Olivier B. Bommel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Olivier B. Bommel
Strippersonage
Olivier B Bommel en Marten Toonder (1973)
Olivier B Bommel en Marten Toonder (1973)
Strippersonage Heer Bommel, Heer Ollie
Stripreeks Bommelsaga
Introductie 12 juli 1941
Kenmerken heer van stand
Lijst van personages uit Tom Poes
Portaal  Portaalicoon   Strip

Olivier B. Bommel, ook wel Heer Bommel, Heer Ollie (door Tom Poes), OBB (door AWS) en Heer Olivier (door Joost) genoemd, is een beroemd Nederlands stripfiguur bedacht door Marten Toonder.

Oorsprong[bewerken]

Olivier B. Bommel, geboren 13 februari,[1] maakte zijn debuut in het derde avontuur van Tom Poes (In de tovertuin). Aanvankelijk was hij een domme, lawaaierige, rijke buitenlander.[2] De beer bleef een vast personage in de strips, met uitzondering van het 17e avontuur, Het geheim van het noorderlicht. Met de ontwikkeling van zijn personage door de jaren nam hij geleidelijk zelfs de hoofdrol over van Tom Poes.

In De meester-schilder heeft hij familieportretten hangen van zijn oudoom Zebedeus Quirinus, oom Archibald, peettante Oliva, grootvader en neef Zacharias.

Uiterlijk en personage[bewerken]

Heer Bommel is de bewoner van het slot Bommelstein, gelegen aan de Distellaan 13, vier kilometer ten zuiden van de stad Rommeldam, volgens het verhaal De Hachelbouten. Hij rijdt in een bescheiden auto (de Oude Schicht), gaat gekleed in een geruite jas, en rookt vaak pijp. Aangezien een "heer van stand" een "teer gestel" heeft, zorgt Joost, zijn onvolprezen bediende, voor alle dagelijkse beslommeringen. Geld speelt geen rol voor deze heer van stand en een "eenvoudige doch voedzame maaltijd" (die zelden eenvoudig is, maar altijd voedzaam) is op Slot Bommelstein gegarandeerd. Vanaf het verhaal De kiekvogel ontstaat er een verhouding met buurvrouw Anne Marie Doddel, en deze juffrouw vestigt zich in het laatste verhaal, Het einde van eindeloos, definitief op Bommelstein als mevrouw Bommel.

Bommel is een echte antiheld. Hij is naïef, laf (terwijl hij zelf juist geregeld prat gaat op zijn dapperheid), onnadenkend, kortzichtig, impulsief, kleinzerig, koppig en betweterig, maar draagt het hart op de goede plek en wordt niet zelden door barmhartigheid tot grootse daden aangezet, bijvoorbeeld door onderdak te bieden aan twee slijtmijten en zodoende met ragfijn spel een crisis in het beton te veroorzaken. Met zijn onbesuisde acties veroorzaakt hij echter vaak problemen die dan door zijn vriend ("verzin toch eens een list") Tom Poes - door Bommel steevast "jonge vriend" genoemd - worden opgelost. Door zijn kortzichtigheid en zelfoverschatting heeft hij dit niet altijd in de gaten en gunt hij Tom Poes zelden de eer die hem toekomt.

Bommel is een "heer van stand", naar eigen zeggen, hoewel dit met name door Markies de Canteclaer, die hem een parvenu vindt, fel wordt bestreden. Slot Bommelstein is de Markies een doorn in het oog en de bewoner ervan is zo mogelijk nog erger. Hoewel heer Bommel niet over de kennis, intelligentie en manieren beschikt die de Markies van een "heer van stand" verwacht, maken zijn gulheid, gastvrijheid en vergevingsgezindheid veel goed en geldt hij in Rommeldam als een ietwat excentriek, maar gewaardeerd medeburger, wat tot uiting komt in zijn lidmaatschap van de Kleine Club.

Zijn grootste bewonderaar is Kwetal, die Bommel "een groot denkraam" toedicht en blindelings vertrouwt op diens oordeel. Dit heeft niet altijd voordelige gevolgen, maar heer Bommel weet met de hulp van Tom Poes de zaken meestal weer ten goede te keren, zodat Kwetal zelden in zijn vertrouwen wordt teleurgesteld.

Toonder over Bommel[bewerken]

Marten Toonder heeft gezegd, onder andere in een radio-interview in 1973, dat de initiaal B in de naam Olivier B. nergens voor staat. Het gebruik van een afgekorte middle name zou een statusverhogend effect hebben en is in Bommels land van herkomst, Amerika, gebruikelijk. In de brievenrubriek Van heer tot heer in het weekblad Tom Poes dat van 1947–1951 verscheen, heeft een redactrice ten onrechte beweerd dat de B voor Berendinus stond.

Een citaat uit een interview met Marten Toonder in Hervormd Nederland van 28 maart 1992 over Bommel als beer: "De beer is een soort tussenvorm tussen geest en materie. Hij is een beetje onhandig, omdat de overbrugging tussen die twee zo ontzettend moeilijk is. Net zoals de mens probeert de beer het Hoge te bereiken, maar dat wordt bemoeilijkt door zijn eigen plompheid. Dat wist ik niet, maar dat heb ik vanzelf ontdekt door de theorieën van Bommel."

In populaire cultuur[bewerken]

Sinds 1964 staat een standbeeld van Olivier B. Bommel in het centrum van Den Bommel. Het oorspronkelijke beeld was een initiatief van het Leidse studentendispuut Ollie B. Het werd in 1995 vervangen door een bronzen exemplaar; het oude beeld staat sindsdien in de openbare basisschool Ollie B. Bommel.

In 1983 is er een avondvullende tekenfilm van Olivier B. Bommel met de titel Als je begrijpt wat ik bedoel uitgebracht door Toonder Studio's. De film stond onder regie van Harrie Geelen.

In 1997, en in de reprise van 2006, speelde Jon van Eerd de rol van Olivier B. Bommel in de musical Olivier B. Bommel en de Trullenhoedster. Deze musical was onder het toeziend oog van Marten Toonder tot stand gekomen bij het productiehuis van Opus One. Opus One brengt in het seizoen 2011-2012 een nieuwe productie van Ollie B. Bommel op de planken genaamd Ollie B. Bommel en Tom Poes in de nieuwe ijstijd. 2012 is tevens het 100ste geboortejaar van Marten Toonder en de voorstelling zal dan ook in het teken staan van deze gebeurtenis.

In 2006 werd het boekje Bommel-citaten gepubliceerd. Per onderwerp gerubriceerd geven de citaten een scherp inzicht in de denkwereld van Heer Olivier. Duidelijk blijkt dat hij voor elke situatie wel een goed woord heeft.

In 2007 publiceerde Jenno Witsen de Bommel Reisgids, uitgegeven door Uitgeverij Ton Paauw en door De Bezige Bij.[3] Hierin werd het gebied van slot Bommelstein, de stad Rommeldam en de bijbehorende buitengebieden gedetailleerd beschreven en in kaart gebracht.

In februari 2007 begon de NPS aan een serie hoorspelen over Ollie B. Bommel,[4] bestaande uit 440 afleveringen van een kwartier. De reeks is in een periode van twee jaar uitgezonden. Peter te Nuyl bewerkte de oorspronkelijke verhalen en nam de eindregie voor zijn rekening.

In oktober 2012 publiceerde Uitgeverij Personalia in samenwerking met de Toonder Compagnie de eerste Bommelglossy,[5] een eenmalige uitgave ter gelegenheid van het Toonderjaar, met als hoofdredacteur Olivier B. Bommel zelf en bijdragen van diverse tekenaars en schrijvers, zoals Jan Kruis, Dick Matena, Thé Tjong-Khing, Midas Dekkers, Wil Raymakers, Gerben Valkema, Patty Klein, Jan van Haasteren, Jan Steeman, Jean-Marc van Tol, Andrea Kruis, Arend van Dam, Wim Hazeu en Peter van Straaten.

Citaten[bewerken]

Vaste, voor het personage typerende uitdrukkingen worden met een zo grote regelmaat door de tekst gemengd dat we ze wel als het belangrijkste middel tot karaktertekening kunnen beschouwen.

De titels van de bundels (waarin meestal 3 verhalen zijn opgenomen) zijn zulke uitdrukkingen, meestal van heer Bommel zelf; bijvoorbeeld:

  • "Als je begrijpt wat ik bedoel."
  • "Zoals mijn goede vader zei."
  • (als vervolg daarop:) "En daar houd ik mij aan."
  • "Geld speelt geen rol."
  • "Hoe vreselijk is dit alles."
  • "Een heer moet ook alles alleen doen."
  • "Verzin toch eens een list, jonge vriend!"
  • "Hier ligt een mooie taak."
  • "Een heer van stand."

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Zie: Tom Poes en het slaagsysteem.
  2. Interviewer Joop Lücker van De Telegraaf adviseerde Toonder in augustus 1941 Ollie B. Bommel geen Amerikaans staatsburgerschap te geven. De USA zou wellicht in de oorlog stappen en dan was Bommel een foute beer. Autobiografie van Marten Toonder: Het geluid van bloemen.
  3. ISBN 9789071959127
  4. http://www.nps.nl/nps/html/bommel/html
  5. BOMMELglossy

Externe links