GVB (Amsterdam)
| GVB NV | ||||
 |
||||
| Algemene informatie | ||||
| Land |  Nederland |
|||
| Hoofdvestiging | Amsterdam | |||
| Actief | 2007-heden | |||
| Website | http://www.gvb.nl | |||
| Bedrijfsstructuur | ||||
| Aandeelhouder(s) | Gemeente Amsterdam | |||
| Materieel | ||||
| Bussen | Amsterdams busnet | |||
| Tram | Amsterdamse tram | |||
| Metro | Amsterdamse metro | |||
| Boot | Amsterdamse veren | |||
| Exploitatie | ||||
| Bus | Amsterdam (stadsvervoer) | |||
| Tram | Amsterdam (stadsvervoer) | |||
| Metro | Amsterdam (stadsvervoer) | |||
| Boot | Amsterdamse veren | |||
|
||||
|
GVB, tot 2006 het Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam, is een Nederlandse vervoersmaatschappij.
Inhoud |
[bewerken] Activiteiten
GVB is een vervoerbedrijf belast met het openbaar vervoer in de gemeentes Amsterdam, Amstelveen, Ouder-Amstel en Diemen. Het bedrijf vervoerde (in 2008) 264 miljoen reizigers die gezamenlijk 966,57 miljoen kilometer reisden. De opdrachtgever is sinds 1 januari 2006 de Stadsregio Amsterdam (SRA) (voorheen het Regionaal Orgaan Amsterdam, ROA). Op 1 januari 2007 is GVB extern verzelfstandigd: GVB is een NV geworden, en is los komen te staan van de gemeente. De gemeente bleef echter wel in het bezit van alle aandelen. Per 1 januari 2012 moet het gehele metro-, tram- en busvervoer worden aanbesteed. Op 26 augustus 2010 werd bekend gemaakt dat GVB ook in de periode 2012-2017 de concessie behoudt.[1]
[bewerken] Geschiedenis
De Gemeentetram Amsterdam (GTA) is op 1 januari 1900 opgericht door naasting door de gemeente van het particuliere trambedrijf AOM (Amsterdamsche Omnibus Maatschappij). In 1908 werd de eerste buslijn geopend maar werd al snel weer opgeheven. Vanaf 1922 volgden de nieuwe buslijnen. Per 1 januari 1943 ontstond het Gemeentevervoerbedrijf door fusie van de Gemeentetram met de Gemeenteveren Amsterdam. De eerste nachtbuslijnen werden in 1969 ingesteld. De eerste metrolijn werd in 1977 geopend en de eerste sneltramlijn in 1990.
[bewerken] Directeuren
- J.H. Neiszen (1900-1917)
- T.E. van Putten (1917-1932)
- W.B.I. Hofman (1932-1955)
- W.H. Ybema (1956-1968)
- J.M. Ossewaarde (1968-1989)
- B.J.J. Smit (1989-1996)
- A.L.F.M. Testa (1996-2002)
- J.G. Kroon (2002-2010)
- Bart Schmeink (vanaf 1 december 2011)
[bewerken] Exploitatie
Anno 2012 exploiteert GVB 16 tramlijnen, 1 sneltramlijn, 3 metrolijnen, 5 veerdiensten en 34 buslijnen. De nachtdienst bestaat uit 11 nachtbuslijnen en één veerdienst. In 2012 heeft het GVB daarvoor dienstvaardig 216 trams, 75 metro's, 29 sneltrams, 233 bussen en 13 veren ter beschikking.
GVB heeft 2 tramremises (waarvan een voor een aanzienlijk deel in de open lucht), 1 openluchtstalling voor de trams van lijn 26, 2 busgarages, 1 openlucht stalling voor bussen, 1 hoofdwerkplaats tram, 1 basiswerkplaats tram, 1 lijnwerkplaats metro, 5 'tailtracks' waar de metrostellen staan opgesteld en 1 ponthaven. Het hoofdkantoor is gevestigd aan de Arlandaweg te Amsterdam (Sloterdijk). Tot 2004 was het gevestigd in het Scheepvaarthuis en daarvoor tot 1983 aan de Stadhouderskade nr. 1.
