Bauhaus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Bauhaus (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Bauhaus.
Het Bauhaus-symbool
Gebouw in Dessau

Het Bauhaus was een opleiding voor beeldend kunstenaars, ambachtslieden en architecten die van 1919 tot 1932 eerst te Weimar later te Dessau en daarna nog een jaar in Berlijn gevestigd was.

Geschiedenis[bewerken]

De Belgische architect-schilder Henry Van de Velde had bij zijn afscheid als directeur van de Großherzoglich-Sächsiche Hochschule für Bildende Kunst te Weimar in 1918 de Duitse architect Walter Gropius voorgedragen als zijn opvolger. In 1919 liet Gropius zijn school, samen met de Grossherzoglich-Sächsische Kunstgewerbeschule opgaan in het nieuwe Staatliches Bauhaus Weimar. Zijn zowel theoretisch als praktisch toegepaste programma was een synthese van plastische kunsten, ambachtelijke techniek en industrie.

Vooral onder invloed van de Nederlandse kunstenaar Theo van Doesburg[1], die samen met Piet Mondriaan in 1917 de kunstbeweging De Stijl had opgericht, evolueerde Bauhaus van het expressionisme naar het modernisme.

Gropius' studenten ontwierpen er efficiënte, elegante meubelstukken en gebruiksvoorwerpen. Strak van lijn, eenvoudig van vorm, zeer functioneel. De opklapbare meubels, bedoeld voor een nogal klein uitgevallen arbeiderswoning, of de vrijgezellenkast op wieltjes die je aan twee kanten kan openen, vielen op in het gamma. Multifunctionaliteit leek heruitgevonden door Bauhaus.[2]

De Zwitserse schilder Johannes Itten gaf er een spraakmakende Vorlehre-cursus, bedoeld tot het stimuleren van de zelfwerkzaamheid. Na Itten, in 1923, kregen Paul Klee en László Moholy-Nagy die taak toegewezen. Andere vooraanstaande Duitse kunstenaars als Lyonel Feininger, Georg Muche, Oskar Schlemmer en de Russisch-Franse Wassily Kandinsky maakten deel uit van het lerarenkorps.

Bauhaus is zowel een kunstenaarsschool, een pedagogisch project als de wieg voor het Bauhaus-ontwerp. De kunstenaarsschool evolueerde van een academie voor kunst & architectuur tot een cultuurbegrip. De nieuwe gebouwen in Dessau, zelf ontworpen door Gropius toen het Bauhaus Weimar in 1925 moest verlaten, zijn even spectaculaire voorbeelden van moderne architectuur als het project van de nieuwe arbeiderswijk in Dessau.

In de school werd les gegeven op een manier die nooit eerder was vertoond. De studenten dienden hun eigen creativiteit te exploreren, door te werken met de meest uiteenlopende materialen. Er werd bewust en gedreven gezocht naar een architectuur die maatschappelijke impact heeft.

Vele docenten en studenten geloven dat een betere architectuur en woonomgeving mensen beter laat worden, en uiteindelijk mede leiden tot een veranderde (volgens Bauhaus dus betere) wereld. Zodra mensen in luchtige, zonnige ruimtes kunnen wonen, in simpele woonblokken zonder enige versiering, zouden ze als vanzelf anders gaan leven, meer solidair en gelukkig.

Bauhauslocaties in Weimar (1919-1925) en Dessau (1925-1933)
Werelderfgoed cultuur
Bauhaus in Dessau door Walter Gropius.
Bauhaus in Dessau door Walter Gropius.
Land Vlag van Duitsland Duitsland
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 729
Inschrijving 1996 (20e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

In 1925 verhuisde het Bauhaus naar Dessau. Daar bouwden ze een nieuw complex, in een soort van molenwiekpatroon van verschillende gebouwen. Er was een gebouw voor lessen, een gebouw voor de studenten, een gecombineerd gebouw voor auditorium en restaurant, een atelier, en een bruggebouw waarin zich de administratie bevond, en de kantoren van Walter Gropius en zijn architectenbureau. Bij de verhuizing naar Dessau, worden nog nieuwe industriële vormgevingen aan het programma toegevoegd, als reclametechnieken, fotografie, typografie, tentoonstellingenproblematiek. De eigen uitgave van de Bauhausbücher met geschriften van onder andere Piet Mondriaan, Theo van Doesburg, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Kasimir Malevitch en Gropius zelf draagt uiteraard bij tot de bekendheid van het Bauhaus.

