Helmersbuurt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Helmersbuurt
Wijk van Amsterdam
Map NL - Amsterdam - Kinkerbuurt.png
Kerngegevens
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel West
Detail van de gevel van het poortgebouw van het voormalige Wilhelmina Gasthuis aan de Eerste Helmersstraat

De Helmersbuurt is een buurt in Amsterdam-West, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De wijk werd vernoemd naar de Nederlandse dichter Jan Frederik Helmers en maakte deel uit van een van de noodzakelijke stadsuitbreidingen aan het eind van de 19de eeuw. Het kwam in plaats van wat als een achterbuurt werd beschouwd: het Sophiapark, in de oorspronkelijke Stads- of Godshuispolder.

Ontwerper was stadsingenieur J.G. van Niftrik. De N.V. 'Overtoom', exploitatie maatschappij van bouwterreinen, en architect Redeker Bisdommet werden in 1883 met de uitwerking belast. Met de aanleg van het Jacob van Lennepkanaal werd in 1884 begonnen. De Overtoomsevaart werd in 1902 gedempt. Dat werd de belangrijke stadsstraat Overtoom, waar sinds 1904 tramlijn 1 over rijdt.

De Helmersstraten (Eerste, Tweede en Derde Helmersstraat) worden rond 1891-1902 gebouwd. Ze worden naar schrijvers en dichters genoemd. De belangrijkste straat dwars op de Helmersstraten is de Eerste Constantijn Huygensstraat, waar sinds 1902 tramlijn 3 over rijdt. Evenwijdig daaraan ligt de Tweede Constantijn Huygensstraat, met een vroegere ingang van het Wilhelmina Gasthuis (1891-1983). De hoofdingang van dit ziekenhuis was aan de Eerste Helmersstraat. De nieuwe wijk werd bekend als de Dichtersbuurt, of het Letterkundig kwartier.

In 1889 was reeds bepaald dat de straten nog maar 15 meter breed hoefden te zijn en de blokken 45 meter diep. Er werd snelle revolutiebouw gepleegd. De huizen waren niet van al te hoge kwaliteit. Soms werd er gesjoemeld met het aantal heipalen. Het metselwerk was vaak slecht: in 1904 storten al een paar huizen tijdens de bouw in. De aanname van de Woningwet van 1901 stelde voortaan strenge eisen aan de bouw.

Alhoewel in de eerste plaats aangelegd als een volksbuurt, waren de huurprijzen te hoog voor de armen. Er werd veel onderverhuurd aan studenten en leraren.

Onder de schrijvers die er kortere of langere tijd woonden kunnen genoemd worden: Lodewijk van Deyssel, Willem Kloos, Belcampo, Werumeus Buning op Overtoom 21 tegenover de Spieghelschool, en niet te vergeten W.F. Hermans in de Eerste Helmersstraat 208.

Onder de scholen in de buurt waren de De Christelijke Voorbereidende Fröbelschool op de Overtoom 105, de Spieghelschool voor lager onderwijs daar schuintegenover op no.16. In de Da Costastraat waren ook enkele scholen, waaronder de Jacob van Lennepschool voor Meer Middelbaar Onderwijs.

Alhoewel oorspronkelijk een volksbuurt steeg zij in de naoorlogse jaren in aanzien. De wijk had een gunstige ligging, dichtbij het centrum en winkelstraten. De nauwe kamertjes in de huizen werden al gauw uitgebroken tot grotere eenheden. Thans is het een geliefde enclave geworden en worden aanzienlijke prijzen bedongen voor de woningen.

Bibliografie[bewerken]

  • Arnoldussen & van Diepen A.(redactie): Oud-West (2003)
  • Fennis P.: Oud-West. 100 Jaar verandering in beeld. (2000)
  • Heijdra T.: De victorie begint in Oud-West (2001)
  • Kooger Hans: Oud-West. Herinneringen aan de Amsterdamse da Costabuurt (1988)
  • Kooij F. van: Amsterdam - Overtoom in vroeger tijden (2001)
  • Rövekamp, A.J.M.: De Overtoom en Dichtersbuurt (1978)
  • Sloots K.: Amsterdam Oud-West van 1900 tot nu. (1994)

Zie ook[bewerken]