[bewerken] Enkele cijfers over de omvang van het vervoer
- Aantal vervoerde reizigers (x miljoen): 2009: 264; 2008: 264; 2007: 260; 2006: 253; 2005: 248; 2004: 242; 2003: 244; 2002: 255; 1937:100 [2][3]
- Reizigerskilometers (x 1.000): 2009: 969.000; 2008: 966.570; 2007: 957.000; 2006: 986.952; 2005: 956.349; 2004: 940.700; 2003: 948.000; 2002: 971.700
- Plaatskilometers (x miljoen): 2005: 3.820; 2004: 3.726; 2003: 3.755; 2002: 3.847,9
- Cijfers per dag (2009): Metro per dag - 295.000 instappers, 1.187.671 reizigerskilometers (4 km per reiziger); Tram per dag - 354.000 instappers, 957.808 reizigerskilometers (2,7 km per reiziger); Bus per dag - 168.000 instappers, 632.054 reizigerskilometers (3,7 km per reiziger) [2]
[bewerken] Bijzondere wijzen van vervoer
[bewerken] Brandstofcelbussen
Van 14 december 2003 tot in 2008 zette het bedrijf als proef ook drie brandstofcelbussen in op lijn 32, met brandstofcellen van het type PEM FC. Aangezien deze waterstof als brandstof hadden werden ze ook waterstofbus genoemd.
[bewerken] De Stop/Go
Een bijzondere vorm van busvervoer was de Stop/Go (van februari 2001 tot en met december 2007 de Opstapper. Omdat de straten langs de grachten in de stad te smal waren voor grote bussen, werden onder de naam Stop/Go kleine busjes ingezet die door de grachtengordel reden. Deze busdienst reed sinds 1 januari 2008 op de route Oosterdokseiland – Centraal Station – Prinsengracht – Waterlooplein, had geen vaste haltes en stopte overal waar de reiziger wilde in- en uitstappen. Daarmee deed de Stop/Go denken aan de buurtbus. De strippenkaart was ook geldig in de Stop/Go en een los kaartje koste een euro. In verband met de bezuinigingen hebben B & W de Stop/Go per 1 januari 2011 opgeheven. Deze heeft zo net niet zijn 10 jarig bestaan gevierd. Sinds 14 oktober 2011 wordt de lijn in afgeslankte vorm en onder een andere naam door een particulier geëxploiteerd.
[bewerken] Stadsmobiel
Een andere bijzondere vervoervorm is de Stadsmobiel, een vorm van vervoer voor ouderen en licht-gehandicapten. Dit vervoer bestaat sinds midden jaren negentig. Tot voor 2004 kon men ook met de Stadspas, een kortingspas voor Amsterdammers met een laag inkomen, van de Stadsmobiel gebruikmaken. De gemeentelijke dienst die verantwoordelijk is voor Stadsmobiel is de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling, de uitvoering ligt bij GVB. Naast GVB, dat de hoofdmoot van de ritten rijdt, zijn belangrijke onderaannemers Garskamp, ziekenvervoerder VZA, en een aantal andere taxibedrijfjes in Amsterdam. Stadsmobiel rijdt onder andere met (rolstoel-)busjes en luxewagens. Het kent een bewogen en voortgaande geschiedenis wat betreft ophaaltijden en subsidies.
[bewerken] Literatuur
- Van Paardentram naar Dubbelgelede, Auteur: W.J.M. Leideritz, Uitgave De Alk, Alkmaar, 1979. ISBN 90-6013-904-6.
- De kunst van het vervoer. Een beeld van 150 jaar Amsterdams openbaar vervoer. Auteur: Jan Freeke. Uitgave: SDU Uitgeverij, Den Haag, 1990. ISBN 90-12-06-44-22
- Lijnenloop Openbaar Vervoer Amsterdam 1839-1989, Auteur: H.J.A. Duparc, Uitgave: Gemeentevervoerbedrijf, Amsterdam, 1989. ISBN 90-9013-957-5.
- Onze tram in Amsterdam, Auteur: B. Korthals Altes, Uitgave Canaletto/Repro Holland, Alphen aan den Rijn, 1999, nr. 33 van de boekenreeks van de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen (NVBS). ISBN 90-6469-744-2.
- In grote lijnen: het Amsterdamse openbaar vervoer (1900-2000), ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het GVB. Auteur: Noëlle Visser. Uitgave: Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam, 2000.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- Website van GVB
- Geheugen van de Amsterdamse tram
- Het lijnkleurensysteem van Amsterdam
- Foto's van GVB-trams en metro's
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam op Wikimedia Commons. |
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ GVB houdt OV tot 2017; parool.nl, 26 augustus 2010
- ↑ a b GVB Amsterdam; feiten en cijfers
- ↑ Gemeentelijk Vervoerbedrijf Utrecht, J.A.C. Way, Halte 81. 75 Jaar gemeentelijk openbaar vervoer Utrecht, april 1981
| Vervoerbedrijven actief in Nederland | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
