Son en Breugel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Son en Breugel
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Son en Breugel Wapen van de gemeente Son en Breugel
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Son en Breugel
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Algemeen
Oppervlakte 26,51 km²
- land 25,95 km²
- water 0,56 km²
Inwoners (1 mei 2014) 16.277? (627 inw/km²)
Hoofdplaats Son
Belangrijke verkeersaders A50
Politiek
Burgemeester (lijst) Hans Gaillard (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 14.900 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 329.000
WW-uitkeringen (2007) 16 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 5690-5694
Netnummer(s) 0499
CBS-code 0848
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10549
Website www.sonenbreugel.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Son en Breugel
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Son en Breugel, september 2014
Son en Breugel in 1865

Son en Breugel (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente en woonplaats in de provincie Noord-Brabant. De gemeente bestaat uit de kerkdorpen Son en Breugel die op korte afstand tegenover elkaar aan de Dommel liggen. De gemeente telt 16.277 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 26,67 km² (waarvan 0,28 km² water). De gemeente Son en Breugel maakt deel uit van het kaderwetgebied SRE.

Geschiedenis[bewerken]

Van de oudste geschiedenis van Son en Breugel is weinig bekend. Er zijn wel archeologische vondsten gedaan die er op wijzen dat er al in de Nieuwe Steentijd (5300-2300 v.Chr.) mensen woonden of kwamen. De huidige dorpskernen kwamen tot hun eerste ontwikkeling in de 12e tot 14e eeuw. Zij ontwikkelden zich ongeveer in hetzelfde tempo. In de 15e eeuw waren Son en Breugel bijna even groot. Son telde toen 141 haarden (huizen) en Breugel 153. In de periode erna kregen zowel Son als Breugel zwaar te lijden onder de gevolgen van de 80-jarige oorlog. Toen die in 1648 eindigde, stonden er in Son nog 60 huizen en in Breugel 80. In totaal woonden er toen naar schatting 600-700 mensen. Breugel herstelde het moeilijkst van de plunderingen en het geweld dat oorlogvoerende legers aanrichtten. Maar langzaam kwam er in beide kernen toch een herstel op gang. Onder Napoleon werden de kernen in 1810 samengevoegd tot één gemeente met één wapen. Het aantal inwoners lag toen op circa 1500 en dat bleef zo tot in de 20e eeuw. In de 19e eeuw was Son en Breugel een voornamelijk agrarische gemeente, waar de weinige grote boeren de dienst uitmaakten: zij huwden onderling en bezorgden elkaar posten in de gemeenteraad als raadslid, wethouder of burgemeester. In tegenstelling tot andere Brabantse dorpen kenden Son en Breugel in de 19e eeuw geen opkomst van de industrie. Pas na 1910 kwam er echte bevolkingsgroei op gang. Dit vond plaats in de tijd van de ontginning van de Sonse Heide, waarvoor mensen van buiten aangetrokken werden. Tegelijk daalde het sterftecijfer. In minder dan 30 jaar verdubbelde de bevolking van 1597 in 1910 tot 3538 in 1940. Dit was onder meer te danken aan burgemeester Antoon van de Ven, die ervoor gezorgd had dat de Stoomzuivelfabriek Sint-Petrus en de destructor van de NCB zich in Son vestigden.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, op 17 september 1944, vonden luchtlandingen plaats ten noordwesten van Son als onderdeel van Operatie Market Garden. Een van de taken van de parachutisten was de verovering van de brug over het Wilhelminakanaal. Die werd door de Duitse bezetters echter opgeblazen waardoor de opmars van grondstrijdkrachten naar het hoofddoel, de Rijnbrug bij Arnhem, vertraging opliep. Er werd enkele dagen gevochten in en rond Son. Ten noorden van Son, bij Wolfswinkel, bevond zich gedurende enkele jaren een militaire begraafplaats. Zie ook artikelen Joe Mann, Robert Cole en Hendrik Veeneman.

In de periode na 1960 ontwikkelde de gemeente zich van een boerendorp tot een forensengemeente. De groei van de bevolking zette in die tijd gestaag door. Op 16 augustus 2002 werd de 15.000e inwoner geboren.

Vanaf 11 september 2003 is een deel van de snelweg A50 gereed waarmee het drukke verkeer over de provinciale weg niet meer dwars door het centrum van Son hoeft, en de files bij de brug over het kanaal tot het verleden gaan horen.

Dat verkeer door het centrum is iets, wat nauw verbonden is met de geschiedenis van het dorp. Son en Breugel hebben eeuwenlang op een kruispunt van doorgaande wegen gelegen. Het nu smalle brugje over de Dommel, dat beide dorpen verbindt, is van oudsher de grote doorgang geweest tussen Oirschot, 's-Hertogenbosch en de Peel. Dit heeft grote gevolgen gehad voor de geschiedenis van het dorp. Naast kooplieden maakten namelijk ook legers veelvuldig gebruik van deze overgang over de Dommel.

Economie[bewerken]

Oorspronkelijk kenden de kernen een agrarische bevolking. Na de Tweede Wereldoorlog werden zowel te Breugel als vooral te Son nieuwbouwwijken gebouwd, waarmee het een randgemeente van Eindhoven werd. De Gentiaan ten noorden van Son is daarvan een voorbeeld.

Vooral Son kent veel industrie. Van belang is het destructiebedrijf van de NCB, tegenwoordig Rendac geheten. Hier worden slachtafval en kadavers verwerkt tot veevoer en champignonaarde. Vroeger verspreidde dit een welhaast ondraaglijke stank. waarbij de stinksloot of stinkloop het pikzwarte afvalwater rechtstreeks afvoerde naar de Dommel. Tegenwoordig zijn er reusachtige biofilters en een zeer grote waterzuiveringsinstallatie aangelegd. De stank behoort daarmee tot het verleden.

Het bedrijf Betonson vervaardigt grote betonnen elementen. Het ligt aan het Wilhelminakanaal, waarover de grondstoffen worden aangevoerd.

Tussen het Wilhelminakanaal en de noordelijke randweg van Eindhoven ligt een groot bedrijventerrein, Ekkersrijt geheten.

Hier bevindt zich o.a. het beursgenoteerde bedrijf Neways Electronics, dat professionele elektronische schakelingen ontwerpt, produceert en bijbehorende dienstverlening levert.

Van belang is verder het Science Park Eindhoven dat, in weerwil van de naamgeving, op het grondgebied van Son is gelegen en deel uitmaakt van het bedrijventerrein Ekkersrijt. Het herbergt een aantal bedrijven die hoogwaardig technologische producten vervaardigen. Ook ondernemingen in de ICT- en telecommunicatiesectoren zijn hier gevestigd.

Kernen[bewerken]

De kernen van de gemeente zijn Son (gemeentehuis) en Breugel.

In het woonplaatsbesluit van 2008 werd de gemeente Son en Breugel opgedeeld in de woonplaats Son en de woonplaats Breugel, gescheiden door de Dommel.[1][2] Op 26 juli 2011 heeft het college van burgemeester en wethouders besloten om de afzonderlijke woonplaatsen in te trekken en één nieuwe woonplaats ‘Son en Breugel’ vast te stellen, die het volledige grondgebied van de gemeente omvat.[3][4] Als gevolg van het samenvoegen van de woonplaatsen moest er een straatnaam veranderd worden.[5]

Burgemeesters[bewerken]

Zie: Lijst van burgemeesters van Son en Breugel

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Son en Breugel bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010[6] 2014
Dorpsbelang Son en Breugel 3 5 5 7 5
Dorpsvisie Son en Breugel 4 3 3 4 5
CDA 3 3 3 2 2
VVD 3 2 3 3 3
GroenLinks-PvdA 2 2 3 1 2
Totaal 15 15 17 17 17

Geboren in Son en Breugel[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Sint-Oedenrode    
 Best  Brosen windrose nl.svg  Nuenen c.a. 
    Eindhoven    

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Noten[bewerken]

  • Voor de geschiedenis is als bron gebruikt: Gemeentegids Son en Breugel
  • Literatuur over de geschiedenis van Son en Breugel:
    • ‘Son en Breugel. Van oudsher een kruispunt van wegen’, door Jean Coenen (1999).
    • Sonse Bokken en Breugelse Boeren, delen I en II, door Jan Burgers (2001, 2002).

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Burgemeester en wethouders van Son en Breugel. Bijlage nr. 33 - 2008: Vaststellen woonplaatsbesluit (17 juni 2008)
  2. Gemeenteraad Son en Breugel. Woonplaatsbesluit Son en Breugel (3 juli 2008) Geraadpleegd op 6 juli 2014
  3. Openbare besluitenlijst B&W d.d. 26 juli 2011. Gemeente Son en Breugel (26 juli 2011) Geraadpleegd op 6 juli 2014
  4. Son en Breugel smelten ook als woonplaats samen. Eindhovens Dagblad (2 augustus 2011)
  5. Eigen straatnaam voor Thermae Son. Eindhovens Dagblad (22 december 2011)
  6. http://www.sonenbreugel.nl/index.php?mediumid=13&pagid=831