Open Monumentendag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Logo Europese Open Monumentendagen

Elk jaar in september vinden in Europa één of meer Open Monumentendagen plaats. In diverse Europese landen worden dan gedurende een of enkele dagen monumenten opengesteld voor het publiek.

De Europese Open Monumentendagen vonden voor het eerst plaats in 1991. Daarvoor waren er al lokale initiatieven: in 1984 vond in Frankrijk de eerste Journée Portes Ouvertes plaats, en in 1987 vond in Nederland de eerste Open Monumentendag plaats. Naar aanleiding van het succes van de Franse en Nederlandse dagen, organiseerde het Comité voor Cultureel Erfgoed van de Raad van Europa in 1989 een internationale bijeenkomst, waarbij overleg plaatsvond over eventuele Europese Open Monumentendagen. De plannen die tijdens deze bijeenkomst bedacht zijn, werden door de Raad van Europa en de Nederlandse Stichting Open Monumentendag verder uitgewerkt. Dit leidde tot de eerste European Heritage Days in 1991. In 1991 deden 11 landen mee (waaronder België en Nederland), in 2005 waren het er 47.

Thema[bewerken]

Elk jaar hebben de Open Monumentendagen een thema. De thema's afgelopen jaren waren als volgt:

Nederland[bewerken]

In Nederland vinden de Open Monumentendagen altijd in het tweede weekend van september plaats. Gemeenten beslissen zelf of ze meedoen aan de Open Monumentendagen en of ze het hele weekend meedoen of alleen de zaterdag of de zondag.

  • 2014 - Op Reis
  • 2013 - Macht & Pracht
  • 2012 - Groen van Toen
  • 2011 - Nieuw gebruik - oud gebouw
  • 2010 - De smaak van de 19e eeuw
  • 2009 - Op de kaart
  • 2008 - In teken van Sporen
  • 2007 - Moderne monumenten
  • 2006 - Feest!
  • 2005 - Religieus erfgoed
  • 2004 - Verdediging;
  • 2003 - Boerderijen
  • 2002 - Handel
  • 2001 - Wonen
  • 2000 - Water
  • 1999 - Monumententaal groen
  • 1998 - Historische bouwmaterialen
  • 1997 - Schoolgebouwen
  • 1996 - Industrieel erfgoed

Vlaanderen[bewerken]

In Vlaanderen werd tot 2011 Open Monumentendag georganiseerd door het Coördinatiecentrum Open Monumentendag. Sinds 2012 heeft Herita vzw de organisatie overgenomen. Jaarlijks kiest men een bepaald thema, zoals "staal", "hout", "kloosters en abdijen". Open Monumentendag Vlaanderen vindt iedere tweede zondag van september plaats. In 2013 werd de 25ste editie gevierd met 'Het beste van ...'.

Een analoog evenement is de "erfgoeddag" die in de lente wordt georganiseerd, in samenwerking met lokale partners (gemeente, provincie, privé), maar die zich ook richt op niet-materieel erfgoed.

  • 2013 - Het beste van ... (de 25ste editie van Open Monumentendag)
  • 2012 - Muziek, woord en beeld
  • 2011 - Conflict
  • 2010 - De Vier Elementen
  • 2009 - Zorg
  • 2008 - 20ste Editie - 20ste Eeuw
  • 2007 - Wonen
  • 2006 - Import-Export
  • 2005 - Grondstof, stof tot nadenken - Hout
  • 2004 - Van nature...een monument
  • 2003 - Grondstof, stof tot nadenken - Steen
  • 2002 - Symbolen
  • 2001 - Grondstof, stof tot nadenken - Metaal
  • 2000 - Tijd
  • 1999 - Via Europa - Reisverhalen in steen
  • 1998 - Feest
  • 1997 - Monumenten van Arbeid
  • 1996 - Zorg en zin voor kleur
  • 1995 - Openbare gebouwen - samenleving onder dak
  • 1994 - Monumenten van vervoer(ing)
  • 1993 - Monumenten Al-licht
  • 1992 - Schoolgebouwen zijn ankers
  • 1991 - Er zit muziek in
  • 1990 - Koninklijke' Monumentendagen
  • 1989 - Monumenten (be)leven

Brussels Hoofdstedelijk Gewest[bewerken]

De Openmonumentendagen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vinden traditioneel plaats in de maand september en duren een gans weekend. Aansluitend hierop vindt Monumentenmaandag plaats, waarop scholen binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zich kunnen inschrijven.

  • 2012 - De kunst van het bouwen
  • 2011 - Restauratie & Conservatie
  • 2010 - Steen & Co
  • 2009 - Van andere oorden
  • 2008 - Expo 58 : voor en na. Het Brusselse erfgoed sinds de Tweede Wereldoorlog
  • 2007 - Licht en Verlichting
  • 2006 - Lichaam en Geest
  • 2005 - Brussel, 175 jaar Hoofdstad
  • 2004 - Modernisme - Art Deco
  • 2003 - Handel
  • 2002 - Archeologie
  • 2001 - Erfgoed en ambacht
  • 2000 - 1900-2000: Een eeuw architectuur en stedenbouw
  • 1999 - Kunst en openbaar erfgoed
  • 1998 - Plaatsen om te feesten
  • 1997 - De architecturale gehelen
  • 1996 - Herbestemming van het patrimonium
  • 1995 - Architectuur en natuur
  • 1994 - Werk
  • 1993 - Glas en ijzer
  • 1992 - Brussel, een neoklassiek voorbeeld
  • 1991 - Een minder bekend patrimonium: Brussel in het interbellum. Tuinwijken & Spektakelzalen
  • 1990 - Geen thema
  • 1989 - Geen thema

Per jaar[bewerken]

2013[bewerken]

Op de 27ste Open Monumentendag hebben circa 900.000 mensen het evenement bezocht. Grootste topper dit jaar was de Hortus botanicus Leiden die onlangs is heropend en tijdens de Open Monumentendag circa 7.000 bezoekers trok. Andere toppers waren de Rotterdamse voormalige gevangenis Noordsingel, tot voor kort nog in gebruik, en goed voor zo'n 6.000 bezoekers, alsook het Openluchttheater Lichtenberg in Weert met 3.000 bezoekers. In Utrecht was Paushuize de topper en ook het pand De Truttige Tuyl, Het Utrechts Archief, Rechtbank Midden-Nederland en de Vrede van Utrecht-route trokken veel belangstelling. In Amsterdam behoorden het gebouw De Bazel, de Beurs van Berlage, de Oude Kerk, grachtenhuis De Solemne en de ambtswoning van de burgemeester tot de toppers.

In Zwolle waren de kerkgebouwen favoriet, waar 33 koorconcerten en vier orgelconcerten werden gegeven. Een modeshow over machtige en prachtige kledij trok veel bezoekers in Bergen op Zoom en in Groningen waren de Martinikerk en Huize Tavenier de trekkers. Andere toppers waren het Bisschoppelijk paleis in 's-Hertogenbosch, de kelder van de Pieterskerk in Leiden, Museum Bronbeek en Kasteel Zijpendaal in Arnhem, Kasteel Biljoen in Velp en Huis te Wedde ofwel De Burcht. In Tilburg waren het klooster van de Zusters van Liefde favoriet evenals de rechtbank. In Bloemendaal werd Landgoed [Elswout]] druk bezocht en in Kerkrade Abdij Rolduc.

De drukst bezochte gemeenten: Amsterdam 41.000, Dordrecht 30.000, 's-Hertogenbosch 22.000, Rotterdam 22.000, Zwolle 20.000, Bergen op Zoom 19.000, Deventer 16.000, Delft 13.000, Utrecht 12.500, Groningen 12.000, Leiden 12.000, Arnhem 10.000, Tilburg 10.000, Weert 6.000, Rheden-Rozendaal 5.000, Apeldoorn 5.000, Súd West-Fryslân 4.500, Alkmaar 3.000, Gouda 3.300.[1]

2012[bewerken]

Ook in 2012 werden de Open Monumentendagen in Nederland weer massaal bezocht. In de 330 gemeenten waar monumenten voor het publiek waren geopend waren er circa 925.000 bezoekers. Het monument met het grootste aantal bezoekers was de Trêveszaal in Den Haag, waar bijna 10.000 mensen een kijkje kwamen nemen. Andere topbestemmingen waren dit jaar het juist gerestaureerde Kasteel de Haar in Haarzuilens (5.000 bezoekers) en Park Sonsbeek in Arnhem (6.000 bezoekers). Voorts hadden Landgoed de Keukenhof in Lisse en het wederopbouwcomplex De Lichtenberg in de gemeente Weert beide zo'n 3.000 bezoekers. Enkele bezoekersaantallen: Amsterdam 35.000, Dordrecht 33.000, Den Haag 28.000, Bergen op Zoom 20.000, Rotterdam 19.500, Deventer 16.000, Leiden 15.000, Utrecht 15.000, 's-Hertogenbosch 15.000, Amersfoort 15.000, Groningen 12.000, Zwolle 11.500, Breda 6.000, Lisse 5.000, Eindhoven 4.300, Gouda 4.000, Leidschendam-Voorburg 3.700.[2]

2011[bewerken]

In 2011 werden de Open Monumentendagen op 10 en 11 september voor de 25e maal in Nederland gehouden. Het thema dit jaar was Nieuw gebruik - oud gebouw. In de 330 deelnemende gemeenten was er een recordaantal bezoekers van circa 950.000. Door het thema van dit jaar waren er veel monumenten voor het eerst te bezichtigen, ook leegstaande gebouwen en complexen waarvoor nog nieuwe bestemmingen worden gezocht stonden eenmalig open voor publiek. Vorig jaar trok dit weekend 905.000 bezoekers. Het grootste bezoekersaantal was ook dit jaar weer in Amsterdam waar er in twee dagen 39.000 bezoekers waren in de 64 opengestelde monumenten. Toppers met meer dan 1.000 bezoekers waren: Museum Het Grachtenhuis (geopend in april 2011) met ruim 4.000 bezoekers, The Bank (vroegere Amsterdamsche Bank) met 3.000 bezoekers, Huis Hammerstein (van advocaat Hammerstein) met meer dan 4.000 bezoekers en het voormalige Shell-complex Overhoeks met circa 2.500 bezoekers.[3]

2010[bewerken]

  • Nederland: 11 en 12 september en heeft het thema De smaak van de 19e eeuw.
  • Vlaanderen: zondag 12 september, thema: de vier elementen (water, aarde, vuur, lucht).
  • Wallonië : 11 en 12 september, thema: Les métiers du patrimoine.

2009[bewerken]

In 2009 waren de Open Monumentendagen op 12 en 13 september. Het thema was Op de kaart. Het bezoekersaantal in 360 gemeenten was circa 850.000.

2008[bewerken]

In 2008 waren de Open Monumentendagen in Nederland op 13 en 14 september. Het thema was in teken van Sporen. Er waren 900.000 bezoekers, ongeveer hetzelfde aantal als het jaar ervoor. De leegstaande strafgevangenis De Blokhuispoort in Leeuwarden was met 18.000 bezoekers het meest in trek. De Open Monumentendag werd in 350 gemeenten gehouden.

2007[bewerken]

Landen die deelnamen aan de European Heritage Days in 2007
  • De Nederlandse Open Monumentendagen van 2007 vonden plaats in het weekend van 8 en 9 september. De titel was "Moderne Monumenten". Monumenten uit de twintigste eeuw stonden centraal. Bouwwerken uit de periode 1900-1965 waren gratis opengesteld voor het publiek. Er deden 350 gemeenten mee aan de dagen. Net als in 2006 bezochten circa 900.000 mensen een van de circa 3.000 monumenten die opengesteld waren. Hoogtepunt van dit jaar was de “Inktpot”, het Derde Administratiegebouw van de NS, in Utrecht die op de zaterdag ruim 7.000 bezoekers trok. Het voormalige bankgebouw van architect De Bazel in Amsterdam werd door circa 4.000 mensen bezocht.
  • In Vlaanderen (9 september 2007) is het thema "wonen", in Wallonië (8 en 9 september): "militair erfgoed" en in Brussel (op 15 en 16 september): "licht en verlichting".

2006[bewerken]

  • De Open Monumentendagen van 2006 vonden in Nederland plaats op zaterdag 9 en zondag 10 september en het centrale thema was feest. Net als een jaar ervoor bezochten circa 900.000 mensen een van de circa 3.500 monumenten die opengesteld waren. Een topper was de pas gerestaureerde Ridderzaal in Den Haag met circa 15.000 bezoekers.
  • In België vonden de Open Monumentendagen in 2006 plaats op 9 (Wallonië) en 10 (Vlaanderen) september. Met 480.000 bezoekers in Vlaanderen was het een succes. Het thema was dit jaar "import-export".

2005[bewerken]

De Open Monumentendagen van 2005 werden officieel geopend van 2 tot 4 september in Praag en Chrudim (Tsjechië).

Programma 2005:

Land Data Thema
Albanië 28 t/m 30 september Cultureel toerisme in Albanië
Andorra 11 en 12 september Vall Madriu-Perafita-Claror
Armenië 3 t/m 18 september Boeken van wegen, wegen van boeken
Azerbeidzjan 23 t/m 25 september Culturele verscheidenheid en het vredesproces
België:
- Brussel 17 en 18 september 175e verjaardag van Brussel als hoofdstad
- Vlaanderen 11 september Hout - Grondstof, stof tot nadenken
- Wallonië 10 en 11 september Middeleeuwen
Bosnië en Herzegovina 19 t/m 22 september Het cultureel erfgoed als communicatiemiddel
Bulgarije 24 t/m 26 september Zuidoost-Europa: een gemeenschappelijk erfgoed
Cyprus 18 september Iliakos en binnenplaats, ruimte om te leven
Denemarken 10 en 11 september Huizen van het modernisme
Duitsland 11 september Oorlog en vrede
Estland 15 t/m 18 september Parken en tuinen
Finland 9 t/m 11 september Tuinen en parken
Frankrijk 17 en 18 september Ik hou van mijn erfgoed
Georgië 13 t/m 30 september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
Griekenland 23 t/m 25 september Laten we eten: cultuur aan tafel
Hongarije 17 en 18 september Staande stenen - Kastelen, forten, paleizen
Ierland 4 t/m 11 september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
IJsland 10 september Oude begraafplaatsen
Italië 24 en 25 september Cultuur en levenswijze
Kroatië Laatste week van september Open geheimen
Letland 9 t/m 11 september De 100 best bewaarde monumenten
Liechtenstein 17 september Minnezang en dans van de insecten
Litouwen 23 september t/m 1 oktober Europa, een gemeenschappelijk erfgoed. Erfgoed en cultureel toerisme
Luxemburg 10 en 11 september Het verleden bewaren
Macedonië 23 t/m 30 september Ontastbaar erfgoed
Malta 17 t/m 23 oktober Het Museum van het Lokale Erfgoed
Moldovië 16 t/m 18 september Water - bron van leven en beschaving
Monaco 2 oktober Maritiem erfgoed
Nederland 10 en 11 september Religieus erfgoed
Noorwegen 11 september Van moker tot PC
Oekraïne 1 september onbekend
Oostenrijk 9 september Reconstructie
Polen 17 en 18 september
  • De wedergeboorte en aanpassing van het industriële erfgoed aan nieuwe doelen
  • Paleizen, parken en tuinen
  • De schoonheid van oude architectonische decoraties
Portugal 24 en 25 september Muziek
Roemenië 17 september Water en het architectonisch erfgoed
Rusland 3 en 4 september Erfgoed van elders
San Marino 11 september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
Servië 5 t/m 30 september Land
Slovenië 24 september Ontastbaar cultureel erfgoed
Slowakije 9 t/m 30 september Een ander erfgoed is een gemeenschappelijk erfgoed
Spanje september en oktober Erfgoed van elders
- Andalusië 1 oktober Historische verbanden in Andalusië
- Catalonië 30 september en 1 oktober Erfgoed in de directeomgeving
Tsjechië 9 t/m 18 september Nieuw leven in een historische omgeving
Turkije onbekend onbekend
Verenigd Koninkrijk:
- Engeland 8 t/m 11 september Een viering van de Engelse gemeenschappen
- Londen 17 en 18 september De architectuur en het bebouwde milieu van Londen
- Noord-Ierland 10 en 11 september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
- Schotland Elk weekend in september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
- Wales 10, 11, 17, 18, 24 en 25 september Europa, een gemeenschappelijk erfgoed
Wit-Rusland onbekend onbekend
Zweden 11 september Maritiem erfgoed
Zwitserland 10 en 11 september Voor en na

Verwante onderwerpen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties