Actionpainting

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Actionpainting op de manier van Jackson Pollock. Schilderij van Michael Philip
Actionpainting

Actionpainting is een manier van werken in de Amerikaanse en Europese abstracte expressionistische kunst en informele schilderkunst van de 20e eeuw waarbij de handeling uitgangspunt is.

De wortels ervan liggen in het surrealisme, en wel in die visie van het surrealisme waarin 'het automatische' centraal staat - de associatietechniek, de écriture automatique in de literatuur en, toegepast op schilderkunst, het 'automatische' tekenen/handelen, zoals het sterk werd ontwikkeld door onder anderen de abstracte surrealist André Masson, die veel invloed had op het latere Amerikaanse abstract expressionisme.

Het is een vorm van abstracte kunst waarbij de schilder geconfronteerd wordt met het schilderij als de voornaamste werkelijkheid, die hij brutaal te lijf gaat. De kunstenaar probeert de actie, de geste van het maken, op het doek over te brengen. Het kunstwerk staat voor een herinnering aan de handeling, de actie (bijvoorbeeld het ritmisch drippen van verf "over all" op een groot doek). Actionpainting is daarom spontane schilderkunst waarin de gemaakte bewegingen van de kunstschilder duidelijk te herkennen zijn.

De grote figuur van het abstract expressionisme in Amerika is Jackson Pollock (1912-1956). Pollock gebruikt de drippingtechniek, waarbij verf op een enorm doek wordt gespat, gedruppeld (dripping), gespoten en gesmeten, met als resultaat een uitermate complex netwerk van kleurige lijnen. In deze "over all paintings" verliest het werk de traditionele referentiekaders van hoogte, breedte en diepte en elke verwijzing naar perspectief. Toch kan er een mysterieuze diepte ontstaan in de tussenliggende ruimtes. Andere vertegenwoordigers van de actionpainting-stroming zijn Willem de Kooning, Franz Kline, Mark Tobey, Robert Motherwell, William Baziotes en Sam Francis. In Europa was het met name Georges Mathieu die in Frankrijk actionpainting in theateruitvoering presenteerde en zo vooruitliep op de latere kunstvorm performance.

Hedendaagse Nederlandse actionpainters zijn Menno Baars, Ben Vollers (1947), Hein van Houten (1977), Merijn Kavelaars (1985) en Remko Leeuw (1974). Hoewel hun schilderijen niet "toevallig" tot stand komen, imponeert de verf als op doek gesmeten. De doeken zijn desondanks weloverwogen tot stand gekomen, maar de snelheid van de verfstreek is "gevangen", net zoals dat het geval was bij bijvoorbeeld Karel Appel en Bram Bogart.