Berkel-Enschot

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Berkel-Enschot
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Berkel-Enschot Wapen van Berkel-Enschot
Berkel-Enschot
Berkel-Enschot
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Tilburg Tilburg
Coördinaten 51° 35' NB, 5° 6' OL
Algemeen
Inwoners (2009) 10 630[1]
Overig
Postcode 5056
Netnummer 013
Belangrijke verkeersaders N65
Detailkaart
Wijk 07 Berkel-Enschot in Tilburg
Wijk 07 Berkel-Enschot in Tilburg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Overzicht van buurtschappen in Berkel-Enschot.

Berkel-Enschot (Brabants: Bèrkel) is een dorp in Noord-Brabant. Van 1811 tot 1996 was het een zelfstandige gemeente, vanaf 1997 is het onderdeel van de gemeente Tilburg. De gemeente telde in 1996 10.596 inwoners en had een oppervlakte van 19,82 km². De hoofdplaats van de gemeente was Berkel-Enschot. Berkel en Enschot waren twee dicht bij elkaar gelegen en later aan elkaar gegroeide boerendorpen die met Heukelom een gemeente vormden. De gemeente werd in 1996 opgesplitst, waarna Berkel-Enschot deel uit ging maken van de gemeente Tilburg en Heukelom van de gemeente Oisterwijk.

In Berkel-Enschot waren in de Eerste en Tweede Wereldoorlog veel soldaten ingekwartierd. Na de Tweede Wereldoorlog werd Berkel-Enschot een snel groeiend dorp dat profiteerde van de Tilburgse (textiel)industrie.

Ligging[bewerken]

Berkel-Enschot ligt tussen Tilburg en Oisterwijk.

Omliggende dorpen en gehuchten zijn Brem, Heikant, Heuveltje, 't Hoekske, Hoog-Heukelom, Hoogeind, de Kraan, Laag-Heukelom, Loonse Hoek, Oisterwijkse hoeve en Udenhout.

Toponymie[bewerken]

De namen Berkel en Enschot komen van oudere Nederlandse woorden 'Berkeloo' en 'Ende Skied', die respectievelijk 'Berkenbos' en 'Eindgrens' betekenen.

Geschiedenis[bewerken]

In 2009 vonden opgravingen plaats bij de buurtschap Raubraken, die wezen op bewoning in de jonge steentijd, zo'n 5000 v.Chr..

Over de oude geschiedenis van Berkel-Enschot is weinig bekend, en tot en met de 18e eeuw zijn de gegevens over bewoning en bestuur onvolledig.

Sedert 1180 was er sprake van een parochie te Enschot, die gewijd was aan de heilige Michael en tot 1826 werd bediend door de Norbertijnen. De parochie viel onder West-Tilburg. De Sint-Willibrorduskapel van Berkel viel onder de parochie Oost-Tilburg (Oisterwijk). In 1723 splitste de parochie Udenhout-Berkel zich van Oost-Tilburg af. Pas in 1852 werd Berkel een ook van Udenhout onafhankelijek parochie.

De drie dorpen (Berkel, Enschot en Heukelom) die oorspronkelijk de gemeente Berkel-Enschot vormden, waren sinds de 11e eeuw ook bestuurlijk met Groot-Tilburg verbonden, vooral in rechtspraak en administratie. In 1803 werden de toenmalige schepenbanken opgeheven en vervangen door schout-ambten. Enschot en Heukelom vielen toen onder het schout-ambt Oisterwijk, en Berkel vormde samen met Udenhout een schout-ambt. Dit alles duurde tot 1811. Op 1 juli 1811 was er een plan om drie maires (burgemeesters) te installeren, maar in oktober bleek er maar één te zijn, de heer Vugts. Het gemeentebestuur vergaderde in een school in Enschot en de gemeente werd als Berkel-Enschot-Heukelom aangeduid. Udenhout werd in 1814 zelfstandig en de naam Berkel-Enschot-Heukelom werd in de jaren 40 van de 19e eeuw vervangen door Berkel c.a. (cum annexis). [2] De toevoeging van Enschot aan de gemeentenaam werd in 1941 officieel ingevoerd, vanwege de verwarring met het andere Berkel, alsmede klachten over de postbestelling.[3]

In 1876 werd er een raadhuis in Berkel gebouwd, maar de naam Berkel c.a. was toen al lang gangbaar. De toevoeging hielp niet bij het onderscheid met het Zuid-Hollandse Berkel (bij Rodenrijs) dat eveneens als Berkel c.a. bekendstond. Het huidige raadhuis stamt uit 1932 en is ontworpen door architect Constant Panis uit Tilburg. Het heeft, eerst als raadhuis later als politiepost, dienst gedaan tot 1997.

In 1881 werd de Abdij Koningshoeven gesticht door Franse trappisten. De trappistinnen betrokken in 1937 de Abdij Koningsoord. Deze moest echter wijken voor een nieuwbouwwijk. De dertig zusters vertrokken in mei 2009 naar een nieuw klooster te Arnhem.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Sint-Willibrorduskerk [4] te Berkel. Berkel had een kapel die 1214 voor het eerst werd vermeld en in 1440 werd vernieuwd. In 1852 werd Berkel een zelfstandige parochie. De kapel werd hersteld en er werd in 1857 een toren tegenaan gebouwd, ontworpen door Hendrik Jacobus van Tulder. In 1910 werd de kapel gesloopt om plaats te maken voor een neogotische kerk, ontworpen door Jan Stuyt. De 19e-eeuwse toren werd ommetseld. Het is een bakstenen basiliek die een Loret-orgel bezit uit ongeveer 1875.
  • Sint-Caeciliakerk te Enschot. Op deze plaats stond sinds 1672 een schuurkerk, die in 1767 werd vernieuwd. Hier werd in 1898 een neogotische kerk gebouwd, ontworpen door Caspar Franssen. Het is een niet-georiënteerde kruisbasiliek. De kerk heeft de klokken van de oude Sint-Michaelkerk.
  • Oude Toren van de Sint-Michielskerk te Enschot. Het is een vroeg-15e-eeuws bakstenen bouwwerk van drie geledingen. Het heeft tot de klokkenverdieping opgaande steunberen. De kerk kwam in 1648 in bezit van de Hervormden die hem echter nauwelijks konden onderhouden. In 1788 was de kerk al zwaar vervallen, maar de toren bleef bewaard. In 1938 en 1960 werd ze gerestaureerd en aan beide zijden bleef een deel van de zijbeuken van de kerk behouden en vormt met de toren één geheel.
  • Abdij Koningshoeven, een trappistenabdij, gesticht in 1881.
  • Abdij Koningsoord [5]

Zie ook[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Van belang voor het landschap van Berkel-Enschot is het stroomdal van de Voorste Stroom met daarlangs de Helleputte en het Grollegat. Ten zuiden van deze stroom vindt men de natuurgebieden Galgeven en Ter Braakloop die weer aansluiten aan andere natuurgebieden.

Economie[bewerken]

Winkelcentrum Eikenbosch

Winkelen[bewerken]

In Berkel-Enschot is winkelcentrum Eikenbosch.

De weekmarkt is op donderdagmorgen van 09.00 – 12.00 uur.

Evenementen[bewerken]

  • Carnaval: Tijdens carnaval heet Berkel-Enschot Knollevretersgat.
  • Sint Job bedevaart te Enschot
  • Avondvierdaagse Berkel-Enschot
  • Kermis Berkel-Enschot
  • Ronde van Berkel-Enschot: Dikke Banden race
  • Galgenloop
  • Kraanpop
  • Trekkertrek
  • Kersttocht

Voorzieningen[bewerken]

Berkel-Enschot heeft vier basisscholen en een middelbare school, 2College Ruiven, een bibliotheek en bejaardencentrum Torentjeshoef.

Voorzieningen voor cultuur en ontspanning zijn een partycentrum, cultureel centrum de Schalm, zwembad de Rauwbraken, sporthal 't Ruiven en de vele sportclubs zoals de Mixed Hockeyclub Berkel-Enschot.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Berkel-Enschot had van 1881-1938 een treinstation. De gemeente Tilburg heeft in 2009 plannen geformuleerd voor opnieuw een station, het vierde in de gemeente. Het gebouw zou nabij het voormalige station worden geprojecteerd. De bedoeling is dat het station aanwezig is als er een grootschalig woningbouwproject wordt uitgevoerd.

Bekende inwoner[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bron en referenties