In 1928 verliet de stichter Gropius het Bauhaus en werd hij opgevolgd door Hannes Meyer, die in 1930 op zijn beurt werd opgevolgd door Ludwig Mies van der Rohe.

Het Duitse nationaalsocialisme wilde van het Bauhaus af en dwong het in 1932 naar Berlijn te verhuizen. Nauwelijks een jaar later werd het opgedoekt.

Zowel leraren als leerlingen verspreidden zich na 1933 over de westerse wereld en vooral in de Verenigde Staten propageerden onder anderen Gropius, Mies van der Rohe, Joseph Albers, Moholy-Nagy en Marcel Breuer verder de ideeën van het Bauhaus o.a. aan het Black Mountain College te North Carolina. Na de Tweede Wereldoorlog — in 1950 — probeerde in West-Duitsland oud-Bauhaus-student Max Bill het Bauhaus voort te zetten door de Hochschule für Gestaltung in Ulm op te richten. Deze school werd echter al in 1968 opgeheven.

In Berlijn bevindt zich sinds 1979 het Bauhaus-Archiv, een museum over het Bauhaus.

Werelderfgoed[bewerken]

De Bauhauslocaties in Weimar en Dessau staan sinds 1996 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. De toekenning gebeurde op basis van de cultuurcriteria ii, iv en vi.

Bauhaus-docenten[bewerken]

Bekende Bauhaus-studenten[bewerken]

De Bauhaus-studenten werden ook Bauhäusler genoemd.

Verwante designstromingen en stijlen[bewerken]

Bauhaus design is gerelateerd aan onder andere de volgende designstromingen en -stijlen:

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Bauhaus Archiv Magdalena Droste "Bauhaus 1919-1933", pagina 54: Der wichtigste Anstoß zur Überwindung des exprestionistischen Bauhauses kam von außen, von dem niederländischen Künstler Theo van Doesburg
  2. N.B. Multifunctioneel meubilair verscheen voor het eerst in de 15e eeuw in Engeland in de kleine leefruimten voorzien voor het personeel van de landhuizen.
  • Marty Bax, Bauhaus Lecture Notes 1930-1933. Theory and practice of architectural training at the Bauhaus, based on the lecture notes made by the Dutch ex-Bauhaus student and architect J.J. van der Linden of the Mies van der Rohe curriculum, Amsterdam, Architectura & Natura 1991. ISBN 90-71570-04-5. ISBN 90-71570-05-3
  • Ulrike Müller, Bauhaus women : art, handicraft, design. - Paris : Flammarion, cop. 2009. - 152 p. : ill. ; 28 cm. Met lit. opg., index.. ISBN 2-08-030120-9 geb. ISBN 978-2-08-030120-8 geb.
  • Philipp Oswalt, [ed.: Philipp Oswalt ; transl.: Melissa Thorson Hause ... et al.]. Bauhaus conflicts, 1919-2009 : controversies and counterparts / - Ostfildern : Hatje Cantz, cop. 2009. - 303 p. : ill. ; 21 cm. This catalogue is published in conjunction with exhibitions commemorating the ninetieth anniversary of the founding of the Bauhaus: modell bauhaus, Martin-Gropius-Bau, Berlin, July 22-October 4, 2009 and Bauhaus 1919-1933, workshops for modernity, The Museum of Modern Art New York, November 8 2009-January 19 2010. - Met lit. opg. ISBN 978-3-7757-2488-3
  • Bauhaus Archiv Magdalena Droste, "Bauhaus 1919 - 1933", 2006 Tasschen GmbH, ISBN 978-3-8228-4999-6