Bergisches Land

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Bergische Land in Duitsland

Het Bergische Land is een regio in Nordrhein-Westfalen, gelegen op en langs de rechter Rijnoever. De regio omvat het Niederbergische Land en het Oberbergische Land en bestaat uit de stedendriehoek Wuppertal, Solingen en Remscheid, het district Mettmann (die men het 'West-' of 'Nederbergische' Land zou kunnen noemen), alsmede de kreisfreie stad Leverkusen, en het Hoogbergische (Oberbergische) Land, die hun naam danken aan het hertogdom Berg. Het Land hoort thans bij de Regierungsbezirken Düsseldorf en Keulen.

Het Hoogbergische Land bestaat uit de Hoogbergische Kreis en de Rijnlands-Bergische Kreis; het 'Nederbergische' uit de Kreis Mettmann, Düsseldorf en Mülheim an der Ruhr.

Onderverdeling[bewerken]

  • Het Niederbergische Land is het noordelijke deel. Hier ligt het bekende Neandertal, circa 10 km. ten oosten van Düsseldorf. Velbert-Langenberg vormt in het oosten de historische grens met Westfalen. In het noorden vormt de rivier de Ruhr de grens; dit noordelijkste deel wordt thans tot de Industrieregion Ruhrgebied gerekend. In het westen vormt de Rijn de grens en in het zuiden de Wupper.
    Wuppertal, het „San Francisco“ van Duitsland

Het Niederbergische Land bestaat uit het district Mettmann en de steden Düsseldorf en Mülheim an der Ruhr. De tot het district Mettmann behorende steden Heiligenhaus, Velbert en Wülfrath liggen in het centraal in de streek. Men heeft in de 70-er jaren wel geprobeerd deze plaatsen tot een Großstadt Niederberg samen te voegen.
Historisch horen Mülheim an der Ruhr, Kettwig 'vor der Brücke' en het zuiden van Duisburg tot het Niederbergische Land.

  • Het Oberbergische Land is het oostelijk gedeelte en omvat de Oberbergische Kreis en de Rijnlands-Bergische Kreis. Tegenwoordig wordt het meestal gelijkgesteld met de Oberbergische Kreis, maar historisch was het aanzienlijk groter. Het Oberbergische Land omvatte toen tevens het rechts van de Rijn gelegen deel van het district Rijn-Sieg en de stad Leverkusen.

Wuppertal, geografisch op de grens tussen het Ober- en het Nederbergische Land, wordt meestal tot geen van beide streken gerekend en geldt als het centrum van het Bergische Land.

De rivier de Wupper loopt door het gebied, terwijl de rivieren de Rijn, Ruhr en Sieg als grens fungeren.

Naam en wapen[bewerken]

Wapen van het district Oberbergischer Kreis

De regio dankt haar naam aan het historische hertogdom Berg. De naam van dit hertogdom Berg was op zijn beurt niet afgeleid van het landschap, maar van de Graf vom Berge. De hertogen van Berg woonden eerst op het kasteel (Burg) "Berge" in Altenberg, en later op het kasteel "Schloss Burg" aan de Wupper.

Het wapenschild van Berg bestaat uit een rode leeuw en is gelijk aan het wapen van het oude hertogdom Limburg, alleen is in het laatste de leeuw niet blauw gekroond, getongd en geklauwd, maar idem in goud. Deze leeuw is in veel wapens van gemeenten en steden terug te vinden, met slechts enkele uitzonderingen.

De naamdelen Berg en Bergisch komen nog voor in de plaatsnamen Bergneustadt (in de Oberbergischer Kreis) en Bergisch Gladbach (Rheinisch-Bergischer Kreis).

Stad en Land[bewerken]

Wapen van het district
Rheinisch-Bergischer Kreis

Het oorspronkelijke hertogdom besloeg een oppervlakte van 2975 km², het huidige land (buiten de stadsdistricten) telt 262.000 inwoners. Het hoort vandaag de dag bij de Regierungsbezirken Keulen en Düsseldorf.
De relatie van Düsseldorf met het Bergische Land is complex: het historische Düsseldorf was de hoofdstad van het Bergische Land, zoals te zien is aan het stadswapen van Düsseldorf (dat ook weer de Bergische Leeuw toont), maar tegenwoordig beschouwen de inwoners van Düsseldorf zichzelf meer als Rijnlanders. Düsseldorf is nu de hoofdstad van het Bundesland Noordrijn-Westfalen en heeft internationale allure.

Bergisch en Oost-Bergisch[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Bergisch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een taalkundige bijzonderheid is, dat een deel van dit land nog tot het oude Bergisch Nederfrankische dialectgebied behoort, waarvan het dialect zeer verwant is met het Limburgs dan wel met het Zuid-Gelders of Kleverlands. Het eerste geldt voor de Neder-Bergische dialecten van het district Mettmann en die van de steden Düsseldorf, Solingen en Remscheid, die Bergisch worden genoemd. Het tweede geldt voor de Oost-Bergische dialecten van Mülheim aan de Ruhr [Mölmsch], Essen-Werden, Velbert-Langenberg, Wuppertal-Elberfeld en Gummersbach. Ook deze zijn in hoofdzaak Nederfrankisch. Zie hiervoor het artikel Maas-Rijnlands.

De Uerdinger Linie, de scheidslijn tussen het Hoogduitse 'ich' en het Nederduitse 'ik' loopt op Nederlandstalig gebied vanaf Leuven naar Roermond en Venlo, dan via Viersen naar de Rijn, die zij oversteekt tussen Krefeld-Uerdingen en Duisburg-Mündelheim en voert via dan Saarn (stadsdeel van Mülheim aan de Ruhr) door het Bergische land naar Kettwig (deel van Essen) en Elberfeld (deel van Wuppertal). Daar valt zij samen met de Benrather Linie of „maken-/machen-Linie“. Deze gecombineerde isoglosse loopt vervolgens ten zuiden van Gummersbach en Wiedenest (deel van Bergneustadt) verder oostwaarts, richting Kassel (deelstaat Hessen) en verder.

Ik / ich - isoglosse in Limburg en Duitsland. Het westelijke, donkerrrode gedeelte is de Uerdinger linie, helderrood is de samenloop daarvan met de Benrather linie

Zie ook[bewerken]

Hertogdom Berg