Voorschoten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorschoten
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Voorschoten Wapen van de gemeente Voorschoten
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Voorschoten
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Algemeen
Oppervlakte 11,56 km²
- land 11,16 km²
- water 0,4 km²
Inwoners (1 januari 2014) 24.941? (2235 inw/km²)
Hoofdplaats Voorschoten
Belangrijke verkeersaders N447, N448
Politiek
Burgemeester (lijst) Jeroen Staatsen (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 16.100 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 300.000
WW-uitkeringen (2007) 13 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 2250-2254
Netnummer(s) 071
CBS-code 0626
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10537
Website www.voorschoten.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Voorschoten
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Voorschoten, dec. 2013

Voorschoten (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente in Zuid-Holland met 24.941 inwoners (peildatum 1 januari 2014, bron: CBS) en een oppervlakte van 11,59 vierkante kilometer.

Het dorp Voorschoten is in het noorden vastgebouwd aan Leiden, waarvan het gescheiden is door het Korte Vlietkanaal en de spoorlijn Den Haag–Leiden. Het dorp is ingeklemd tussen deze spoorlijn in het westen en het Rijn-Schiekanaal (de Vliet) in het oosten. In het westen grenst de gemeente aan Wassenaar en in het zuiden en oosten aan de gemeente Leidschendam-Voorburg. Leidschendam en Stompwijk ligt zuidwestelijk van Voorschoten. De gemeente heeft een groen karakter, vooral aan de zuid- en westkant, waar de Duivenvoordecorridor een onderdeel is van de Ecologische hoofdstructuur.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp is ontstaan op een oude strandwal en had een langgerekte vorm. Bodemvondsten tonen aan dat reeds 2000 jaar voor Christus ter hoogte van de huidige Voorschotense wijk Boschgeest een nederzetting bestond van veehoudende vissers/jagers. Die langgerekte vorm, ontstaan door lintbebouwing in de middeleeuwen, is terug te vinden in de Voorstraat, die als markt fungeerde, en die ook vandaag een verbreding kent door een wijkende rooilijn. Floris V van Holland verleende in 1282 marktrechten. Dit langgerekte plein met dorpspomp, oude lindebomen en gaslantaarns is een beschermd dorpsgezicht: van de monumentale gevels verdient het Ambachts- en Baljuwhuis vermelding. De Vereniging tot behoud van Oud, Groen, en Leefbaar Voorschoten bevordert dat karakteristieke panden, gevels, werken en beplantingen binnen de gemeente beschermd, behouden, onderhouden en gerestaureerd worden. Tot de Franse tijd was de kasteelheer van Duivenvoorde ambachtsheer van Voorschoten, nadien werd Voorschoten een zelfstandige gemeente.

Voorschoten is nu vooral een forensenplaats. Met name in de eerste naoorlogse decennia is de gemeente sterk gegroeid: van bijna 5500 inwoners in 1934, via ruim 9300 begin 1946 naar meer dan 20.000 in 2000. Anno 2009 is het aantal inwoners gegroeid naar 23.000. Na voltooiing van de nieuwe wijken zoals Starrenburg I en II, en Krimwijk II zal het inwoneraantal zijn gestegen tot ca 25.000 inwoners.

Monumenten[bewerken]

Voorschoten heeft ongeveer 108 gemeentelijke en 103 rijksmonumenten. Tevens zijn er enkele oorlogsmonumenten.

De Zilverfabriek van Van Kempen en Begeer is in 1858 gebouwd
De moderne achterzijde van de Zilverfabriek

Het dorp had tot ver in de 20e eeuw een bekende klank vanwege zijn zilverindustrie. De Zilverfabriek van Van Kempen en Begeer is in 1858 gebouwd in een eclectisch-classicistische stijl. Het ijzeren inrijhek is jugendstil. Het gebouw is als zilverfabriek tot 1984 in bedrijf gebleven. Na een grondige verbouwing op basis van een ontwerp van de Amerikaanse architecten Robert Stern en Graham Wyatt werd hier de firma Mexx gevestigd, die echter in 2008 naar Amsterdam verhuisde. Alleen de imposante, zeer brede gevel is nog authentiek; daarachter gaat een modern gebouw schuil.

Aan de zuidkant van Voorschoten ligt het kasteel Duivenvoorde dat sinds 1226 particulier bezit is en steeds door vererving van eigenaar is veranderd. De laatste eigenares, Ludolphine Henriette barones Schimmelpenninck van der Oije, heeft het landgoed, huis en inboedel ondergebracht in een stichting. Het kasteel is, afgezien van het bewoonde gedeelte, toegankelijk als museum.

Iets ten noorden van het dorpscentrum staat de Sint Laurentiuskerk, een tussen 1865 en 1868 gebouwde, door de architect Theo Asseler (1823–1879) ontworpen neogotische pseudobasiliek met een 45 meter hoge toren. Sinds 1976 is de Laurentiuskerk een Rijksmonument.

De Dorpskerk heeft een aantal voorgangers, de eerste uit circa de 12e eeuw. In 1868 werd de huidige kerk, de vierde op deze plaats, in Engels Neogotische stijl opgeleverd. In de jaren 1955-1958 is de kerk gerestaureerd, deels teruggedraaid tijdens de inpandige restauratie in 2000 (plafond en draagconstructie zichtbaar, ramen geheel zichtbaar). In de Dorpskerk staat een orgel dat oorspronkelijk werd gebouwd door Jacobus Zeemans uit Breda. Dit in 1720 in gebruik genomen instrument is daarna diverse malen aangepast en gerestaureerd. In de Dorpskerk worden, naast kerkdiensten, culturele evenementen (concerten, toneel, cabaret, literair) georganiseerd.

Kloosterkapel Bijdorp

Bijdorp werd in 1634 een landgoed. Op dezelfde plaats lag daarvoor een hofstede die in de zestiende eeuw eigendom was van ridder Jacob Oem van Wijngaarden. Het landgoed werd in 1875 eigendom van de congregatie van dominicanessen van de Heilige Catharina van Siena, vrouwelijke volgelingen van Sint Dominicus. Zij maakten van de buitenplaats een klooster en voegden in 1895 een kleine kruiskerk in neogotische bouwstijl aan het complex toe. De zusters gaven onderwijs – het Rooms Katholieke Instituut Onze Lieve Vrouwe van Lourdes – en in het pensionaat verbleven jonge juffrouwen van deftige stand om een beschaafde en tevens godsdienstige opvoeding te genieten.

Het landhuis op de Buitenplaats Berbice

Berbice is een buitenplaats met landhuis uit 1669, later uitgebreid met onder andere een oranjerie en bijzondere tuinmuren. Het bouwen van tuinmuren was in de 18e eeuw populair voor het telen van fruitgewassen die eigenlijk niet voor het Nederlandse klimaat geschikt waren.

In 1369 stond op dezelfde plaats de hoeve Almansgeest; rond 1750 veranderde deze naam in Allemansgeest. In 1829 werd het landhuis hernoemd tot Berbice, naar de Nederlandse kolonie Berbice in tegenwoordig Guyana.

Beresteyn is een landhuis op het zuidwestelijk deel van Berbice dat in 1828 werd verkocht aan jonkheer Hugo van Beresteyn. In 1893 werd Beresteyn verkocht en werd er het 'Instituut Wullings', een chique jongenskostschool met HBS, gevestigd. Het huis kreeg toen een nieuwe gevel en werd uitgebreid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het instituut gesloten. Na de oorlog werd Beresteyn seminarie en klooster van de paters kapucijnen en in 1954 ging het over naar de paters Montfortanen. Na hun vertrek in mei 2001 bood het huis onderdak aan diverse stichtingen, kunstenaars en buitenlandse werknemers.

Het landhuis Ter Wadding

Ter Wadding, gelegen aan de Leidseweg 557, is een landhuis, in zijn huidige vorm uit ca. 1770, met invloeden van de rococostijl. Al eerder was er sprake van een 'huizinge (1687) of 'hofstede' (1716). Het huis is gebouwd op een plaats die al in 866 met 'ter wadding' – doorwaadbare plaats – werd aangeduid. Mogelijk kon men vanaf de strandwal waarop Voorschoten is gebouwd op dit punt de Oude Rijn oversteken. Provinciale Waterstaat had Ter Wadding als kantoor in gebruik. Rond het landhuis is ook buurtschap De Vink ontstaan, dat vroeger ook onderdeel van de gemeente Voorschoten was.

Het Baljuwhuis is het 17e-eeuws woonhuis van de baljuw (later van de burgemeester), met rechte kroonlijsten en natuurstenen banden tussen het metselwerk. Het vormt een eenheid (een gedeelde ingang) met het Ambachtshuis, het huis van het ambacht, dat een trapgevel uit 1635 heeft. Dit pand aan de Voorstraat is in gebruik als restaurant, museum en trouwzaal.

Het Vredehof is een 16e-eeuws buitenplaats en landgoed, welke eeuwenlang in het bezit van diverse leden uit het Amsterdamse geslacht De Graeff was. Diederik Jansz Graeff bezat land in de buurt van Voorschoten en stichtte in 1581 de buitenplaats Vredehof, met in totaal elf kamers, inclusief vier dienstvertrekken. Deze buitenplaats werd door de Spanjaarden grotendeels verwoest. Zijn zoon Jan Dirksz Graeff voltooide de herbouw aan het eind van de 16e eeuw.

Bijzonderheden[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Dankzij de actieve Oranjevereniging Koningin Wilhelmina, opgericht op 4 juni 1904, heeft Voorschoten elk jaar een uitgebreid programma op Koninginnedag. Rond de Voorstraat zijn er dan klassieke activiteiten zoals koekslaan en touwtrekken naast moderne activiteiten zoals beachvolleybal.

Jaarlijks wordt op 28 juli de Voorschotense Paardenmarkt gehouden op de Voorstraat. Van oorsprong verkochten de boeren hun paarden die zij gebruikt hadden bij het hooien aan zigeuners. In 1960 is de paardenmarkt in ere hersteld. Eveneens op 28 juli is jaarlijks een kortebaandraverij. Vanaf 1952 vond deze wedstrijd vele jaren plaats op de Prins Bernhardlaan. In 2004 verhuisde de draverij naar de Van Beethovenlaan.

Verder viert Voorschoten elk jaar in september het Weekend van Voorschoten met allerlei festiviteiten. Meestal valt dit weekend samen met Open Monumentendag.

Stedenband[bewerken]

Sinds 1984 heeft Voorschoten een jumelage met Kita in Mali. Sinds 1994 heeft Voorschoten ook een stedenband met Druskininkai in Litouwen, en sinds 1966 met Schoten in België. Deze laatste twee stedenbanden zijn in 2005 beëindigd omdat een stedenband binnen de Europese Unie weinig meerwaarde zou hebben.

De donkere kamer van Damokles[bewerken]

Een belangrijk deel van de roman De donkere kamer van Damokles van Willem Frederik Hermans speelt zich af in Voorschoten. Het boek geeft een beeld van Voorschoten ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Zo speelt de Blauwe Tram nog een belangrijke rol in het straatbeeld. Het huis dat model stond voor dat van de hoofdpersoon Osewoudt – in de huidige Schoolstraat – is inmiddels afgebroken. Als Osewoudt het gemeentehuis van Voorschoten ziet, denkt hij: "Daar stond het huis met het wapen van de gemeente in de gevel: drie afgebeten nagels."

De Omroeper[bewerken]

De Omroeper was het eerste professionele huis-aan-huisblad in Voorschoten. In Voorschoten en omgeving verschijnt dit blad nog steeds onder de naam Groot Voorschoten/Wassenaars Nieuwsblad, thans eigendom van Wegener huis-aan-huisMedia.

RijnlandRoute[bewerken]

Door Voorschoten zal een snelweg (de RijnlandRoute) worden aangelegd als verlenging van Rijksweg 11, die de huidige route voor het doorgaande verkeer in het naastgelegen Leiden zal moeten ontlasten. Het tracé loopt vanaf de A4 door de Oostvlietpolder, ten noorden van Krimwijk en Adegeest en ten zuiden van Noord-Hofland, langs het zwembad Het Wedde en via de velden van Voorschoten '97. Er zijn verschillende alternatieven onderzocht, waarbij vanuit Voorschoten sterk de voorkeur werd gegeven aan een tracé door Leiden. Uiteindelijk heeft Provinciale Staten op 27 juni 2012 gekozen voor de oplossing 'Zoeken naar Balans Optimaal' als tracé voor de RijnlandRoute. De Tweede Kamer ging een dag later akkoord. De Rijnlandroute gaat 931 miljoen euro kosten en met de aanleg zal volgens planning in 2014 een aanvang worden gemaakt. Voor meer details zie Rijksweg 11.

Geografie[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
       Leiden 
 Wassenaar  Brosen windrose nl.svg  Zoeterwoude 
    Leidschendam-Voorburg    

Wijken in Voorschoten[bewerken]

Voorschoten en omgeving

     Gemeentegrenzen

     Wijkgrenzen

     Buurtgrenzen

     Autosnelweg

     Secundaire weg

     Spoorweg

 

██ Geselecteerde gemeente

██ Bebouwd gebied

██ Bos of park

██ Binnenwater, rivier of kanaal

Voorschoten bestaat uit de volgende wijken (zie ook de CBS gegevens over Wijken en buurten in Voorschoten):

Sport, muziek en recreatie[bewerken]

Voorschoten kent onder andere een hockeyclub (MHC Forescate), een voetbal- en atletiekclub (Voorschoten '97), een honk- en softbalvereniging (HSV Adegeest), volleybalvereniging (Gemini-Kangeroes), handbalvereniging (HVV'70), 2 tennisclubs (Adegeest en Forescate), verschillende paardrijdverenigingen, zwembad (Het Wedde), golfbaan (Het Wedde) en verschillende sportclubs (onder andere Your Life en Proreha). IJsclub Voorschoten beschikt over een landijsbaan waar schaatsles wordt gegeven en trainingen op kunstijs.

Ook heeft Voorschoten verschillende muziekverenigingen: Harmonie Voorschoten, de Bierbengels (Boerenkapel), Muziekvereniging Laurentius, Sinfonietta Voorschoten (kamerorkest) en The (Broken) Consort, een ensemble voor oude muziek. Ook zijn er verschillende zangkoren. Stichting Musica Antica da Camera brengt circa 11 professionele concerten in Voorschoten, te weten kamermuziek en grotere instrumentale en vocale bezettingen in de Dorpskerk.

Deze plaats is gelegen aan de Europese wandelroute E11, ter plaatse ook wel Marskramerpad geheten. De E11 loopt van Den Haag naar het oosten, op dit moment tot de grens Polen/Litouwen. De route komt vanaf Landgoed de Horsten bij Wassenaar, en loopt via het centrum en het Rijn-Schiekanaal naar Leiden.

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Voorschoten bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1986:

Gemeenteraadszetels
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 6 5 6 7 7 5 5 4
CDA 7 7 6 5 5 6 3 4
PvdA 4 3 2 3 3 4 2 1
D66 2 3 4 2 2 1 - 3
GroenLinks 0 1 1 2 2 3 2 2
ONS Voorschoten - - - - - - 7 4
SP - - - - - - - 1
Totaal 19 19 19 19 19 19 19 19

College van B&W[bewerken]

Het college van 2010 - 2014 bestaat uit ONS Voorschoten en de VVD. Het college bestaat uit de volgende mensen:

  • Burgemeester: drs. J.M. Staatsen (VVD)
  • Wethouder: drs. I.C.J. Adema-Nieuwenhuizen (VVD)
  • Wethouder: drs. F.F. Blommers (ONS Voorschoten)

Begroting 2010[bewerken]

Inkomsten 2010 Bedrag Uitgaven 2010 Bedrag
Gemeentefonds € 17.726.000 Ruimte en Bouwen € 382.650
Heffingen € 3.633.239 Duurzaamheid € 1.108.144
Dividend en rente € 3.951.530 Ruimtelijke beheer € 6.426.343
Saldo BTW € 58.288 Accommodaties en sport € 1.754.592
Overige algemene dekkingsmiddelen € 42.750 Betrokken samenleving € 11.006.590
Onvoorzien € -239.749 Open bestuurscultuur € 3.688.439
Publieke dienstverlening € 406.867
Openbare orde en veiligheid € 1.410.433
Totaal € 25.099.091 Totaal € 25.099.091

Zie ook[bewerken]

Bestuurlijke samenwerking[bewerken]

Voorschoten maakt conform de Wet gemeenschappelijke regelingen – met nog vijftien andere gemeenten uit de regio's Duin- en Bollenstreek, Leiden en de Rijnstreek – deel uit van het bestuurlijk samenwerkingsverband Holland Rijnland.

Geboren in Voorschoten[bewerken]

Gestorven en/of begraven in Voorschoten[bewerken]

Graf van de natuurkundige en Nobelprijswinnaar Heike Kamerlingh Onnes bij de Dorpskerk

Externe links[bewerken]


Beluister

(info)