Amsterdam (gemeente)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg)
Amsterdam is een grootstedelijke gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 761.395 inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van ongeveer 219 km² (waarvan een kwart water). In de gehele agglomeratie (de Stadsregio Amsterdam) wonen ongeveer 1.354.000 mensen.
Inhoud |
[bewerken] Bestuurlijk stelsel
[bewerken] Stadsdelen
De Gemeente Amsterdam (
uitspraak (info·uitleg)) kent, net als de gemeente Rotterdam, een voor Nederland bijzonder bestuurlijk stelsel: de gemeente is verdeeld in 14 stadsdelen en het centraal bestuurde Westelijk Havengebied (Westpoort).
De stadsdelen hebben tussen de 30.000 en 90.000 inwoners en hebben daarmee de omvang van een middelgrote gemeente. Het zijn ook in vergaande mate autonome gemeenten: alle gemeentelijke taken en bevoegdheden zijn aan hen overgedragen met uitzondering van enerzijds de zgn. A-taken die de Gemeente Amsterdam in de Verordening op de Stadsdelen uitdrukkelijk aan het centrale bestuur (de Centrale Stad) heeft voorbehouden en anderzijds de speciale bevoegdheden van de burgemeester (openbare orde, e.d.) waarvan de wet overdracht niet toestaat. De stadsdelen zijn dus o.a. verantwoordelijk voor
- bouw en onderhoud van woningen, bouwvergunningen voor woningen, kantoren en bedrijven, de ruimtelijke inrichting, het bouwtoezicht.
- beheer en onderhoud van vrijwel de gehele openbare ruimte, het lokale verkeers- en parkeerbeleid.
- lokaal-gemeentelijke taken op het gebied van welzijn, sport, onderwijs, kunst en cultuur. Ondersteuning van de instellingen op die gebieden.
- het grootste deel van de gemeentelijke dienstverlening aan de bevolking (reiniging, openbare verlichting, stadstoezicht, allerhande informatie en vergunningen).
- voor bevolkingszaken (een burgemeestersbevoegdheid) kan men ook op het stadsdeelkantoor terecht.
Alle wetten en regels die Nederland kent voor gemeenten gelden op overeenkomstige wijze voor de stadsdelen. Dat geldt ook voor hun inrichting. Zo is er een Stadsdeelraad (op dezelfde wijze gekozen als een gemeenteraad), een Dagelijks Bestuur (B&W), een DB-voorzitter (burgemeester), enz. Enige uitzondering: de stadsdelen kennen een (door de Raad) "gekozen burgemeester" (de DB-voorzitter).
De stadsdelen hebben een volwaardig ambtelijk apparaat (zoals gemeenten dat hebben) en kunnen beschikken over een eigen budget. Een belangrijk deel van het gemeentelijk budget van Amsterdam is via het Stadsdeelfonds (à la het Gemeentefonds) overgedragen aan de stadsdelen en staat vrij tot hun beschikking.
Het initiatief voor dit stelsel werd genomen door Michael van der Vlis (PvdA-rapport Macht voor de wijken, 1972) die later als wethouder ook een stevige rol speelde bij de invoering. De stadsdelen werden successievelijk ingesteld. Noord en Osdorp waren de pioniers (1981). Toen uit onderzoek (o.a. opiniepeilingen onder de bevolking) bleek dat de stadsdelen heel behoorlijk aan hun doelstellingen (een effectiever en efficiënter bestuur, dichter bij de bevolking) voldeden kwamen de andere erbij (1987, 1990) met Centrum als hekkensluiter (2002).
[bewerken] Stadsprovincie
Aansluitend aan de totstandkoming van de stadsdelen was de vorming van de Stadsprovincie Amsterdam gedacht. Die is er echter nooit gekomen. Volgens sommigen werden daarbij de 16 omliggende gemeenten (als nieuwe stadsdelen) geannexeerd, volgens anderen werd "Amsterdam" opgeheven. Bij een referendum bleken de meeste Amsterdammers het laatste te denken en zij stemden de stadsprovincie dus weg. Feitelijk fungeert de Centrale Stad (voor het grondgebied van de gemeente) nu als stadsprovincie: een combinatie van grootstedelijke (ontwikkelings)taken en provinciaal toezicht. De Provincie Noord-Holland heeft, voor zover de wet dat toestaat, een belangrijk deel van haar taken m.b.t. het gemeentelijk grondgebied aan de Centrale Stad gedelegeerd (o.a. om te voorkomen dat er dubbel toezicht ontstaat).
Voor het grondgebied van de oorspronkelijk gedachte stadsprovincie (met uitzondering van Almere) functioneert de plusregio Stadsregio Amsterdam, met beperktere ambities, als opvolger van de stadsprovinciegedachte.
[bewerken] Indeling in stadsdelen
De Gemeente Amsterdam is bestuurlijk onderverdeeld in 15 deelgebieden. 14 daarvan, de stadsdelen, hebben een eigen raad en dagelijks bestuur met een belangrijk deel van de gemeentelijke bevoegdheden en middelen.
- Centrum (Binnenstad, Grachtengordel met Jordaan, Plantage, Westelijke Eilanden en Oostelijke Eilanden)
- West
- Westerpark (Spaarndammerbuurt, Staatsliedenbuurt, Frederik Hendrikbuurt)
- Oud-West (Kinkerbuurt en omgeving Overtoom, resp. De Clercqstraat)
- De Baarsjes (Admiralenbuurt, omgeving Hoofdweg, Mercatorplein en Surinameplein)
- Bos en Lommer (Landlust, Bos en Lommer, Kolenkitbuurt en dorp Sloterdijk)
- Westpoort* (Westelijk Havengebied, Bedrijvengebied Sloterdijk, Teleport)
- Nieuw-West
- Zuid
- Oost
- Noord (Tuindorp Oostzaan, Kadoelen, Oostzanerwerf, Buiksloot, Buikslotermeer, Nieuwendam en Landelijk Noord, met de dorpen Schellingwoude, Durgerdam, Zunderdorp, Ransdorp, Holysloot)
- Zuidoost (Venserpolder, Bijlmer, Gaasperdam, Bullewijk, het dorp Driemond)
*: Westpoort heeft geen eigen deelraad en wordt direct door de gemeente bestuurd.
Zie ook: Buurten en wijken in Amsterdam
[bewerken] Chronologische ontwikkeling
- 1981: instelling van de eerste stadsdelen met stadsdeelraden: Amsterdam-Noord en Osdorp
- 1987: instelling stadsdelen met stadsdeelraden De Pijp, Watergraafsmeer, Buitenveldert en Zuidoost
- januari 1990: instelling stadsdelen met stadsdeelraden Westerpark, Oud-West, Oost, Indische buurt/Oostelijk Havengebied, Bos en Lommer, De Baarsjes, Zuid, Rivierenbuurt, Geuzenveld/Slotermeer en Slotervaart/Overtoomse Veld [1]
- mei 1990: de naam van het stadsdeel Indische buurt/Oostelijk Havengebied wordt gewijzigd in Zeeburg
- 1998: enkele stadsdelen fuseren:
- Rivierenbuurt en Buitenveldert vormen samen met een deel van Zuid (Prinses Irenebuurt) het nieuwe stadsdeel Zuideramstel
- Oost en Watergraafsmeer vormen Oost/Watergraafsmeer
- De Pijp en Zuid vormen Oud-Zuid
- 2002: Amsterdam-Centrum krijgt een eigen stadsdeelraad
- 2004: Slotervaart/Overtoomse Veld gaat verder onder de naam Slotervaart
[bewerken] Herindeling stadsdelen
In 2008 werd door de gemeente de Commissie Mertens benoemd, die moest onderzoeken of het aantal stadsdelen verminderd kan worden. Begin 2009 kwam het voorstel om het aantal stadsdelen te halveren van 14 tot 7. Ook de takenverdeling tussen Centrale Stad en de stadsdelen wordt gewijzigd. Op 14 april 2009 besloten Burgemeester en Wethouders om dit voorstel over te nemen de stad in te delen in 7 stadsdelen: Centrum, Noord, West, Nieuw-West, Zuid, Oost en Zuidoost. Men wil deze reorganisatie invoeren per 1 mei 2010. De Gemeenteraad heeft op 10 juni 2009 deze beslissing bekrachtigd.[2][3][4][5]
De Stadsdelen Centrum, Noord en Zuidoost zullen hetzelfde blijven. Zuid zal samengesteld worden uit Oud Zuid en Zuideramstel, terwijl Oost samengesteld zal worden uit Oost-Watergraafsmeer en Zeeburg.
Westerpark, Oud-West, De Baarsjes en Bos en Lommer zullen West gaan vormen, Geuzenveld-Slotermeer, Slotervaart en Osdorp zullen samen Nieuw-West vormen. De bestaande stadsdeelgrenzen tussen West en Nieuw-West zullen niet veranderen, dus in tegenstelling tot eerdere plannen is niet de A10 de grens, maar blijft de Kolenkitbuurt bij Bos en Lommer en het Rembrandtpark bij Nieuw-West.[5][6]
[bewerken] Politiek
[bewerken] College van Burgemeester en Wethouders
Het College van Burgemeester en Wethouders voor de periode 2006-2010 wordt gevormd door een coalitie van PvdA en GroenLinks (27 van de 45 zetels).
De voorzitter van het college van B&W is burgemeester:
- Job Cohen (PvdA): Openbare Orde en Veiligheid, Communicatie, Juridische Zaken en Bestuurlijk Stelsel, Internationale Samenwerking.
De wethouders (6) zijn:
- Lodewijk Asscher (PvdA): Financiën, Economische Zaken, (Lucht)haven, onderwijs, inburgering, jeugdzaken en locoburgemeester
- Freek Ossel (PvdA): Lucht- en Zeehaven, Werk en Inkomen, Diversiteit en Grote Stedenbeleid
- Carolien Gehrels (PvdA): Kunst en Cultuur, Lokale Media, Sport en Recreatie, Bedrijven, Deelnemingen en Inkoop
- Hans Gerson (PvdA): Verkeer, Vervoer en Infrastructuur (incl. Noord/Zuidlijn), Volkshuisvesting, Monumenten (aangetreden in maart 2009 als opvolger van Tjeerd Herrema na diens aftreden op 19 februari 2009 vanwege de tegenvallers bij de Noord-Zuidlijn).
- Maarten van Poelgeest (GroenLinks): Ruimtelijke Ordening en Grondzaken, Waterbeheer, ICT (incl. Glasvezel)
- Marijke Vos (GroenLinks): Zorg, Milieu, Personeel en Organisatie, Openbare Ruimte en Groen
Hennah Buyne werd op 14 maart 2007 beëdigd als wethouder, nadat haar voorganger Ahmed Aboutaleb staatssecretaris in het kabinet-Balkenende IV was geworden. Ze trad op 16 maart 2008 af en werd opgevolgd door Freek Ossel. De portefeuilles onderwijs en jeugd werden overgedragen aan Lodewijk Asscher.
[bewerken] Gemeenteraad
[bewerken] Heden
Uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen van 2002 en 2006:
| Gemeenteraadsverkiezingen | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Partij | % 2002 | % 2006 | Z. 2002 | Z. 2006 | |
| PvdA | 28,6 | 39,4 | 15 | 20 | |
| VVD | 18,0 | 16,3 | 9 | 8 | |
| GroenLinks | 13,0 | 13,6 | 6 | 7 | |
| SP | 7,7 | 13,3 | 4 | 6 | |
| CDA | 7,9 | 4,2 | 4 | 2 | |
| D66 | 7,2 | 4,1 | 3 | 2 | |
| Amsterdam Anders/De Groenen | 3,5 | 1,9 | 1 | 0 | |
| ChristenUnie | 1,4 | 1,5 | 0 | 0 | |
| Leefbaar Amsterdam | 5,1 | 1,3 | 2 | 0 | |
| Mokum Mobiel | 2,3 | 0,6 | 1 | 0 | |
| Overige | 5,3 | 3,8 | 0 | 0 | |
| Opkomst | 47,8 | 50,8 | 45 | 45 | |
[bewerken] Verleden
Vanaf 1962 is de Amsterdamse gemeenteraad als volgt samengesteld:
| Gemeenteraadszetels | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partij | 1962 | 1966 | 1970 | 1974 | 1978 | 1982 | 1986 | 1990 | 1994 | 1998 | 2002 | 2006 | |||
| PvdA | 17 | 13 | 12 | 17 | 19 | 17 | 21 | 12 | 14 | 15 | 15 | 20 | |||
| VVD | 5 | 5 | 6 | 8 | 7 | 10 | 7 | 7 | 8 | 9 | 9 | 8 | |||
| CPN | 6 | 6 | 8 | 7 | 5 | 6 | - | - | - | - | - | - | |||
| PSP | 4 | 4 | 1 | 2 | 2 | 3 | - | - | - | - | - | - | |||
| PPR | - | - | - | 3 | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | |||
| Links Akkoord (CPN/PSP/PPR/EVP) | - | - | - | - | - | - | 6 | - | - | - | - | - | |||
| GroenLinks * | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 6 | 7 | 6 | 7 | |||
| SP | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 3 | 4 | 6 | |||
| KVP | 8 | 7 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| ARP/CHU | 4 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| ARP | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| CHU | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| CDA | - | - | - | 7 | 8 | 6 | 6 | 5 | 3 | 3 | 4 | 2 | |||
| Verkeersbel. | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| Boerenpartij | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| Provo | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| Kabouters | - | - | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| D66 | - | - | 3 | 1 | 3 | 2 | 3 | 9 | 8 | 4 | 3 | 2 | |||
| Bejaardenpartij 65+ | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |||
| AA/DG *** | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 1 | 3 | 1 | - | |||
| Centrumpartij/CP'86 | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | |||
| CD | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 4 | - | - | - | |||
| Mokum Mobiel | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | |||
| Leefbaar Amsterdam | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | |||
| Totaal | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | |||
* GroenLinks nam in 1986 deel als 'Klein Links'. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van CPN, PPR en PSP.
** Het CDA deed in 1974 voor het eerst als één partij mee. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van KVP, ARP en CHU. De laatste twee partijen namen in 1962 en 1966 onder een gezamenlijke lijst deel.
*** Amsterdam Anders/De Groenen (AA/DG) ontstond in 1998 als fusie tussen Amsterdam Anders en de Amsterdamse afdeling van De Groenen. Deze laatste partij haalde bij de drie verkiezingen daarvoor ook al zetels (in 1990 onder de naam 'Groen Amsterdam').
[bewerken] Externe links
 |
Voor meer mediabestanden zie de categorie Amsterdam van Wikimedia Commons. |
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ in de Verordening op de stadsdelen is de benaming Geuzenveld/Slotermeer
- ↑ Amsterdam halveert aantal stadsdelen nu.nl.
- ↑ Aantal stadsdelen wordt gehalveerd, Parool, 10 juni 2009.
- ↑ Amsterdam neemt afscheid van helft stadsdelen, Parool, 10 juni 2009.
- ↑ a b Amsterdam telt vanaf 1 mei 2010 zeven stadsdelen, Amsterdam.nl, juli 2009.
- ↑ College: halvering stadsdelen, Parool, 15 april 2009.
| Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam tot 30 april 2010 |  |
|---|---|
|
Amsterdam-Centrum · Amsterdam-Noord · Bos en Lommer · De Baarsjes · Geuzenveld-Slotermeer · Oost-Watergraafsmeer · Osdorp · Oud-West · Oud-Zuid · Slotervaart · Westerpark · Westpoort · Zeeburg · Zuideramstel · Zuidoost |
|
| Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam vanaf 1 mei 2010 | |
|---|---|
|
Centrum · Noord · West · Nieuw West · Zuid · Oost · Zuidoost |
|
| Plaatsen in de gemeente Gemeente Amsterdam | |
|---|---|
|
Amsterdam · Amsterdam Zuidoost · Buiksloot · Driemond · Durgerdam · Holysloot · Nieuwendam · 't Nopeind · Oud Osdorp · Ransdorp · Ruigoord · Schellingwoude · Het Schouw · Sloten · Sloterdijk · Zunderdorp |
|
| Door Amsterdam (gedeeltelijk) geannexeerde gemeenten | |
|---|---|
|
Buiksloot · Nieuwendam · Nieuwer-Amstel · Ransdorp · Sloten · Watergraafsmeer · Weesperkarspel |
|
| Stadsregio Amsterdam |
|---|
|
Aalsmeer · Amstelveen · Amsterdam · Beemster · Diemen · Edam-Volendam · Haarlemmermeer · Landsmeer · Oostzaan · Ouder-Amstel · Purmerend · Uithoorn · Waterland · Wormerland · Zaanstad · Zeevang |
| Gemeenten in de provincie Noord-Holland |  |
|---|---|
|
Aalsmeer · Alkmaar · Amstelveen · Amsterdam · Andijk · Anna Paulowna · Beemster · Bergen · Beverwijk · Blaricum · Bloemendaal · Bussum · Castricum · Den Helder · Diemen · Drechterland · Edam-Volendam · Enkhuizen · Graft-De Rijp · Haarlem · Haarlemmerliede en Spaarnwoude · Haarlemmermeer · Harenkarspel · Heemskerk · Heemstede · Heerhugowaard · Heiloo · Hilversum · Hoorn · Huizen · Koggenland · Landsmeer · Langedijk · Laren · Medemblik · Muiden · Naarden · Niedorp · Oostzaan · Opmeer · Ouder-Amstel · Purmerend · Schagen · Schermer · Stede Broec · Texel · Uitgeest · Uithoorn · Velsen · Waterland · Weesp · Wervershoof · Wieringen · Wieringermeer · Wijdemeren · Wormerland · Zaanstad · Zandvoort · Zeevang · Zijpe |
