Tom Poes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Nestlé voor de gelijknamige kattenvoeding, Tompoes voor het gelijknamige gebak en Zaak-TomPoes voor de rechtszaak.
Tom Poes
Strippersonage
Stripreeks Bommelsaga
Introductie 16 maart 1941
Kenmerken vriend en eeuwige redder
Lijst van personages uit Tom Poes
Portaal  Portaalicoon   Strip

Tom Poes is een Nederlands stripfiguur en het hoofdpersonage in de gelijknamige stripverhalen van Marten Toonder. Tom Poes is een kleine, witte kat. De naam van de strip wordt door Phiny Dick gesuggereerd, een uur voordat Marten naar de Telegraaf moest, toen ze thuiskwam met moorkoppen. Marten vraagt haar ook de strip te schrijven maar na zes afleveringen geeft ze de opdracht terug. “Het is trouwens jouw verhaal.” Tom Poes is volgens Phiny een broertje van haar Miezelientje. .[1]

Oorsprong[bewerken]

In 1931 maakte de jonge Marten Toonder een zeereis naar Buenos Aires. Daar ontmoette hij een gewezen assistent van Pat Sullivan en Otto Messmer, de geestelijke vaders van Felix de Kat. Deze Jim Davis bracht in korte tijd Toonder enkele principes van het striptekenen bij. Het is niet uitgesloten, dat deze ervaring[2] Toonder ertoe heeft gebracht, juist een kat de hoofdrol in zijn grote stripreeks te geven.

De eerste Tom Poes strip (Tom Poes en Het geheim der blauwe aarde) verscheen vanaf 16 maart 1941 in het dagblad De Telegraaf/Nieuws van de dag. Aanvankelijk betrof het een kinderstrip, voor jeugd vanaf 10 jaar. De eerste zes strips van het eerste verhaal werden geschreven door Phiny Dick, Toonders echtgenote, en van het begin af aan getekend door Marten Toonder. De eerste buitenlandse publicatie verscheen op 18 december 1941 in het tweeweeksblad Punta in Tsjechoslowakije.[3] Phiny vond het erg leuk dat Fraenkel van De Telegraaf de broer van haar Miezelientje eruit had gezocht.

Aanvankelijk was Tom Poes de hoofdfiguur in de strip, die overigens niet altijd zijn naam zou blijven dragen: veel latere verhalen in de Bommelsaga dragen de naam van heer Bommel, die in het derde avontuur In den toovertuin de verhalen binnenstapt. Heer Bommel wordt eerst een vast karakter in de strips, en langzamerhand groeit hij zelfs tot de hoofdpersoon uit. In het 153e verhaal Het griffoen-ei speelt Tom Poes geen rol, al wordt hij wel even genoemd. Maar zo is hij wel nog als enige in alle 177 verhalen aanwezig.

De strip[bewerken]

De avonturen van Tom Poes verschenen zowel als een dagstrip (dagelijks gepubliceerd in diverse dagbladen, aanvankelijk in De Telegraaf, na de oorlog gedurende meer dan vier decennia in de NRC Handelsblad en de Volkskrant (1947-1965)), en in vele regionale dagbladen) en als weekstrip (o.a Ons Vrij Nederland, Donald Duck, en Revue). In de dagstrip staan de teksten naast of onder de tekeningen, in de weekstrip zijn ze in tekstballonnen in de tekeningen opgenomen. De dagstrip geldt als het belangrijkste werk, en het immense volume (11768 afleveringen (in totaal 177 verhalen) tot aan Het einde van eindeloos in 1986) doet al het andere werk verbleken.[bron?]

Waar Toonder aanvankelijk teksten schreef om de tekeningen te verduidelijken, worden vanaf ca. 1950 de rollen omgedraaid. Toonder is niet langer in de eerste plaats een tekenaar maar wordt een verteller. Zijn verhaaltrant kent vele eigenaardigheden, die hun weg in het dagelijks taalgebruik hebben gevonden. Toonder speelt in de Tom Poes-verhalen op meesterlijke wijze met de Nederlandse taal.[bron?] Al in 1954 werd hij opgenomen als lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde waarmee hij als literator wordt erkend. Toch zal de discussie over het literair gehalte van de Tom Poes verhalen nog jaren voortduren. Met het verschijnen van het verhaal De bovenbazen in 1964 verstomde deze discussie.[4] Sindsdien zijn Toonders literaire kwaliteiten onomstreden.

Het succes van de Tom Poes-verhalen is voor een belangrijk deel terug te voeren op de wisselwerking tussen de slimme, bijna betweterige kat en de dommige en ietwat naïeve heer van stand. Tom Poes mag dan in de strips vrijwel voortdurend de redding zijn van heer Bommel, Bommel werd de redding van Tom Poes als stripfiguur. De komst van Anne Marie Doddel, die in De kiekvogel tussen de twee vrienden in komt wonen aan de Distellaan, wordt door Tom Poes meteen al gezien als de uiteindelijke bedreiging.

"Als dat maar goed gaat."

Hoewel er meerdere verhalen bestaan waarin Heer Bommel niet meespeelt, is er slechts één verhaal waarin Tom Poes geen opwachting maakt: Het griffoen-ei. Dit verhaal werd voor het eerst gepubliceerd in het NRC van 9 januari 1976 t/m 6 maart 1976. Tom Poes woont al die jaren aan de Zandweg, vlakbij het kasteel aan de Distellaan.

Tom Poes in Donald Duck[bewerken]

Tom Poes verscheen lang ook als ballonstrip in het weekblad Donald Duck. Soms waren dit bewerkingen van dagstrips, soms geheel nieuwe verhalen. Deze worden weer opnieuw uitgegeven door Uitgeverij Panda. De strip verscheen van 1 oktober 1955 tot 23 augustus 1969 en van 22 augustus 1980 tot 7 oktober 1988. De laatste vijf verhalen uit die periode zijn echter overdrukken van verhalen die oorspronkelijk in het weekblad Revue verschenen. Enkele platen zijn opnieuw getekend (wat duidelijk te zien is), omdat de oorspronkelijke tekeningen bij de brand op Kasteel Nederhorst (waar Toonder Studio's destijds was gevestigd) verloren waren gegaan. Overigens zijn de meeste verhalen uit de Donald Duck niet van de hand van Marten Toonder zelf maar van zijn studiomedewerkers. De laatste twee verhalen zijn verzorgd door Dick Matena die eind jaren negentig de strip op verzoek van Toonder Studio's voortzette.

Vanaf 8 maart 2013 verschijnt er een nieuw Tom Poes-verhaal: de Pas-Kaart. Dit verhaal zal worden voorgepubliceerd in tien nummers van het emigratiemagazine VertrekNL. Dick Matena is zowel de schrijver als de tekenaar van deze strip.

Tom Poes als stripalbum[bewerken]

In de jaren zeventig en tachtig verschenen de meeste Tom Poes stripverhalen als album bij uitgeverij Oberon in Haarlem. De verhalen werden in willekeurige volgorde uitgegeven. Het eerste in de reeks was Tom Poes en de Schatscherven. In 1994 werd deze reeks opgevolgd door een tweede reeks met een gele omslag bij Uitgeverij Big Balloon. Het eerste in de reeks was Tom Poes en het geheim van het Nevelmoeras. Na een handjevol delen stopte deze reeks eind jaren negentig. Pas in 2001 begon Uitgeverij Panda met een geheel nieuwe reeks luxe verzamelboeken waarin alle Tom Poes-stripverhalen uit de Donald Duck in de juiste volgorde opgenomen werden. Omdat het hier een facsimile-uitgave betrof, werden de pagina's één op één uit de Donald Duck-nummers overgenomen en waar mogelijk gerestaureerd.

Alle Tom Poes-weekstripverhalen[bewerken]

Alle weekstrips, zoals verschenen in Donald Duck, bij uitgeverij Oberon in albumvorm en vanaf 1994 bij Big Balloon in de gele reeks. Sommige verhalen zijn als tweeluik in éénzelfde album opgenomen.

Volgnummer
Donald Duck/Panda Oberon Big Balloon Titel
1     Tom Poes en de toverleerling
2 32   Tom Poes en het klerenkoffertje
3 17   Tom Poes en de toverparaplu
4 15   Tom Poes en de brombollen
5 16 1 Tom Poes en het geheim van het Nevelmoeras
6 18   Tom Poes en de wonderlijke boedel
7     Tom Poes en de globetrottersclub
8     Tom Poes en de was dat
9 19 5 Tom Poes en de ijzige heinen
10     Tom Poes en de zonderlinge weldoener
11     Tom Poes en het toverboekje
12 21 2 Tom Poes en de zwarte sluiper
13     Tom Poes en de dolende heer
14     Tom Poes en de boemel naar Doezel
15     Tom Poes en de beker van Onk
16 22   Tom Poes en het weerkristal
18 26   Tom Poes en de dief van Dagbad
19 27   Tom Poes en de boemerang
20 28   Tom Poes en de grifgulders
21     Tom Poes en de koene speurder
22     Tom Poes en de wrokwreker
23     Tom Poes en de trillings
24     Tom Poes en dokter Galzalver
25     Tom Poes en de jonge schicht
26 6   Tom Poes en de tereheer
27 4   Tom Poes en de namaker
28 9   Tom Poes en de nachtmerrie
29     Tom Poes en de kleine Knappkop
30 12   Tom Poes en de reis naar de Schemerbergen
31 14   Tom Poes en de meesterhand
32 13   Tom Poes en het monster van de Hop-vallei
33     Tom Poes en de knopenmaker
34     Tom Poes en de ijsdame
35     Tom Poes en de zonnebril
36     Tom Poes en het teken aan de wand
37     Tom Poes en de glazenier
38     Tom Poes en de aagjes
39     Tom Poes en het gouden boek
40     Tom Poes en de waggelgedachten
41     Tom Poes en de H.-H.-handschoenen
42 2   Tom Poes en de tik van Joost
43 1   Tom Poes en de schatscherven
44 7   Tom Poes en de jakkerjekker
45 3   Tom Poes en de wispen
46     Tom Poes en de weerbrouwers
47     Tom Poes en de trouwe vierwielers
48 23   Tom Poes en de bombardonder
49     Tom Poes en de doe-het-zelver
50 11   Tom Poes en de krakers
51 5 4 Tom Poes en de tegendeler
52 10   Tom Poes en de paspoort
53 8   Tom Poes en de woelwater
54     Tom Poes en de rappe ratsers
55     Tom Poes en de jacht op de Joostformule
56     Tom Poes en de R.V.B.
57     Tom Poes en de versneller
58     Tom Poes en de kookpot van mevrouw Liplaf
59     Tom Poes en de kleine groene mannetjes
60 20 3 Tom Poes en het betoverde schaakspel
61 20 3 Tom Poes en het land van Om
62 22   Tom Poes en de knokenpijp
63 24   Tom Poes en de blaasgeest
64 25   Tom Poes en de ijzervreters
65 29   Tom Poes en het geheimzinnige boegbeeld
66 25   Tom Poes en de trollebol
67 27   Tom Poes en de schat op het eiland
68     Tom Poes en de Mexicaanse hond
69 30   Tom Poes en de wonderschoenen
70 31 6 Tom Poes en het ding X13
71     Tom Poes en het oog van Loensjek
72     Tom Poes en de Bommelbende
73     Tom Poes en dienmachien
74     Tom Poes en de blikken mannen
75     Tom Poes en het geheim van het noorderlicht
76     Tom Poes en het komeetgas
77     Tom Poes en het ei van Ukuu

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen en referenties[bewerken]

  1. Het geluid van bloemen (autobiografie deel II, 1939-1945) (1993) ISBN 90 234 33300 , pagina70- 76
  2. Marten Toonder Autobiografie, ISBN 90 234 3803 5, uitg. De Bezige Bij, 1998, hoofdstuk XIII.
  3. Volledige Werken , band 1, pagina 199.
  4. http://www.8weekly.nl/artikel/7875/marten-toonder-de-bovenbazen-hebzucht-is-van-alle-tijden.html