Tilburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Tilburg is ook de naam van een gemaal (en boerderij) ten zuiden van Winsum, zie Tilburg (gemaal).
Tilburg
Gemeente in Nederland
Vlag van de gemeente Tilburg Wapen van de gemeente Tilburg
Locatie van de gemeente Tilburg
Situering
Hoofdplaats Tilburg
Provincie Noord-Brabant
Coördinaten 51° 33' NB 5° 5' OL
Algemeen
Oppervlakte 119,15 km²
- land 117,30 km²
- water 1,85 km²
Inwoners (31 dec. 2008) 203.482? (1735/km²)
Belangrijke verkeersaders A58, A65, A261, N260, N269, N282, N632
Politiek
Burgemeester (lijst) Ruud Vreeman (PvdA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.500 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 217.000
WW-uitkeringen (2007) 21 per 1000 inw.
Autobezit (2007) 422 per 1000 inw.
Overig
Postcode 5000-5049, 5056, 5070, 5071
Netnummer 013
CBS-code 0855
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.tilburg.nl
Portaalicoon   Nederland
Tilburg vanuit de lucht

Tilburg (Sound uitspraak (info·uitleg)) is een gemeente en stad in Noord-Brabant.

De gemeente Tilburg omvat naast de gelijknamige stad tevens de dorpen Berkel-Enschot en Udenhout. Per 31 dec. 2008 had de gemeente 203.482 inwoners[1], waarmee het de zesde gemeente van Nederland is. Op de 'geschoonde' lijst van grote Nederlandse steden, zonder omliggende dorpen, staat Tilburg op de zevende plaats. Tilburg maakt deel uit van stedelijk netwerk BrabantStad. In het Brabants dialect spreekt men van Tilbörg.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

[bewerken] Ontstaan

Prehistorische sporen van bewoning in het tegenwoordige Tilburg zijn gevonden bij industrieterrein Kraaiven en dateren van 9000 jaar voor Christus. De huidige wetenschap gaat ervan uit dat dat rondtrekkende jagers-verzamelaars waren van de Tjongercultuur, zonder vaste verblijfplaats.

De naam Tilburg komt in 709 voor het eerst voor in de geschriften als Tilliburgis. In de 15e eeuw liet Jan van Haestrecht, één van de heren van Tilburg, het Kasteel van Tilburg bouwen, dat in 1858 moest wijken voor een fabriek. Het is nog steeds terug te vinden in het wapen en het logo van de stad. De bestuurlijke eenheid Tilburg is ontstaan uit gehuchten en kleine dorpen, de zogenaamde herdgangen, die met elkaar in verbinding stonden. De oude dorpskernen zijn nog steeds terug te vinden in de namen van verschillende oude wijken zoals de Heuvel, 't Heike, Korvel, Veldhoven, Broekhoven, Oerle, Hasselt en 't Goirke.

[bewerken] Stadsrechten

Op basis van de al aanwezige schapenteelt is Tilburg rond 1600 de belangrijkste wolstad van Brabant en overvleugelt het midden 18e eeuw de bijna compleet weggevallen Hollandse textielindustrie. Op 18 april 1809 krijgt Tilburg bij Koninklijk Besluit stadsrechten, drie weken nadat Lodewijk Napoleon er een bezoek bracht. Het heeft dan 9000 inwoners. In 2009 wordt gevierd dat Tilburg 200 jaar stadsrechten heeft met diverse evenementen.

De stad is eind negentiende eeuw groot geworden door de textielindustrie die zich vestigde tussen de herdgangen in. Na het verdwijnen van deze tak van industrie in de jaren zestig vestigde moderne industrie zich op industrieterreinen aan de rand van de stad. Vanaf de jaren tachtig gaat Tilburg inbreiden: de lege en verwaarloosde plekken in de stad, waar voorheen de textielfabrieken stonden werden opgevuld met woonwijken en kantoren.

[bewerken] Textiel

In de volksmond werden Tilburgers altijd Kruikezeikers genoemd. (De carnavalsnaam van Tilburg, Kruikestad, is hiervan afgeleid). Dit omdat de inwoners vroeger in kruiken urineerden. De kruiken met urine werden verkocht aan de zeventiende-eeuwse textielindustrie, die de urine nodig had voor het wassen van wol. Sinds de negentiende eeuw worden chemicaliën ingezet voor de bewerking van textiel. Het "Kruikenzeiken" duurde echter voort tot diep in de 19e eeuw. In de jaren 60 van de vorige eeuw verdween de textielindustrie goeddeels uit Tilburg als gevolg van de groeiende concurrentie uit het buitenland.

Tilburg in 1865

Koning Willem II verbleef graag in Tilburg. Over de plaats merkte hij eens op: "Hier adem ik frank en vrij." In zijn opdracht werd in 1847 een paleis gebouwd in het centrum van de stad. Hij heeft er echter zelf nooit in kunnen verblijven omdat hij stierf voor de voltooiing ervan. Het paleis werd door de koninklijke familie overgedragen aan de gemeente op voorwaarde dat er een Hogere Burger School (HBS) in gevestigd zou worden. Deze "Rijks HBS Koning Willem II" bestaat nog steeds als Koning Willem II College, echter in een ander gebouw. De bekendste leerling van deze HBS is Vincent van Gogh, die de school bezocht in de periode 1866-1868. Het paleis maakt tegenwoordig deel uit van het gemeentehuis.

[bewerken] Moderne geschiedenis

In Tilburg is vanaf 1993 een duidelijk hoogbouwbeleid ontwikkeld. Daaruit zijn drie hoge gebouwen voortgekomen die naar Nederlandse begrippen als wolkenkrabbers kunnen worden beschouwd, te weten het hoofdkantoor van Interpolis en de Westpoint-woontoren. Het laatste gebouw is 143,1 meter hoog en was daarmee korte tijd de hoogste woontoren van Nederland, een titel die inmiddels is overgenomen door het Rotterdamse Montevideo. Inmiddels is in Tilburg een tweede woontoren gerealiseerd die 101 meter hoog is en de naam 'De StadsHeer' heeft gekregen. Deze woontoren maakt onderdeel uit van het project 'Het Haestrechtkwartier'. Een gebied gelegen in de stationszone, direct ten westen van het centraal station, bestaande uit vier kantoren, een parkeergarage en een woontoren. De woontoren heeft, vanwege zijn bekritiseerde uiterlijk met grote aan het gebouw vastgeplakte kubusvormige balkons, de bijnaam 'De Vogelkooitjes' gekregen.

In de jaren zestig van de vorige eeuw profileerde Tilburg zich als "Hart van Brabant". Daarna afficheerde de stad zich met de slogan "Tilburg, moderne industriestad". Naast sociale woningbouw werd er aandacht besteed aan woningen voor hogere inkomensgroepen. Verder ontstonden de Schouwburgpromenade, de inrichting van het Piusplein en de Emmapassage. Inmiddels is de nieuwe slogan het symbool "T". In oktober 2005 overschreed de gemeente het inwoneraantal van 200.000. Om zich daarna beter als zesde stad van Nederland te profileren, bracht de gemeente televisiespotjes, en werd de de slogan 'Tilburg Telt' geïntroduceerd. De stad groeit nog steeds gestaag, in 2008 telt de stad 202.000 inwoners, in 2028 verwacht men er 218.000, met in 2019 het hoogste aantal van 221.000. [2]

[bewerken] 200-jarig bestaan

Op 18 april 1809 verkreeg Tilburg van Lodewijk Napoleon Bonaparte, toenmalig vorst van het Koninkrijk Holland, stadsrechten. In heel 2009 viert men het 200-jarig bestaan van de stad Tilburg. Dit gebeurt door tal van evenementen. Al op 19 december 2008 presenteerde de Vlaamse kunstenaar Lou Kraayenbrink een zandtapijt naar een bekende prent van Cees Robben in de hal van de MustSee bioscoop aan het Pieter Vreedeplein. Het tapijt was vervaardigd in opdracht van stichting Tilburgse Taol en was tot 30 januari 2009 te bezichtigen.

[bewerken] Geografie

[bewerken] Bestuurlijke indeling

De gemeente Tilburg opgedeeld in wijken, buurten en industriegebieden. De bebouwde kom is rood en de buiten- en uitbreidingsgebieden zijn roze gekleurd.

[bewerken] Stadsdelen in Tilburg

Tilburg is onder te verdelen in de stadsdelen:

  • Binnenstad
  • Tilburg Noord, het gebied ten noorden van het Wilhelminakanaal
  • Oude Stad, grofweg bestaand uit Tilburg Zuid (exclusief De Blaak), Tilburg Oost en Tilburg Noord tot het Wilhelminakanaal
  • Tilburg West met onder andere de wijken Reeshof, De Blaak, het Zand, het Wandelbos en De Reit

[bewerken] Overige kernen

Berkel-Enschot en Udenhout zijn twee inmiddels tot de gemeente Tilburg behorende dorpen. Doorgaans worden zij gerekend tot het groepje wijken van Tilburg Noord.

[bewerken] Aangrenzende gemeenten

   Aangrenzende gemeenten   
 Dongen   Loon op Zand   Heusden
Haaren 
 Gilze en Rijen   Oisterwijk 
    Goirle   Hilvarenbeek 

[bewerken] Economie

Rond 1960 was de economie in Tilburg sterk afhankelijk van de textielindustrie. Rijke families die hierachter stonden waren onder andere Mutsaerts, van de Kimmenade, Enneking, Van den Bergh, Manaerts en Van Thiel. Toen steeds meer fabrieken hun poorten sloten, werd het hoog tijd voor veranderingen. In de afgelopen 25 jaar is een goed economisch klimaat opgebouwd.

De industrie is nu modern en veelzijdig. Allerlei ondernemingen, waaronder diverse uit het buitenland, hebben hier hun hoofdkantoor gevestigd. Vooral de chemische industrie, voedingsmiddelenindustrie, medische technologie en fijnmetaal spelen een belangrijke rol. Ook is Tilburg een belangrijke transportstad. Hoewel er in Tilburg een aantal grote dienstverleners gevestigd zijn, speelt deze sector een geringere rol dan in vergelijkbare steden.

Tilburg is een van de belangrijkste industriecentra van Nederland. In en rond de stad liggen zeven industrieterreinen:

Deze terreinen bieden plaats voor in totaal 7600 bedrijven en bijna 100.000 werknemers. Door het Wilhelminakanaal te verbreden wil Tilburg zich als transportstad nog duidelijker profileren. Er zijn vergevorderde plannen om ten westen van de stad (nabij vliegbasis Gilze-Rijen) een bedrijventerrein te ontwikkelen dat ruimte gaat bieden voor bedrijven die zich richten op vliegtuigonderhoud en defensieindustrie.

In 2007 werd bekend dat de wijk Jeruzalem op dat moment de "armste wijk" van Brabant was. Dat bleek uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

[bewerken] Winkelen

De Heuvelstraat is de belangrijkste winkelstraat van Tilburg. Hier bevinden zich de meeste bekende ketens, zoals Vroom & Dreesmann, C&A en H&M. Direct nabij de Heuvelstraat liggen de winkelgebieden "Heuvelpoort" en "Emmapassage". Daarnaast behoren ook de Schouwburgpromenade en de Juliana van Stolbergstraat tot het kernwinkelgebied. In maart 2008 is een nieuw winkelgebied geopend, het "Pieter Vreedeplein", voorheen vooral een gebied met parkeerplaatsen en fietsenstallingen. In het nieuwe winkelgebied zit onder andere de derde (Nederlandse) vestiging van mediaketen Saturn. Ook is er een grote ondergrondse Men at Work en een Zara. Het Pieter Vreedeplein ligt parallel aan de Heuvelstraat. De Heuvelstraat is via de Pieter Vreedestraat verbonden met het Pieter Vreedeplein.

Op donderdagavond is het koopavond in het centrum van Tilburg. In winkelcentra buiten de ringbanen, zoals de Westermarkt (West) en het Wagnerplein (Noord) is dat op vrijdagavond. De laatste zondag van de maand is het meestal koopzondag.

Er zijn diverse weekmarkten in Tilburg:

  • Besterdplein op woensdag van 09.00 - 12.00 uur
  • Burg. van Mortelplein op dinsdag van 09.00 - 12.00 uur
  • Koningsplein op vrijdag van 09.00 - 12.00 uur en op zaterdag van 10.00 - 16.30 uur
  • Pater van Elzenplein op dinsdag van 13.00 - 16.00 uur
  • Udenhout (Tongerloplein) op dinsdag van 09.00 - 12.00 uur
  • Heijhoef (Campenhoefdreef) op donderdag van 13.00 - 17.00 uur
  • Verdiplein op dinsdag van 13.00 - 17.00 uur
  • Wagnerplein op vrijdag van 11.00 - 17.00 uur
  • Westermarkt op donderdag van 09.00 - 12.00 uur
  • Berkel-Enschot (Eikenbosch) op donderdag van 09.00 - 12.00 uur

[bewerken] Shopping Mall

In 2009 werden er plannen ontwikkeld voor een winkelcentrum in Tilburg Noord. De mall zou AvenTura gaan heten (in de wandelgangen ShoppingMall) en een oppervlakte hebben van 80.000 m2 tot 100.000 m2. Ze zou netto 2500 arbeidsplaatsen opleveren. Er kwam niettemin kritiek op de plannen van omringende gemeentes en vanuit de Tilburgse winkeliers, die een groot aantal faillissementen vreesden. De winkeliers werden gesteund door een aantal partijen uit de Tilburgse gemeenteraad, zoals GroenLinks, SP, D66 en LST. De PvdA en VVD waren voor de bouw.
Op 4 juni 2009 werd tegelijk met de verkiezingen voor het Europees parlement een referendum gehouden waarin Tilburgers voor of tegen de mall in Tilburg-Noord konden stemmen. Met een opkomst van 35,8%[3] stemde 53,1% tegen het voorstel. Daarmee was het project van de baan.
Het referendum was niet onomstreden, omdat Provinciale Staten van Noord-Brabant op 26 mei 2009 al liet weten de komst van het winkelcentrum tegen te willen houden. Burgemeester Vreeman meende dat de provincie daarmee het democratische proces frustreerde.[4].

[bewerken] Media

De volgende media zijn in Tilburg te vinden:

[bewerken] Cultuur

Op het gebied van kunst en cultuur zijn te noemen

Tilburg heeft ook een eigen volkslied, geschreven door Piet Heerkens.

[bewerken] Bezienswaardigheden

St. Jozefkerk, beter bekend als de Heuvelse kerk
Beeld Willem II in het centrum
Het raadhuis van Tilburg, ook wel bekend als het Paleis
Westpoint
Concertzaal

Historische plekken in het centrum

Historische plekken buiten het centrum

Rijksmonumenten

Moderne architectuur

  • het Kunstkluster (Kunstacademie, Stadsschouwburg, Concertzaal)
  • Westpoint
  • het Regenboog- en Kromhoutpark
  • het Interpolisgebouw met de Interpolistuin
  • het hoofdgebouw van de Universiteit van Tilburg
  • het Centraal Station
  • het Cenakel
  • De StadsHeer
  • Enkele nieuwere delen van de Reeshof, vooral die rondom natuurgebied de Dongevallei

Uitgaansgebieden

  • de Heuvel
  • de Korte Heuvel
  • het Piusplein
  • Stadhuisstraat/oude Markt

[bewerken] Musea

De volgende musea zijn in Tilburg te vinden:

[bewerken] Bibliotheken

De volgende bibliotheken zijn in Tilburg te vinden:

  • Bibliotheek Universiteit van Tilburg
  • Cubiss
  • Fontys Hogescholen, Mediatheek Moller
  • OBT Bibliotheek Midden-Brabant
  • Bibliotheek Heyhoef
  • Bibliotheek Lyndacker
  • Bibliotheek 't Sant
  • Wijkbibliotheek Groenewoud
  • Bibliotheek Berkel-Enschot
  • Bibliotheek Udenhout

[bewerken] Sport

Bekende Tilburgse sportclubs zijn

[bewerken] Evenementen

[bewerken] Eten en drinken

Er zijn diverse Tilburg gerelateerde lekkernijen:

[bewerken] Gezondheidszorg

De stad Tilburg biedt ruimte aan twee algemene ziekenhuizen, namelijk het bovenregionale St.Elisabeth Ziekenhuis (aan de Hilvarenbeekse Weg) en het TweeSteden ziekenhuis (aan de Dr. Deelenlaan) dat ook een vestiging in Waalwijk heeft. Bij de Tilburgse vestiging ligt ook het Dr. Bernard Verbeeten Instituut. Dit is een landelijk bekend radiologisch centrum, maar weinigen weten dat dit een zelfstandig specialistisch ziekenhuis is.

In het St.Elisabeth Ziekenhuis (opgericht in 1827) huizen ook de onderdelen Fertiliteit info, Gamma Knife Centrum Tilburg, Neurochirurgen EZ, het Oncologisch Centrum, het Ronald McDonaldhuis Tilburg, Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen (STZ) het Traumacentrum Brabant en de zelfstandige Bergland Kliniek. Het belangrijkste specialisme van de medische instelling is de afdeling neurochirurgie, maar met 28 specialismen is bijna elk in Nederland erkend medisch specialisme aanwezig.

[bewerken] Onderwijs

De stad biedt ook onderdak aan veel onderwijsinstellingen, zoals

havo/vwo:

Speciaal onderwijs:

  • Noorderlicht (Noord)
  • Westerwel (West)
  • Zonnesteen (Zuid)

[bewerken] Verkeer en vervoer

Openbaar vervoer in Tilburg

Tilburg heeft drie stations: Tilburg, Tilburg West, en Tilburg Reeshof. Het laatstgenoemde station werd in 2003 voltooid om de afgelegen wijk Reeshof te ontsluiten. Intercity-treinen stoppen alleen op station Tilburg. Vroeger hadden Udenhout en Berkel-Enschot ook een spoorwegstation. Tevens was er vroeger een spoorlijn naar Turnhout.

Het Tilburgse stadsbusnet T-bus wordt geëxploiteerd door Veolia. De stad experimenteert met gratis openbaar vervoer.

Tot 1935 beschikte Tilburg over tramlijnen naar Poppel/Turnhout, Waalwijk en Dongen/Oosterhout.

In tegenstelling tot veel andere steden van vergelijkbare grootte ligt Tilburg slechts aan één belangrijke snelweg. Dat is de A58 Vlissingen – Breda – Eindhoven). Er wordt echter hard gewerkt om Tilburg over de weg beter bereikbaar te maken. Thans wordt gebouwd aan een ringweg rond de stad. Deze moet rond 2010 klaar zijn. Aansluitend zal worden begonnen met de opwaardering van de route Tilburg-West - Dongen - Oosterhout waardoor een directe verbinding met de A27 richting Utrecht zal ontstaan. Tussen 2010 en 2013 wordt de N261 (Tilburg-Waalwijk) tot snelweg omgebouwd. Soortgelijke plannen zijn er ook voor de N65 (Vught-Tilburg).

[bewerken] Politiek en bestuur

[bewerken] Gemeenteraad

In de gemeenteraad van Tilburg zijn 39 zetels te verdelen en hebben sinds de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 tien politieke partijen zitting. De zetelverdeling is als volgt:

Coalitiepartijen (tezamen 23 zetels)
Oppositiepartijen (tezamen 16 zetels)

[bewerken] College van B&W

Het college van Tilburg bestaat vanaf 19 mei 2008 uit een PvdA-burgemeester, drie PvdA-wethouders, twee SP-wethouders, een VVD- en een GroenLinks-wethouder:

Burgemeester: Ruud Vreeman (openbare orde en veiligheid, PvdA)

Wethouders (7):

Gemeentesecretaris: Gabriëlle Haanen.

In april 2006 werd een college geformeerd met PvdA, CDA en GroenLinks. Op 14 april 2008 traden alle wethouders af. Het plan van wethouder Janssen om een oude bioscoop te verbouwen tot een nieuw theater, dat geëxploiteerd zou worden door het productiehuis van acteur Arijan van Bavel, werd door de gemeenteraad niet geaccepteerd. Dat was voor Janssen voldoende reden om op te stappen, waarna zijn collega-wethouders volgden.

Op 19 mei 2008 trad een nieuw college aan, waarin het CDA verdwenen was en VVD en SP de nieuwe coalitiepartners waren.
Op 16 februari 2009 trad wethouder Backx af vanwege de overschrijding van het budget voor de verbouwing van de oude bioscoop[5]. Hij werd op 16 maart opgevolgd door Ton Horn.

Lijst van burgemeesters van Tilburg

[bewerken] Partnersteden

[bewerken] Band met Tilburg

[bewerken] Bekende Tilburgers

Lijst van Tilburgers

[bewerken] Bekende muziekbands

[bewerken] Specifieke banden

Van de onderstaande ondernemingen en instellingen is het hoofdkantoor gevestigd in Tilburg:

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ Bron: CBS
  2. ↑ Bevolking Tilburg groeit de komende jaren door, gemeente Tilburg, 5 sept 2008
  3. ↑ Tilburg stemt tegen komst mall tilburg.nl 4 juni 2009
  4. ↑ Tilburg stemt tegen shopping mall omroepbrabant.nl 4 juni 2009
  5. ↑ Adjetheater kost wethouder kop AF 16 februari 2009


Gemeente Tilburg

Stad: Tilburg

Dorpen: Berkel-Enschot · Udenhout
BrabantStad Noord-Brabant

Breda · Eindhoven · Helmond · 's-Hertogenbosch · Tilburg
Gemeenten van provincie Noord-Brabant Noord-Brabant

Aalburg · Alphen-Chaam · Asten · Baarle-Nassau · Bergeijk · Bergen op Zoom · Bernheze · Best · Bladel · Boekel · Boxmeer · Boxtel · Breda · Cranendonck · Cuijk · Deurne · Dongen · Drimmelen · Eersel · Eindhoven · Etten-Leur · Geertruidenberg · Geldrop-Mierlo · Gemert-Bakel · Gilze en Rijen · Goirle · Grave · Haaren · Halderberge · Heeze-Leende · Helmond · 's-Hertogenbosch · Heusden · Hilvarenbeek · Laarbeek · Landerd · Lith · Loon op Zand · Maasdonk · Mill en Sint Hubert · Moerdijk · Nuenen, Gerwen en Nederwetten · Oirschot · Oisterwijk · Oosterhout · Oss · Reusel-De Mierden · Roosendaal · Rucphen · Schijndel · Sint Anthonis · Sint-Michielsgestel · Sint-Oedenrode · Someren · Son en Breugel · Steenbergen · Tilburg · Uden · Valkenswaard · Veghel · Veldhoven · Vught · Waalre · Waalwijk · Werkendam · Woensdrecht · Woudrichem · Zundert

Nederland · Provincies · Gemeenten
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken