OV-chipkaart

Trein met reclame voor de OV-chipkaart.

De OV-chipkaart is een elektronische betaal- en toegangspas voor al het openbaar vervoer per bus, tram, trein, metro en sommige veerboten in Nederland. De kaart bevat een onzichtbare RFID-tag waarin allerlei gegevens kunnen worden opgeslagen. Om te kunnen reizen dient de kaart vooraf te worden opgeladen met voldoende saldo en/of een geschikt reisproduct. Om de OV-chipkaart als geldig vervoerbewijs te kunnen gebruiken dient iedere reis geregistreerd te worden. Dit kan door de kaart bij het in- en uit- of overstappunt van de reis of een trajectdeel te presenteren bij een kaartlezer van de vervoerder. Op trein- en metrostations waarvan gedeeltes zijn afgesloten met poortjes dient de OV-chipkaart ook als toegangspas voor (tijdelijk) verblijf in dat gebied. Kinderen jonger dan 4 jaar reizen gratis en hebben geen OV-chipkaart nodig.

Gebruik OV-chipkaart

De OV-chipkaart werd tussen 2005 en 2012 door het bedrijf Trans Link Systems stapsgewijs in het gehele Nederlandse openbaar vervoer geïmplementeerd. Er gingen jaren aan studies en proeven vooraf voordat het huidige OV-chipkaartsysteem werd ontwikkeld en ingevoerd.

Zie Invoering van de OV-chipkaart in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Om gebruik te maken van het elektronische betaalsysteem is het volgende van belang:

• OV-chipkaart aanschaffen. Zie kopje: Kaartsoorten.
• Product of saldo kopen en opladen. Zie kopje: Opladen.
• Reis registreren. Zie kopje: In- en uitchecken.
• Gemaakte reizen en saldo bekijken. Zie kopje: Transactieoverzichten.

In de OV-chipkaart zit een chip waarop elektronisch allerlei informatie kan worden opgeslagen. De chip bestaat tevens uit een antenne die de opgeslagen gegevens gaat uitzenden als hij door zogenaamde ‘uitleesapparatuur’ wordt geactiveerd. Het activeren en zenden van gegevens gaat via radiogolven, vandaar dat men over RFID (radiofrequentie-identificatie)-chips spreekt. Er zijn allerlei soorten RFID-chips die van grotere afstanden uit te lezen zijn. De chip die momenteel voor de OV-chipkaart wordt gebruikt, kan gegevens verzenden en ontvangen als de kaart op 10 cm afstand van het uitleesapparaat wordt gehouden, hoewel er verschil in gevoeligheid is tussen de verschillende OV-chipkaartlezers. Bij sommige lezers moet de kaart er dichter tegenaan worden gehouden (o.a. de gele lezers in de bussen van Arriva, Veolia, Syntus).

Zie Techniek OV-chipkaart voor meer informatie.

De chip met antenne is erg gevoelig. Het is daarom belangrijk om voorzichtig met de pas om te gaan. Als er niet teveel pasjes en geen andere OV-chipkaart in de portemonnee zitten, dan is de chip meestal sterk genoeg om herkend te worden door de kaartlezer zonder deze uit de portemonnee te halen. Het is niet verstandig om de OV-chipkaart los in de broekzak te bewaren. Er zijn wel speciale hoesjes en hangers verkrijgbaar om de OV-chipkaart los van de portemonnee te dragen met het oog op het voorkomen van beschadigingen en zakkenrollerij. De reiziger krijgt extra gemaakte reiskosten als gevolg van een defecte kaart die duidelijk beschadigd is vaak niet vergoed als er een abonnement op de kaart staat. Wekelijks komen er circa 1500 aanvragen binnen voor vervanging van de OV-chipkaart. Redenen kunnen bijvoorbeeld zijn: wijziging van de naam/adres/woonplaats, kaart verloren/gestolen of een zichtbaar/onzichtbaar defect. Sommige opgestuurde kaarten blijken helemaal niet defect te zijn. Een kaart kan namelijk ook geblokkeerd worden door achterstallige betalingen voor het automatische opladen, of de kaart werkt niet door een negatief saldo of men is een aantal keer in een bepaalde periode vergeten uit te checken.

Kaartsoorten

Soort chipkaart	Persoonlijk	Anoniem
Kaart met naam, geboortedatum en pasfoto
Geschikt voor leeftijdskorting
Automatisch opladen mogelijk (niet met een buitenlands banknummer)
Saldo (in euro's) bestellen via internet of direct opladen bij een oplaadautomaat
Geschikt voor persoonsgebonden abonnementen
Geschikt voor niet-persoonsgebonden abonnementen, bijvoorbeeld dag- of rittenkaart
Saldo en gemaakte reizen bekijken bij automaat of loket
Saldo of gemaakte reizen bekijken via internet. Beheer via "Mijn OV-chipkaart". Voor NS reizen ook: "Mijn NS".
Te blokkeren bij verlies of diefstal
Aangevraagde kaart wordt thuisgestuurd (aanvragen via OV-bedrijf of ov-chipkaart.nl) (ook voor inwoners van België, Duitsland en Luxemburg)
Kaart te koop bij servicepunt of sommige oplaadpunten. In sommige voertuigen ook bij chauffeur/controleur
Door meerdere mensen bruikbaar, maar niet tegelijkertijd
Geldigheid kaart Zie ook: Restitutie saldo	5 jaar	4-5 jaar
In heel Nederland bruikbaar Mits geschikt product en/of saldo
Eenmalige aanschafkosten	€ 7,50
Borg bij inchecken	Zie Instaptarief

De OV-chipkaart is een kaart in het standaard creditcardformaat. De persoonlijke- en anonieme OV-chipkaart zijn in geheel Nederland bruikbaar, mits er voldoende saldo of een geldig reisproduct op de kaart staat. Iedere instantie (bijvoorbeeld provincie of busbedrijf) geeft chipkaarten uit met een eigen opdruk. De standaard persoonsgebonden kaart is geel, de standaard anonieme kaart is blauw.

De persoonlijke OV-chipkaart is te bestellen met een Nederlands-, Duits-, Belgisch- of Luxemburgs adres. Inwoners van de BeDuLux kunnen de kaart alleen aanvragen via www.ov-chipkaart.nl en betalen met iDeal, PayPal of creditcard. Ook kunnen kaarthouders met een adres in BeDuLux vanuit hun eigen land de Klantenservice van de OV-chipkaart bellen. Dit is mogelijk door een nationaal Belgisch, Duits en Luxemburgs telefoonnummer. Een anonieme- of wegwerp-OV-chipkaart kan niet verstuurd worden.

Wegwerpkaart

Naast de plastic persoonlijke- en anonieme chipkaart is er ook een kartonnen wegwerpkaart. Deze kaart heeft een ingestelde geldigheid door middel van een product (bijvoorbeeld een rit zonder overstap, vast aantal uren of dagen geldig). De producten die op wegwerpchipkaarten worden verkocht, kunnen doorgaans ook met behulp van een oplaadautomaat worden opgeladen op een eigen persoonlijke of anonieme chipkaart. De wegwerpchipkaarten zijn niet landelijk geldig en worden op dit moment alleen gebruikt bij de RET in Rotterdam en het GVB in Amsterdam. Daarnaast worden ze soms gratis uitgedeeld bij calamiteiten of op vervangende routes bij werkzaamheden op het spoor. Een uitzondering is de Dal Vrij Dagkaart van de NS. Een wegwerp-OV-chipkaart is duur bij een korte rit (minimaal een rittenkaart van een uur of twee uur), maar juist goedkoper bij lange ritten ten opzichte van reizen op saldo met een persoonlijke- of anonieme chipkaart.

Setje chipkaarten

Er zijn ook vervoerbedrijven die setjes met chipkaarten verkopen aan organisaties. De RET verkoopt kaarten aan scholen met een minimum afname van 50 kaarten. Met deze kaarten kunnen schoolklassen gezamenlijk reizen. Ze staan op naam van de school en hebben standaard de functie voor automatisch opladen. Nadeel is dat voor iedere leerling een aparte kaart nodig is en dat daardoor iedere kaart apart in- en uitgecheckt moet worden. NS heeft voor bedrijven de NS-Business Card. Ook deze kaart kan in grote getale worden aangeschaft. De kaart kan aan werknemers worden uitgeleend voor zakenreizen. De NS verstrekt ook persoonlijke OV-chipkaarten aan werknemers en hun gezinnen.

Aanschafkosten

De aanschaf- en vervangingskosten van de OV-chipkaart van €7,50.- maken met name incidenteel reizen met de OV-chipkaart relatief duur. In andere landen in Europa (bijvoorbeeld Engeland en Zwitserland) en elders in de wereld (bijvoorbeeld Singapore en Japan) is de elektronische kaart kosteloos verkrijgbaar of wordt het aankoopbedrag geretourneerd bij inlevering. De hoogte van het bedrag dat voor de OV-chipkaart moet worden betaald valt echter in het niet ten opzichte van een bankpas waarvoor vaak ieder jaar betaald moet worden, ook al staat er geen geld op de rekening. Bij de introductie in bepaalde gebieden waren er aanbiedingen waarbij een OV-chipkaart soms gratis of tegen geringe betaling aangeschaft kon worden. De RET hanteert als enige bij een verkoopautomaat en via internet een afwijkend tarief van €6,50.

Privacy

Zie ook Privacy en veiligheid OV-chipkaartsysteem

Bij reizen met een persoonlijke kaart worden alle reizen systematisch geregistreerd; deze informatie is te koppelen aan de persoon (wel worden transactiegegevens en kaarthoudersgegevens in separate databases opgeslagen, maar deze kunnen worden gekoppeld en doorgegeven aan autoriteiten als die daartoe verzoeken). In de praktijk is dit voor de meeste mensen geen nieuw probleem. Veel mensen hebben een mobiele telefoon bij zich, waardoor hun (reis)bewegingen ook zonder het gebruik van de OV-chipkaart systematisch worden geregistreerd. Dit is inherent aan het systeem van mobiele telefonie, waarbij de mobiele telefoon onderweg steeds op een nieuwe zendmast inlogt en zo het reispatroon van de gebruiker vastlegt. Het gaat hier weliswaar om andere bedrijven en de mobiele telefoon is uit te zetten, maar het geeft aan dat de gemiddelde burger hier niet bijzonder wakker van ligt.

De reiziger die voor een bepaalde reis behoefte heeft aan privacy, kan voor die reis een anonieme OV-chipkaart gebruiken die betaald is met contant geld. Het probleem is dat dit bij de oplaadpunten bijna alleen met een pinpas kan. Met contant geld betalen kan nog bij sommige NS verkoopautomaten (alleen 0,20 , 0,50 , 1 en 2 euromunten) en bij een NS loket met 0,50 toeslag (biljetten en/of muntgeld). Om te reizen dient saldo of reisproducten opgeladen te worden. Niet ieder verkooppunt heeft ook een oplaadpunt. Is de kaart gekocht bij een NS verkooppunt, dan staat het product "reizen op saldo" van de NS er al op. Privacy vervalt als men een aanvraag doet voor vergoeding van teveel afgeschreven reiskosten of restitutie van het gehele saldo op de OV-chipkaart.

Leeftijdskorting

Leeftijdskorting krijgt een reiziger aan de hand van de geboortedatum. Hiervoor is meestal geen apart reisproduct nodig.

• 0 t/m 3 jaar: niet van toepassing, reizen gratis
• 4 t/m 11 jaar: 34% korting in bus, tram en metro. 40% korting bij alleen reizen in de trein. Reizen met volwassene in de trein: koop een railrunner-kaartje
• Studentenreisproduct: In de kortingsperiode: 34% korting in bus, tram en metro. 40% korting in de trein.
• 65-plussers: 34% korting in bus, tram en metro

Leeftijdsgebonden product 60-plussers: keuzedagen, tegen meerprijs verkrijgbaar bij Voordeelurenabonnement, Dal Voordeel en Altijd Voordeel.

Korting naar leeftijd is alleen mogelijk met een persoonlijke OV-chipkaart. Anoniem heeft men geen recht op korting. Vroeger was dit wel mogelijk in de vorm van een roze strippenkaart. Dit levert problemen op bij incidentele reizigers en reizigers van buiten Nederland die in principe recht hebben op leeftijdskorting, maar geen persoonlijke chipkaart hebben. Een persoonlijke OV-chipkaart kan zelfs niet aangeschaft worden door toeristen (behalve als de toerist woonachtig is in België, Duitsland of Luxemburg). De partijen GroenLinks en de VVD bespraken dit probleem op 16 maart 2011. Ze wilden dat er een "roze" anonieme chipkaart moet komen voor ouderen. Rover voegde eraan toe dat de roze kaart dan ook voor kinderen geldig zou moeten zijn. Daarbij moet nog worden opgemerkt dat er bij de trein verschil is tussen kinderen die alleen reizen en kinderen die in gezelschap reizen (Railrunner).

Opladen

Ophaal- en oplaadautomaat in een winkel.

De chipkaart is bij aanschaf meestal "leeg" en moet "opgeladen" worden om te kunnen reizen. De kaart kan voorzien worden van saldo of van één of meerdere reisproducten.

Producten of reissaldo kunnen online worden gekocht op www.ov-chipkaart.nl (zie kopje hieronder) en vervolgens op de kaart worden gezet bij een ophaalautomaat. Bij veel van die ophaalautomaten kan ook rechtstreeks reissaldo en een beperkt aantal producten worden gekocht en op de kaart gezet, betalen kan meestal alleen met een PIN-pas of creditcard.

Zie voor meer informatie over alle apparatuur voor het opladen: OV-chipkaartsysteem Ophaal-/oplaadautomaat

Verder is het mogelijk om saldo en producten op te laden bij de balie van een openbaarvervoerbedrijf (zoals Arriva Store of NS ticketservice).

Webwinkel

De webwinkel voor het bestellen van reissaldo en/of reisproducten is te vinden op de officiële website van de OV-chipkaart.

Saldo of reisproducten kopen gaat in twee stappen: bestellen via internet en bestelling op de kaart zetten bij een ophaalautomaat. De bestelling wordt klaargezet in de National Action List (NAL), dit is de centrale computer van het OV-chipkaartsysteem. Via alle ophaalautomaten in Nederland (behalve Arriva kaartautomaat) kan de bestelling razendsnel opgehaald en opgeladen worden. Deze zijn te vinden in veel bussen, op stations (verkoopautomaat vervoerbewijzen), stationswinkels, drogisterijen, supermarkten en tabaks- en gemakszaken. Uitzondering daarop zijn de verkoopautomaten van Arriva op stations, daar kunnen nog niet alle reisproducten opgehaald worden (alleen Arriva kortingskaart). De automaten in de bussen zijn alleen toegankelijk als er met de bus gereisd wordt.

In de webwinkel kan betaald worden met iDEAL. Er kunnen bestellingen worden geplaatst voor de eigen OV-chipkaart, of voor de OV-chipkaart van bijvoorbeeld een familielid of vriend en zowel voor persoonlijke als de anonieme OV-chipkaarten. Daarvoor is wel het kaartnummer van de betreffende kaart noodzakelijk. De bestelling is online te volgen en eventueel te annuleren. Bestellen voor de eigen OV-chipkaart gaat eenvoudiger door eenmalig een account op de website aan te maken. Door in te loggen op Mijn OV-chipkaart zijn het besteloverzicht en de kaartgegevens meteen zichtbaar. Ook kan het transactieoverzicht worden geactiveerd.

Niet alle reisproducten zijn te bestellen bij de webwinkel. Alle NS-producten zijn bijvoorbeeld alleen via de NS-website te bestellen. Het studentenreisproduct wordt geleverd door de DUO.

Automatisch opladen

Als de functie "automatisch opladen" aan staat wordt een laag saldo automatisch aangevuld.

Automatisch opladen kan alleen aangevraagd worden met de persoonlijke chipkaart via www.ov-chipkaart.nl. De bestelling dient vervolgens bij een oplaad-/ophaalautomaat te worden bevestigd.

Elke keer als het saldo bij het inchecken met aftrek van het geldende instaptarief onder de € 5 komt, wordt automatisch een bedrag van de gekoppelde bankrekening (automatisch incasso) naar de OV-chipkaart overgeschreven. Er is keuze uit €10, € 20 of € 50 per keer, dit is afhankelijk van het reisgedrag. Het maximale bedrag (50 euro) is vooral handig als er vaak lange afstanden met de trein worden afgelegd. Bij korte stukken met de bus zal het saldo niet snel onder de €5.- komen en is €10.- genoeg.

Het automatisch opladen vindt bijvoorbeeld plaats als in de tram wordt ingecheckt terwijl het tegoed kleiner is dan € 9 (na aftrek van het instaptarief van € 4 is het dan kleiner dan € 5), en als voor de trein (vol tarief) wordt ingecheckt terwijl het tegoed kleiner is dan € 25 (na aftrek van het instaptarief van € 20 is het dan kleiner dan € 5). Automatisch opladen kan ook plaatsvinden bij uitchecken als de kosten van de reis hoger zijn dan het instaptarief was, zodat moet worden bijbetaald.

Wanneer het saldo te laag is, kan er niet ingecheckt worden, echter wordt op dat moment automatische opladen aangesproken en het saldo aangevuld. Als de OV-chipkaart nogmaals voor de lezer wordt gehouden slaagt het inchecken wel. Dit is overigens niet mogelijk in de tram omdat die kaartlezers nog geen directe verbinding hebben met de centrale. Automatisch opladen kan ook plaatsvinden na het uitchecken als de kosten van de reis hoger blijken te zijn dan het instaptarief, zodat moet worden bijbetaald.

Automatisch opladen kan nadelig zijn doordat in sommige gevallen een bescherming tegen kostbare fouten vervalt. Een voordeel is dat het risico van een te laag saldo vervalt.

Wanneer het saldo op de gekoppelde bankrekening niet toereikend is dan ontvangt men bericht (brief en/of e-mail), waarin wordt gevraagd het verschuldigde bedrag te betalen. Wordt hier niet al voldaan en wordt ook de tweede herinnering genegeerd, dan wordt het saldo geblokkeerd en wordt een incassobureau ingeschakeld. Zodra het verschuldigde bedrag betaald is kan het saldo gedeblokkeerd worden bij een oplaadautomaat. Ook wanneer het bedrag van de mislukte incasso’s hoger is dan € 60 wordt het saldo geblokkeerd.

Reizen op saldo

Reizen op saldo betekent dat voor de reis betaald wordt met een vooraf opgeladen geldbedrag in euro’s. In de webwinkel kunnen de oplaadbedragen 10 en 20 euro worden gekozen. Bij ophaalautomaten is dat meestal 10, 15, 20 en 25 euro afgestemd op het actuele saldo. Het maximaal toegestane saldo op een OV-chipkaart is 150 euro.

Reizen op saldo kan met een persoonlijke- of anonieme OV-chipkaart. Om de ritprijs te berekenen, is een begin en eindpunt nodig. Het OV-chipkaartsysteem berekent op basis van deze twee punten automatisch welke afstand is afgelegd. Er zijn momenteel twee tariefsystemen voor reizen op saldo, deze staan hieronder vermeld.

De ritprijs is door het principe van 'reizend specificeren' van te voren niet bekend, tenzij de reiziger deze informatie apart opzoekt of navraagt, bijvoorbeeld via een reisplanner zoals 9292.nl.

Instaptarief (borg)

Soort kaart	Bus, tram metro en waterbus	Trein NS 1e+2e klas	Trein Arriva	Trein Connexxion Valleilijn	Trein Syntus	Trein Veolia
Anoniem	4 euro	20 euro	10 euro	20 euro	20 euro	20 euro
Persoonlijk	4 euro	20 euro	10 euro	20 euro	10 euro	10 euro
Persoonlijk met kortingproduct	4 euro	10 euro	10 euro 6 euro	10 euro	10 euro	10 euro

Bij het inchecken wordt bij reizen op saldo een instaptarief als borg van het OV-chipkaartsaldo afgeschreven. Na het uitchecken wordt de borg verrekend met de werkelijke ritprijs. De hoogte van de borg hangt af van de vervoerder, het soort OV-chipkaart en het abonnement.

Het instaptarief is nihil bij abonnementen die zelfs in de spits vrij reizen bieden, zoals Altijd Vrij en Kids Vrij. Het instaptarief hangt niet af van het moment van inchecken en is daardoor ook met Dal Vrij en Weekend Vrij zelfs bij vrij reizen 10 euro.

Een OV-chipkaart kan maximaal 4 euro negatief staan. Het minimumsaldo om te kunnen inchecken bij reizen op saldo bedraagt dan instaptarief minus 4 euro. In bus, tram en metro betekent dit dat er al ingecheckt kan worden vanaf 0 euro. Inchecken met een negatief saldo is niet mogelijk bij reizen op saldo en soms zelfs niet wanneer er producten op de kaart staan die op dat moment vrij-reizen bieden. Met een OV-jaarabonnement en studentenreisproduct is het in ieder geval wel mogelijk om in- en uit te checken met een negatief saldo. Om te voorkomen dat met een abonnement niet meer ingecheckt kan worden als gevolg van een negatief saldo kan de gebruiker er voor kiezen om een aparte kaart voor reizen op saldo te gebruiken.

Aflossing van een schuld in de vorm van een negatief saldo is moeilijk afdwingbaar bij anonimiteit. Bij een schuld kleiner dan de kosten van de kaart plus de waarde van de producten die er verder nog op staan is aflossing echter ook in het belang van de klant.

Het hoge instaptarief bij de NS is nadelig voor mensen die weinig met het openbaar vervoer reizen over een korte afstand. Met het papieren treinkaartje kon een vervoerbewijs immers direct voor de daadwerkelijke ritprijs (enkel of retour) gekocht worden, terwijl op elke OV-chipkaart vooraf een minimaal saldo moet staan. Het saldo kan niet aan andere dingen worden besteed, waardoor het feitelijk is uitgeleend aan de vervoerbedrijven.

Degressief tarief

NS hanteert een minimumtarief inclusief de eerste acht tariefeenheden, en vervolgens een geleidelijk afstandsdegressief systeem voor de extra tariefeenheden. Het is in 2012 €2,10 (tweede klas vol) of €3,60 (eerste klas vol). Bij 20 of 40% korting valt het tarief lager uit. Het tarief is hoger dan het eerder genoemde basistarief. Naarmate er meer tariefeenheden worden afgelegd zijn deze telkens goedkoper geprijsd, tot uiteindelijk (vanaf 249 tariefeenheden) zelfs 0 euro per tariefeenheid. NS blijft dit systeem, dat ook bij het papieren kaartje wordt toegepast, ook onder de OV-chipkaart hanteren. De tariefafspraken met NS zijn vastgelegd in de vervoersconcessie voor het Hoofdrailnet. Het tariefsysteem geldt ook voor de regionale treinen van de NS en de treinen van Arriva op de Noordelijke Nevenlijnen.

Zie ook: Reizen met de OV-chipkaart in de trein: Tariefeenheden.

De gebruikelijke reisweg is de kortste afstand tussen vertrekstation en aankomststation. Bij reizen via een langere route die sneller is mag het vertrek- of aankomststation niet voorbij worden gereisd (‘terugsteken’); als de reiziger bijvoorbeeld in Geldermalsen incheckt bij NS dan geldt de reis via Tilburg naar Dordrecht als rijden van het incheckpunt af en rijden van Dordrecht naar Dordrecht-Zuid niet. Ook kan de reiziger bewust een langere (en eventueel minder snelle) route reizen, omdat op de alternatieve route minder overgestapt hoeft te worden.

Hieronder een overzicht van de verbindingen waar dit kilometersysteem wordt gehanteerd.

Introductie OV-chipkaart	Treinverbinding	Vervoerder	Opmerking/Bron
01-09-2009	Hoofdrailnet	NS	Korting met Voordeelurenabonnement, Weekend Vrij, Dal Vrij, Dal Voordeel, Altijd Voordeel en Altijd Vrij. Kinderkorting met Kids Vrij of Railrunner.
01-09-2009	Kamperlijntje	NS
01-09-2009	Emmerlijn	NS	Eind 2012 in handen van Arriva (concessie Vechtdallijnen)
01-09-2009	Zutphen-Apeldoorn	RegioNS	Eind 2012 in handen van Arriva (concessie Achterhoek-Rivierenland)
01-09-2009	Gouda-Alphen a/d Rijn	NS
21-01-2011	Noordelijke Nevenlijnen (Friesland en Groningen)	ARRIVA (trein)	40% korting met de Arriva-kortingkaart (ook als oplaadproduct, het kan op dezelfde OV-chipkaart geladen worden als bijv. het NS-Voordeelurenabonnement), niet in combinatie met kinderkorting

Basis- en kilometertarief

In het stads- en streekvervoer en de overige regionale treinen geldt het zogenaamde Easy-Trip systeem (zie productfamilies). Het tarief bestaat uit een landelijke afgesproken basistarief en een kilometerprijs die per regio, vervoerder en/of verbinding bepaald mag worden.

Basistarief	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012
Normaal	€ 0,67	€ 0,70	€ 0,70	€ 0,75	€ 0,78	€ 0,79	€ 0,83
Reductie	€ 0,44	€ 0,46	€ 0,46	€ 0,50	€ 0,52	€ 0,52	€ 0,55

Het basistarief, ook wel vaste voet of opstaptarief genoemd, is een bedrag dat ongeacht de afstand van de reis moet worden betaald (niet te verwarren met het instaptarief). Het is te vergelijken met de instapzone/basisstrip van de inmiddels afgeschafte strippenkaart, hoewel dat tarief een stuk lager was. Eén strip op de strippenkaart kostte namelijk de laatste jaren ongeveer 51 eurocent voltarief (15- en 45 strippenkaart) en 33 eurocent met de roze (korting) strippenkaart. Bij een overstap binnen 35 minuten na het uitchecken wordt het basistarief niet opnieuw in rekening gebracht, behalve als een overstap wordt gedaan op de treinverbindingen waar het degressieve tarief geldt. NS heeft aangegeven om op termijn een aangepaste versie van Easy-Trip te gaan gebruiken, zodat ook hier het basistarief bij overstappen in mindering kan worden gebracht.

Door deze twee tariefsystemen is het, indien mogelijk, nu vaak goedkoper om bij reizen op saldo het geheel bijvoorbeeld per NS-trein of geheel met tram, bus en metro te maken, in plaats van deels met een NS-trein en deels met tram, bus en metro. Een klein stukje vrij reizen met de trein om zo een kortere afstand met tram, bus en/of metro te hoeven reizen biedt weinig voordeel, omdat toch het basistarief wordt betaald. Bij twee treinreizen tussen bijvoorbeeld NS en een regionale trein met het Easy-Trip tarief is er tot eind 2012 ook nog de mogelijkheid om in dat geval voor de gehele reis een papieren kaartje te kopen.

Bovenop het basistarief komt een kilometertarief. Hieronder een overzicht van alle kilometertarieven per vervoermiddel en regio. Het vermelde kortingstarief is de 34% leeftijdskorting die geldt op een persoonsgebonden OV-chipkaart voor personen van 4 t/m 11 jaar, 65 plussers en houders van het studentenreisproduct bij reizen op saldo. