Natura 2000

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Natura 2000

Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden op het grondgebied van de lidstaten van de Europese Unie. Dit netwerk vormt de hoeksteen van het beleid van de EU voor behoud en herstel van biodiversiteit. Natura 2000 is niet enkel ter bescherming van gebieden (habitats), maar draagt ook bij aan soortenbescherming.

Achtergrond van Natura 2000[bewerken]

De biodiversiteit (soortenrijkdom) in Europa gaat al jaren achteruit. Bescherming van flora en fauna is daarom voor veel Europese regeringen een belangrijke prioriteit. Planten en dieren trekken zich weinig aan van landsgrenzen, het is dus belangrijk om natuurbescherming in Europees verband aan te pakken. Zo wil men voorkomen dat de natuur steeds eenvormiger wordt. Doelstelling is dat het verlies aan soorten planten en dieren in 2020 is gestopt en zo veel mogelijk hersteld.

De Europese Commissie draagt financieel bij aan essentiële beschermingsmaatregelen van Natura 2000 via subsidies, zoals uit het LIFE-fonds. Het EU LIFE+ fonds beschikt tussen 2007 en 2013 voor de gehele Europese Unie over een budget van meer dan 800 miljoen euro voor natuur- en biodiversiteitsprojecten en projecten met goede praktijkvoorbeelden in Natura 2000-gebieden.

Omvang van het Natura 2000-netwerk[bewerken]

Het Natura 2000-netwerk omvat alle gebieden die zijn beschermd op grond van de Vogelrichtlijn van 1979 en de Habitatrichtlijn van 1992. Het netwerk is in opbouw; nog niet alle lidstaten hebben definitief alle gebieden aangewezen. Het Natura 2000-netwerk beslaat anno 2010 wel alle 27 lidstaten van de Europese Unie en bestaat uit bijna 26.000 beschermde gebieden. De oppervlakte van het netwerk is meer dan 850.000 km² en beslaat circa 18% van het grondgebied van de lidstaten.

Gevolgen[bewerken]

De aanwezigheid van een Natura 2000-gebied heeft invloed op plannen op het gebied van ruimtelijke ordening en verkeer en vervoer. Zo mogen veebedrijven in of nabij een Natura 2000-gebied niet te veel ammoniak uitstoten, en bedrijfsterreinen en wegen mogen maar een beperkte geluidshinder geven, afhankelijk van de te beschermen flora- en faunasoorten. Naast beperkingen voor een aantal sectoren biedt Natura 2000 tegelijkertijd ook kansen voor bijvoorbeeld recreatie. De Europese Commissie heeft als wettelijk kader de Vogelrichtlijn van 1979 en de Habitatrichtlijn van 1992 om de bescherming en het behoud van Natura 2000-gebieden af te dwingen.

Natura 2000 in België[bewerken]

Overzicht van de Natura 2000 gebieden in Nederland en België. Rood: vogelrichtlijngebied; Blauw: habitatrichtlijngebied; Groen: beide. Voor inzoomen en gedetailleerdere kaarten van Natura 2000-gebieden in Europa zie natura2000.eea.europa.eu
Nuvola single chevron right.svg Lijst van Natura 2000-gebieden in België en Habitatrichtlijngebied (België)

Er zijn 240 Natura 2000-gebieden gelegen in het Waals Gewest, met een totale oppervlakte van 220.944 ha (ongeveer 13% van het grondgebied). Binnen Vlaanderen zijn er 23 Vogelrichtlijngebieden en 38 Habitatrichtlijngebieden voorgesteld in het kader van de Natura 2000-gebieden. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft geen gebieden die in aanmerking komen als Vogelrichtlijngebied, wel drie zones aangeduid als Habitatrichtlijngebied.

Natura 2000 in Nederland[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van Natura 2000-gebieden in Nederland

Op 19 mei 2003 heeft de Nederlandse regering een lijst van 141 gebieden aangemeld als speciale beschermingszone, oftewel habitatrichtlijngebieden. Daarnaast waren er al vogelrichtlijngebieden aangewezen. Gecombineerd leidt dit tot 162 Natura 2000-aanmeldingen. Deze gebieden worden voor definitieve aanwijzing in procedure gebracht. Doelstelling was dat ze in december 2010 alle 162 waren aangewezen. Op die datum was dat echter voor nog maar 56 het geval. Bovendien wil men de aanmelding van één gebied intrekken.

In 2009 heeft de Nederlandse regering nog vier nieuwe Natura 2000-gebieden bij de Europese Commissie aangemeld. Op 22 december 2009 besloot de Europese Commissie deze vier nieuwe mariene habitatrichtlijngebieden te plaatsen op de lijst van gebieden van Europees belang: Doggersbank, Klaverbank, Vlakte van de Raan en Noordzeekustzone 2. Samen beslaan ze 7.330 km² van de Nederlandse Noordzee.

Op basis van de Natuurbeschermingswet van 1998 dient voor de gebieden die definitief zijn aangewezen binnen drie jaar een Beheerplan Natura 2000 te worden gepubliceerd. Dat beheerplan is vervolgens zes jaar geldig (daarna volgt een nieuw plan of bijstelling van het vorige plan). De oorspronkelijke doelstelling was dat er per december 2013 beheerplannen zouden zijn voor alle 162 gebieden.

Nederland kent tevens de Ecologische hoofdstructuur (EHS), een netwerk van natuurgebieden. De overheid streeft ernaar om in 2020 meer dan 750.000 hectare natuurgebied deel uit te laten maken van de EHS. In Nederland maken de Habitatrichtlijngebieden geheel en de Vogelrichtlijngebieden gedeeltelijk onderdeel uit van de EHS en ongeveer 45% van alle EHS-hectares op het land is ook Natura 2000-gebied.

Proces[bewerken]

De totstandkoming van een Natura 2000-gebied gaat in vijf stappen: aanmelding, aanwijzing, beheerplan, inspraak en vergunningen. Nadat een gebied is aangewezen door de Minister van LNV, werkt de overheid samen met andere betrokken partijen (bijvoorbeeld natuurbeschermingsorganisaties of ondernemers in het gebied) aan een beheerplan Natura 2000. Hierin staat wat moet gebeuren om de natuurdoelen voor dat gebied te halen en wie dat gaat doen. Ook staat erin welke activiteiten in het gebied mogen plaatsvinden zonder dat daar een vergunning voor nodig is. Deze activiteiten mogen de natuur natuurlijk niet schaden. Verder moeten de beheermaatregelen haalbaar en betaalbaar zijn. Kortom, het beheerplan is een plan waarin afwegingen staan tussen de belangen van de natuur, de economie en de recreatie. Het Rijk stelt beheerplannen op voor Natura 2000-gebieden die worden beheerd door de staat (of onder verantwoordelijkheid vallen van de staat). Verder zijn de provincies verantwoordelijk voor het opstellen van beheerplannen.

Interbestuurlijk Regiebureau[bewerken]

De ministeries en provincies die betrokken zijn bij Natura 2000 hebben in april 2008 het Interbestuurlijk Regiebureau Natura 2000 opgericht. Dit Regiebureau is opgericht om het complexe beheerplanproces met zijn veelheid aan belangen te regisseren en te coördineren. Één van de taken van het Regiebureau is het aansturen van het Steunpunt Natura 2000. Het Steunpunt ondersteunt de totstandkoming van de beheerplannen door het ontsluiten van de aanwezige kennis, zodat de betrokken partijen optimaal van elkaars informatie en ervaringen kunnen profiteren.

Het Regiebureau Natura 2000, en daarmee ook het Steunpunt Natura 2000, werd eind 2011 opgeheven. De website van Natura 2000 valt sindsdien direct onder de verantwoordelijkheid van de Regiegroep Natura 2000.

Discussie in Nederland[bewerken]

In de Natuurbeschermingswet wordt de Natura 2000-gebieden onder meer bescherming tegen verstoring geboden. Volgens de wetgeving kan gebruik van een gebied dat tot verstoring leidt strafrechtelijk worden vervolgd. De kleine luchtvaart is van mening dat ze door de aanwijzing van de 162 gebieden beperkingen krijgt opgelegd terwijl de regels onduidelijk zijn. De Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (KNVvL) pleit daarom voor duidelijker regelgeving met onder meer meetbare grenswaardes, zoals een maximale geluidsproductie in dB, en een minimale vlieghoogte boven de gebieden. Organisaties van landbouw- en recreatieondernemers vrezen dat het opleggen van vergaande beperkingen hun leden het werken in en bij Natura 2000-gebieden onmogelijk zal maken. Ook de Zeeuwse beroepsvisserij is bezorgd omdat ze door de aanwijzing van de kustwateren tot Natura 2000-gebied hun rijkste visgronden dreigen te verliezen.

Begin 2010 ontstond er in Nederland politieke discussie met betrekking tot Natura 2000. Bekend werd dat premier Jan Peter Balkenende met voorbijgaan van de minister voor ruimtelijke ordening en milieubeheer bij de Europese Commissie schriftelijk een betere balans tussen economische en ecologische waarden had bepleit.[1] De Europese Commissie vond de bezorgdheid van de premier ongegrond.

Documentatie[bewerken]

De Nederlandse Natura 2000 gebieden worden beschreven in de boekenreeks Europese Natuur in Nederland door Joop Schaminée en John Janssen.

Externe links[bewerken]

Europese Unie[bewerken]

Nederland[bewerken]

België[bewerken]

Referenties: