Station Leiden Centraal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Station Leiden)
Ga naar: navigatie, zoeken
    Leiden Centraal   
Station Leiden Centraal (Centrumzijde)
Station Leiden Centraal (Centrumzijde)
Plaats Leiden
Afkorting Ledn
Opening 17 augustus 1842
Perrons 3
Perronsporen 6 (w.o. 2 kopsporen)
Spoorlijn(en) Oude Lijn
Schiphollijn
Woerden - Leiden
Vervoerder(s) NS
Reizigers 64.712 (2012)[1] per dag
Coördinaten 52° 10′ NB, 4° 29′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Leiden Centraal
Station Leiden Centraal
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Leiden Centraal is het grootste spoorwegstation in de Zuid-Hollandse stad Leiden (aan de zuidoostelijke kant van de stad ligt station Leiden Lammenschans en aan de zuidwestelijke kant, op de grens van de gemeenten Leiden en Voorschoten, ligt station De Vink).

Geschiedenis[bewerken]

Het eerste station Leiden werd geopend op 17 augustus 1842 aan de Oude Lijn, de eerste spoorlijn van de HIJSM. Het oorspronkelijke stationsgebouw werd in 1879 vervangen door een nieuw gebouw van D.A.N. Margadant.

Internationale Beneluxtrein in 1986 (derde station). Er was hier toen slechts één doorrijspoor.
Westelijke toegang (zeezijde)
Zicht op het station vanaf spoor 5a
Ingang nieuwe fietsenstalling aan de zeezijde.
Station Leiden (ca. 1970)
Station Leiden (ca. 1900)
Goederenloods Station Leiden (ca. 1885)

In 1955, toen de spoorlijn omhoog werd gebracht, werd het station van Margadant vervangen door een ander gebouw, ontworpen door H.G.J. Schelling. Het werd gekenmerkt door een grijze betonnen bouw, die in die jaren ook werd toegepast bij de stations van Arnhem, Enschede, Hengelo en Zutphen. Er waren veel pilaren in de hal en de gangen. Via een trap kon de hoofduitgang bereikt worden. Na de komst van de Schiphollijn werd het station te klein voor het steeds groeiende aantal reizigers, vooral de hal en de tunnel naar de perrons. Voor het doorgaande autoverkeer, dat direct voor het station langs reed, werd in de vroege jaren negentig een tunnel aangelegd.

Huidig station[bewerken]

Het huidige stationsgebouw van architect Harry Reijnders is het vierde en werd in 1996 opgeleverd. Het bestaat uit witte vakwerkconstructies. Kenmerkend is de entree, bestaande uit een gebogen witte schelp. Aanvankelijk werd bij de hoofdingang een grote, aparte ruimte voor de kaartverkoop geopend. Met de komst van de kaartautomaten in de stationshal blijkt deze ruimte, die door het hoge plafond maar moeilijk te verwarmen was, grotendeels overbodig. De vloer van het station bestond oorspronkelijk uit wit en lichtblauw gekleurde tegels. Hoewel deze vloer een lichte aanblik gaf, bleken de eerste problemen al snel: bij nat weer werd de tegelvloer snel glad. In het voorjaar van 2009 kwam er een nieuwe vloer, bestaande uit de standaard grijze vloertegels, zoals die tegenwoordig gebruikt worden bij vervanging van vloeren of nieuwbouw van stations. Door lekkages komt geregeld water op de vloer terecht. Wat dit betreft was het oude station beter: op de grauwe betonnen vloer kon men eenvoudigweg niet uitglijden.

Tegen het einde van de 20e eeuw waren er twee grote spoorweguitbreidingen rond Leiden.

  • Door de Schiphollijn, die na de indienststelling van de Ringspoorbaan in 1986 een tweede verbinding gaf met Amsterdam Centraal, werd Leiden een belangrijk spoorwegknooppunt met veel overstappende reizigers.
  • Door het drukke treinverkeer op de Schiphollijn was het traject Leiden - Den Haag een flessenhals geworden, zodat het viersporig werd gemaakt. Hierdoor werd een spooruitbreiding van het station noodzakelijk, die in 1995 werd uitgevoerd.

Sinds de verbouwing bestaat het station uit een perron met twee kopsporen 1 en 2, twee eilandperrons met de sporen 4 en 5 (centrumzijde) resp. 8 en 9 (zeezijde) en vier niet-perronsporen 3, 6, 7 en 10. Het eilandperron aan de zeezijde werd in westelijke richting opgeschoven. Daardoor kwam er ruimte om het doorgaande middenspoor te verdubbelen tot de sporen 6 en 7, zodat internationale treinen - de Beneluxtrein, die sinds 1998 hier niet meer stopte, en later ook de Thalys - konden passeren. De twee eilandperrons zijn zodanig verlengd dat twee achter elkaar staande treinen ieder apart kunnen worden afgehandeld, dankzij wisselverbindingen met de aangrenzende sporen (overloopwissels). Hierdoor stoppen sommige treinen aan de noordkant van het station buiten de overkapping, op afstand van de trappen, de liften en de centrale stationshal.

Toen het nieuwe station werd geopend claimde de gemeente dat haar station, in reizigersaantallen het vijfde van Nederland, recht had op de aanduiding Centraal station. NS besloot toen de vijf stations met de grootste reizigersaantallen (Amsterdam CS, Utrecht CS, Den Haag CS, Rotterdam CS en Leiden) de toevoeging 'Centraal' te geven. In 1997 werd het station Leiden Centraal gedoopt.

Aan de voorzijde (centrumzijde) van het station bevinden zich een busstation en de taxibrug met daaronder een verdiepte fietsenstalling. Het doorgaande autoverkeer wordt hier onderlangs geleid in de in 1997 geopende Stationspleintunnel. Aan de achterzijde (zeezijde) is een verdiepte (gratis) bewaakte fietsenstalling met ruimte voor ruim 2.000 fietsen.

Aanpassingen voor de OV-chipkaart[bewerken]

Het is een station met poortjes. In 2007 zijn de poortjes geplaatst. Het OV-chipkaartgebied bestaat uit de perrons en het grootste deel van de stationstraverse met winkels en horeca. De kaartautomaten, de lokettenhal en een aantal winkels vallen er buiten. De poortjes staan open.

De gemeente Leiden, die de stationstunnel ziet als een belangrijke voetgangersverbinding tussen het centrum en het stadsdeel achter het station (met onder meer het Leids Universitair Medisch Centrum en het Level-gebouw), heeft bezwaar gemaakt tegen de voorgenomen afsluiting met poortjes voor niet-reizigers. De NS heeft verplaatsing van de poortjes naar onderaan of bovenaan de trappen onderzocht, maar deze plaatsen bleken niet geschikt.[2] De NS biedt wel een gratis passagerecht, maar men zal als borg een instaptarief van € 20 moeten betalen. Bij een langer verblijf dan zestig minuten is men dit bedrag kwijt. Op 29 augustus 2011 heeft de gemeente besloten op te treden tegen de poortjes omdat ze zonder vergunning zijn neergezet en omdat het bestemmingsplan aangeeft dat de stationshal een voetgangerstraverse is.[3]

Proefstation Leiden[bewerken]

In 2007 werd station Leiden Centraal een proefstation voor de nieuwe "wereldstations" van de Nederlandse Spoorwegen. Op het station werden ideeën daarvoor beproefd. Leiden Centraal moest hiervoor worden verbouwd en dit was eind 2009 gereed. Niet iedereen toonde zich enthousiast over de verbouwingsplannen. De gemeente Leiden liet de bouw zelfs korte tijd stilleggen omdat vergunningen ontbraken. De bezwaren van de architect van het gebouw, Harry Reijnders, waren fundamenteler en richtten zich vooral tegen de versmalling van de centrale hal.[4]

RijnGouwelijn[bewerken]

Door wijzigingen in het politieke beleid en doordat de bekostiging niet rond kwam, wordt de RijnGouwelijn, een lightrailverbinding van Gouda naar Katwijk/Noordwijk via Leiden Centraal, niet aangelegd.

Knooppunt[bewerken]

Station Leiden Centraal is een knooppunt van openbaar vervoerverbindingen.

Spoorlijnen[bewerken]

Er komen de volgende spoorlijnen samen:

Het station wordt in de dienstregeling 2014 door de volgende treinseries bediend:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
700 Intercity Den Haag CentraalLeiden CentraalSchipholLelystad CentrumZwolleGroningen Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12700. Vormt tussen Zwolle en Groningen een halfuursdienst met serie 500. Stopt tussen Zwolle en Groningen alleen 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
1400 Intercity Utrecht CentraalAmsterdam CentraalSchipholLeiden CentraalDen Haag HSRotterdam Centraal Nachtnet. De treinserie 21400 voor de trajectverlengingen Rotterdam Centraal – Eindhoven en Utrecht Centraal – Eindhoven rijden uitsluitend in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag. In het eerste deel van de nachten volgend op woensdag en donderdag stopt de trein in Gouda in plaats van Delft. Daarnaast worden bussen ingezet op het traject Rotterdam Centraal – Delft – Den Haag HS.
2100 Intercity Amsterdam CentraalHaarlemLeiden CentraalDen Haag Centraal
2200 Intercity Amsterdam CentraalHaarlemLeiden CentraalDen Haag HSRotterdam CentraalDordrecht
2600 Intercity Lelystad CentrumAmsterdam CentraalSchipholLeiden CentraalDen Haag HSRotterdam CentraalDordrechtRoosendaalVlissingen Vormt 's morgens en 's avonds enkele malen een deeltraject van serie 12600.
4300 Sprinter (Leiden Centraal – ) HoofddorpSchipholWeespAlmere CentrumAlmere Oostvaarders Rijdt alleen in de spits van/naar Leiden Centraal, enkele ritten naar Lelystad C en Den Haag C
5700 Sprinter Utrecht CentraalHilversumWeespSchipholLeiden CentraalDen Haag Centraal
6300 Sprinter (Den Haag Centraal – ) Leiden CentraalHeemstede-AerdenhoutHaarlem Rijdt 's avonds na 20:00 en in het weekend tot Leiden Centraal.
8800 Intercity Leiden CentraalAlphen aan den RijnWoerdenUtrecht Centraal
12600 Intercity VlissingenRoosendaalDordrechtRotterdam CentraalDen Haag HSLeiden CentraalSchipholAmsterdam CentraalLelystad CentrumZwolleLeeuwarden/Groningen Rijdt 's morgens en 's avonds enkele malen. Combinatie van de serie 2600 en het deeltraject ten noorden van Lelystad van de series 700/12700.
12700 Intercity Den Haag CentraalLeiden CentraalSchipholLelystad CentrumZwolleLeeuwarden
19500 Sprinter Leiden CentraalAlphen aan den RijnGouda Rijdt alleen in de spits

Buslijnen[bewerken]

Station Leiden Centraal is een centraal knooppunt van een groot aantal bussen van het stads- en streekvervoer. In het busstation hebben de buslijnen geen vast vertrekperron. De vertrekplaats wordt door een dynamisch reizigersinformatiesysteem toegewezen en aangeduid op grote vertrekstaten. De exploitatie van bijna alle lijnen is in handen van Arriva. De lijn 43 wordt door Veolia Transport Nederland geëxploiteerd, lijn 45 wordt geëxploiteerd door Arriva en Veolia.

De volgende lijnen komen bij het Centraal station:

Lijn Route Via Bijzonderheden
Stadsdienst Leiden
1 Station De Vink - Leiderdorp, Rijnland Ziekenhuis Stevenshof, Centraal Station, Station Lammenschans, Leiderdorp
2 Station De Vink - Leiderdorp, Oranjewijk Stevenshof, Centraal Station, Breestraat, Station Lammenschans, Leiderdorp, Rijnland Ziekenhuis
3 Station De Vink - Leiden, Merenwijk Fortuinwijk, Station Lammenschans, Breestraat, Centraal Station, LUMC, Groenoord
4 Leiden, Zuidwest - Leiden, Merenwijk Fortuinwijk, Breestraat, Centraal Station, LUMC, Groenoord
5 Voorschoten, Starrenburg - Leiderdorp, Leyhof Station Voorschoten, Vlietwijk, Noord-Hofland, Haagweg-Noord, Leiden CS, Binnenstad, De Waard, De Kooi, Rietschans, Buitenhof
6 Leiden, Centraal Station - Leiderdorp Leyhof Binnenstad, De Waard, De Kooi, Rietschans, Buitenhof
Streekvervoer Leiden
20 Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Duinpark Oegstgeest, Rijnsburg Rijdt daarna verder als lijn 21.
21 Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Duinpark Oegstgeest, Rijnsburg Rijdt daarna verder als lijn 20.
30 Leiden, Centraal Station - Katwijk, Poolster Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Noordwijk Ringlijn met lijn 31.
31 Leiden, Centraal Station - Katwijk, Poolster Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Noordwijk Ringlijn met lijn 30.
37 Leiden, Centraal Station - Katwijk, Vuurbaak Oegstgeest, Rijnsburg, Katwijk aan den Rijn Rijdt daarna verder als lijn 38.
38 Leiden, Centraal Station - Katwijk, Vuurbaak Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn Rijdt daarna verder als lijn 37.
43 Leiden, Centraal Station - Den Haag, Centraal Station Universiteit Leiden, Haagse Schouw, Wassenaar (De Kieviet, van Oldenbarneveltweg, Maaldrift),Marlot, Bezuidenhout
45 Leiden, Centraal Station - Den Haag, Centraal Station Breestraat, Station Lammenschans, Voorschoten, GGZ Haagstreek, Station Leidschendam-Voorburg, Voorburg Station, Voorburg, Beatrixkwartier/Bezuidenhout wordt gereden door Veolia en Arriva.
50 Leiden, Centraal Station - Haarlem, Station Oegstgeest, Warmond, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek, Heemstede
56 Leiden, Centraal Station - Leimuiden Leiderdorp, Oud Ade, Rijpwetering, Nieuwe Wetering, Roelofarendsveen, Oude Wetering, Leimuiderbrug
57 Leiden, Centraal Station - Nieuw-Vennep, Station Oegstgeest, Voorhout, Noordwijkerhout, Hillegom, Station, Beinsdorp
169 Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station Zoeterwoude-Rijndijk, Hazerswoude-Rijndijk, Koudekerk aan den Rijn
182 Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station Leiderdorp, Hoogmade, Woubrugge, Ter Aar
183 Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station Leiderdorp, Hoogmade, Woubrugge
221 Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Picképlein Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Katwijk 's ochtends richting Noordwijk, 's middags richting Leiden
250 Leiden, Centraal Station - Lisse, Keukenhofdreef Sassenheim Spitslijn
365 Leiden, Centraal Station - Schiphol, Plaza Leiderdorp, Roelofarendsveen, Weteringbrug, Hoofddorp, De Hoek Qliner
400 Leiden, Centraal Station - Zoetermeer, Centrum West Leiden, Zoeterwoude, Stompwijk R-net en HOV.
510 Leiden, Centraal Station - Oegstgeest, Poelgeest Belbus
854 Leiden, Centraal Station - Lisse, Keukenhof Sneldienst, rijdt alleen wanneer Keukenhof open is.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties