Oisterwijk (gemeente)

Oisterwijk

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Noord-Brabant
Algemeen
Oppervlakte	65,11 km²
- land	63,90 km²
- water	1,21 km²
Inwoners (1 november 2012)	25.779? (403 inw/km²)
Hoofdplaats	Oisterwijk
Belangrijke verkeersaders	A58, A65
Politiek
Burgemeester (lijst)	Hans Janssen (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 14.300 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 366.000
WW-uitkeringen (2007)	17 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	467 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	5059-5066
Netnummer(s)	013
CBS-code	0824
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Amsterdamse code	10103
Website	www.oisterwijk.nl
Portaal    Nederland

Oisterwijk ( uitspraak (info·uitleg)) (uitspraak: Oosterwijk) is een Nederlands dorp met stadsrechten en gemeente in de provincie Noord-Brabant. De gemeente telt 25.779 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van ongeveer 65 km². Daarvan bestaat circa 2% uit water. Oisterwijk ligt op een hoogte van 10 meter.

De hoofdplaats van de gemeente, het dorp Oisterwijk, heeft als bijnaam Parel in 't groen.

Kernen

De gemeente Oisterwijk bestaat uit de volgende woonplaatsen (toestand op 1 januari 2008):

• Oisterwijk: 19.524 inwoners
• Moergestel: 5.959 inwoners (tot 1997 zelfstandig)
• Heukelom: 264 inwoners (tot 1997 behorend tot de gemeente Berkel-Enschot)

Totaal: 25.747 inwoners.

Oisterwijk staat bekend om zijn vele bossen en vennen.

Topografie

Topografisch kaartbeeld van de gemeente Oisterwijk, 2011.

Streektaal

In de gemeente Oisterwijk wordt Oisterwijks gesproken, een tot het Midden-Noord-Brabants behorend subdialect dat op zijn beurt deel uitmaakt van het Brabantse dialect. Een veelvoorkomend misverstand is dat het Oisterwijkse dialect gelijk is aan het Tilburgse dialect, dit is echter niet het geval.

Landschap(sindeling)

Het noordelijke en westelijke deel van de gemeente (waar het dorp Oisterwijk ligt) rekent men tot de streek van de Meierij van 's-Hertogenbosch, het zuidoostelijke deel (waar Moergestel ligt) tot de streek van de Kempen.

Gemeente Oisterwijk geldt als een toeristische trekpleister vanwege de vele bossen en vennen, zoals de natuurgebieden Oisterwijkse Bossen en Vennen, De Kampina, Oude Hondsberg, Ter Braakloop en Galgeven en het Moergestelse Broek. De natuurgebieden vallen (grotendeels) onder Het Groene Woud, een verscheidene Noord-Brabantse gemeenten overkoepelend nationaal landschap. Verder doet ook het Brabants Vennenpad de gemeente Oisterwijk aan.

Vóór de 20e eeuw gaf het landschap van Oisterwijk een andere aanblik, in plaats van bossen waren er uitgestrekte heidevelden. Doordat men ophield de schapen de heidevelden te laten begrazen en door aanplanting van bomen ontstonden er grote bosgebieden. Bijzonder was dat er veel meer vennen waren dan in andere soortgelijke gebieden van Noord-Brabant en ook nu nog is dat het geval.

Door de gemeente stromen verscheidene beken, zoals de van de zuidkant binnenkomende Reusel, die bij Moergestel Achterste Stroom gaat heten en die ten oosten van de kern Oisterwijk samenvloeit met de Voorste Stroom (een voortzetting van de uit zuidwestelijke richting komende Nieuwe Leij) tot Esschestroom (ook wel Run genoemd). Een andere, door De Kampina stromende beek is de Rosep, die uitmondt in de Esschestroom. Laatstgenoemde verlaat in noordoostelijke richting de gemeente om zich verderop bij de Dommel te voegen.

Geschiedenis

Oisterwijk in 1867

Oisterwijk is in 1230 gesticht door de hertog van Brabant en kreeg meteen ook stadsrechten en een eigen jaarmarkt. Op 1 januari 1997 werd de gemeente Moergestel bij de gemeente Oisterwijk gevoegd.

Bedrijvigheid

Oisterwijk had een enorme meubelindustrie. Meubelfabriek Oisterwijk had vele vestigingen (showrooms) in Nederland en was bekend van radio en tv reclames met de slogan "klop klop" Het hoofdkantoor en de productie waren gevestigd in het dorp. In 1990 ging het bedrijf failliet en is in zeer afgeslankte vorm doorgestart zodat er van meubelindustrie nauwelijks meer te spreken valt.

Bereikbaarheid

Oisterwijk heeft een eigen treinstation, het Station Oisterwijk geheten. Voorts ligt de gemeente ten noordoosten van het punt waar de A58 (Tilburg-Eindhoven) en de A65 (Tilburg-'s-Hertogenbosch) samenkomen.

Cultuur

Bezienswaardigheden

Kerkhovense Molen

• De Lind (Kempisch-Frankisch stadsplein, tevens beschermd stadsgezicht)
• Het Stoom, restant van oude, niet meer in gebruik zijnde molen
• Kasteel Durendaal, uit de Middeleeuwen daterend maar in de 19e eeuw gesloopt
• Kerkhovense Molen (andere naam: Onvermoeid), stenen stellingmolen daterend uit 1895, nog in bedrijf, laatste molen van het dorp Oisterwijk
• Lindeboom van duizend jaar oud en daarmee oudste boom van Oisterwijk, staat op De Lind
• Oudste huis van Oisterwijk, met gevel uit 1633 in de stijl van de Renaissance (Kerkstraat nr. 90)
• Raadhuis, daterend uit 1899, herbergt een collectie gildezilver
• St. Petrus Banden, parochiekerk gewijd aan Sint-Petrus'-Banden, daterend uit 1897, ontworpen door de architect Pierre Cuypers, bevat opalines (soort beschilderd glas) van de kunstschilder Charles Eyck
• Standbeeld van de priester-dichter Adriaan Poirters
• Trouwlaantje, pad waarover bruidsparen zich naar het gemeentehuis en de kerk begeven, uitkomend op De Lind

Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

• Lijst van rijksmonumenten in Oisterwijk (gemeente)
• Lijst van oorlogsmonumenten in Oisterwijk

Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

• Lijst van beelden in Oisterwijk

Godsdienst

St. Petrus Banden

Oisterwijk is van oudsher een rooms-katholieke plaats, reden waarom men er vier parochies aantreft:

In de woonplaats Oisterwijk:

• Joanneskerk
• Levenskerk
• St. Petrus Banden

In de woonplaats Moergestel:

• St. Jans Onthoofding

In de woonplaats Oisterwijk is er ook een kerk van de Protestantse Kerk in Nederland.

Kranten en omroepen

Huis-aan-huis bladen:

• Nieuwsklok, verschijnt eenmaal per week.
• De Uitstraling, verschijnt iedere 2 weken.

Plaatselijke omroepen:

• Stichting Oisterwijk Heukelom Moergestel (OHM), plaatselijke omroeporganisatie:
  • Lokale Omroepvereniging Voor Oisterwijk (LOVO), lokale televisie voor de woonplaats Oisterwijk. Zorgt buiten de uitzendingen om voor de Tekst-tv.
  • Moergestel TV (MTV), lokale televisie voor de woonplaats Moergestel, radio voor de gehele gemeente. Deze wordt iedere zondag van 10.00 - 12.00 uur LIVE-uitgezonden.

Politiek

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Oisterwijk bestaat uit 21 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 2010:

Gemeenteraadszetels
Partij	1998	2002	2006	2010
Algemeen Belang	5	6	4	4
CDA	4	4	4	4
VVD	4	3	3	4
[Gemeente Belangen-PGB]	4	4	3	4
Oisterwijk Optimaal	-	-	-	-
PrO	-	-	7	5
GroenLinks	1	2	-	-
PvdA	2	1	-	-
D66	1	1	-	-
Totaal	21	21	21	21

• PrO bestaat uit D66, GroenLinks en PvdA
• PGB is vanaf 2010 de nieuwe naam van Gemeente Belangen.
• Oisterwijk Optimaal bestaat vanaf 2010.

College van B en W

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit een coalitie van PrO, CDA en VVD en kan bogen op 14 van de 21 raadszetels:

Burgemeester: Hans Janssen (CDA)

Wethouders:

• Wim Lemmens (PGB)
• Maarten Pieters (PrO)
• Joost Wagenmakers (VVD)

Bekende inwoners

Geboren

• Elisa Cornelis Unico van Doorn (1799-1882), politicus (o.a. minister en commissaris van de Koningin van Utrecht)
• Anna van Hees (1768-1825), katholieke mystica en mede-oprichtster van een van de eerste congregaties in Nederland
• Adriaan van Ierland (1872-1942), komiek
• Joannes van Oisterwijk (1504-1572), pater, heilige en martelaar (een van de negentien Martelaren van Gorcum)
• Maria Roosen (1957), beeldhouwster
• Arjan Swinkels (Moergestel, 1984), voetballer

Woonachtig

• Adriana Back van Asten (1490-1535), adellijk persoon (woonachtig op Kasteel Durendaal)
• Ton Bakkeren (1960), bridgespeler
• Wolfert van Brederode (1495-1548), adellijk persoon (woonachtig op Kasteel Durendaal)
• Boy Ecury (1922-1944), verzetsstrijder van Arubaanse komaf (zat o.a. bij Oisterwijkse verzetsgroep)
• Marinus Heijnes (1888-1963), kunstschilder (Moergestel, vooral bekend van landschappen)
• Henri Louis Felix Marie van Hövell van Wezeveld en Westerflier (1913-2004), burgemeester (o.a. van Oisterwijk van 1952 tot 1965)
• Arnold Meijer (1905-1965), fascistisch politicus en collaborateur
• Adriaan Poirters (1605-1674), priester en dichter
• Ronnie Reniers (1987), voetballer (als kind gewoond, begon met voetballen bij RKSV Oisterwijk)
• Krijn Strijd (1909-1983), vredesactivist, hoogleraar theologie en predikant (stond van 1939 tot 1941 in Oisterwijk)
• Emile Verviers (1886-1968), econoom, publicist en NSB'er
• Piet de Visser (1934) voetbaltrainer, voetbalscout
• Cora van Nieuwenhuizen (1963) Tweede Kamer lid voor de VVD

Trivia

• Tijdens het carnaval heet Oisterwijk Döllekesgat.
• In de tweede helft van de jaren 1950 heeft in Oisterwijk een miniatuurversie bestaan van Rommeldam, de denkbeeldige woonplaats van de stripfiguren Olivier B. Bommel en Tom Poes.

Stedenband

In Duitsland ligt een zusterstad van Oisterwijk, Dreieich genaamd, gelegen in de deelstaat Hessen.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Haaren
Tilburg		Boxtel
Hilvarenbeek		Oirschot

Externe links

Mediabestanden

• Gemeente Oisterwijk
• Informatie over Oisterwijk
• Archieven van de gemeente Oisterwijk, Regionaal Archief Tilburg
• Nieuws en Uitpunt voor de gemeente Oisterwijk
• Oisterwijk Layer

51° 35' NB, 5° 12' OL