Ransdorp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ransdorp
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Ransdorp
Ransdorp
Ransdorp
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Vlag Amsterdam Amsterdam
Coördinaten 52° 23' NB, 4° 59' OL
Detailkaart
Locatie in de gemeente Amsterdam
Locatie in de gemeente Amsterdam
Foto's
Ransdorp, juli 2005. De houten huizen zijn karakteristiek voor het gebied: doordat ze lichter zijn dan huizen van steen, zakken ze minder snel weg in de slappe veenbodem.
Ransdorp, juli 2005. De houten huizen zijn karakteristiek voor het gebied: doordat ze lichter zijn dan huizen van steen, zakken ze minder snel weg in de slappe veenbodem.
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Ransdorp (voorheen ook wel 'Rarop' of 'Raerop') is een dorp in Landelijk Noord, het dunbevolkte landelijke deel in het noorden van de gemeente Amsterdam, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het dorp telt enkele rijksmonumenten en heeft een beschermd dorpsgezicht. Het is vooral bekend vanwege de stompe toren van de kerk.

Gemeente Ransdorp 1865
Houten stolpboerderij en de toren van Ransdorp in 1957.

Ransdorp was tot 1921 een zelfstandige gemeente, waartoe vanaf 1818 ook de dorpen Holysloot en Durgerdam behoorden, en vanaf 1857 tevens Schellingwoude. Tijdens de watersnood van 1916 hadden de dorpen veel schade opgelopen. De dorpen waren niet in staat deze uit eigen middelen te herstellen, daarom liet men zich in 1921 vrijwillig annexeren door Amsterdam. Voorwaarde was echter wel dat Amsterdam zou zorgen voor een goede infrastructuur.

De watersnood van 1916 was niet de eerste die Ransdorp en de omgeving trof - vooralsnog wel de laatste dankzij de Afsluitdijk. Waterland kent al sinds de Sint-Elisabethsvloed uit de 15e eeuw een lange geschiedenis van overstromingen. In 1916 was het bijna een eeuw geleden dat het gebied door een watersnood getroffen werd. Dat was tijdens de stormvloed van 1825, toen tijdens een zware storm het verdedigingswerk de Stenen Beer nabij het Kinselmeer in de Zuiderzee verdween.

Niet alleen overstromingen teisterden Ransdorp. Tijdens de Tachtigjarige oorlog werd Ransdorp verwoest door zowel de Spanjaarden als de Geuzen. De Geuzenleider Diederik Sonoy voerde er als vertegenwoordiger van Willem van Oranje, een waar schrikbewind tegen de katholieken. In november 1572 werden te Ransdorp de Martelaren van Ransdorp, franciscaner broeders, opgehangen na marteling. Voordien was Ransdorp een welvarende middelgrote plaats, waar veel zeelieden woonden. Na de verwoestingen zochten echter veel inwoners hun toevlucht in Amsterdam. Van het oude Ransdorp. is slechts de kerktoren overgebleven.

Toren en kerk van Ransdorp[bewerken]

De kerktoren van Ransdorp
Tekening van Rembrandt
De kerk van Ransdorp steekt hoog uit boven het landschap van Waterland.
Het oude raadhuis van de voormalige gemeente Ransdorp.

De toren van Ransdorp is 32 meter hoog en werd gebouwd tussen 1502 en 1542 in gotische stijl naar een ontwerp van Jan Poyt. In 1542 was het geld op, zodat het niet meer mogelijk was om de torenspits te bouwen. De aanpalende kerk is van latere datum; de oorspronkelijke ging in 1615 verloren door brand als gevolg van een blikseminslag. De toren en de kerk werden tussen 1936 en 1938 gerestaureerd. De toren deed tijdens de Tweede Wereldoorlog dienst als uitkijkpost voor de Duitsers. Het kerkgebouw werd in 2006 door Stadsherstel Amsterdam gerestaureerd. De grafzerken in de vloer, de preekstoel, het doophek, het kerkorgel en de kroonluchter zijn bewaard gebleven.

Literatuur[bewerken]

  • De Waterlandse Zeedijk, de geschiedenis van een oude zeedijk in Amsterdam-Noord. Uitgave Stichting Historisch Centrum Amsterdam-Noord, 1994.
  • Als Amsterdam zich over ons ontfermt, de geschiedenis van de inlijving bij Amsterdam van de gemeenten Buiksloot, Nieuwendam en Ransdorp in 1921. Uitgave Stichting Historisch Centrum Amsterdam-Noord, 1996.
  • Terugblikken op Waterland. Hoofdstukken uit de geschiedenis van Amsterdam-Noord. Uitgave Stichting Historisch Centrum Amsterdam-Noord, 2000. ISBN 90-801180-4-4

Zie ook[bewerken]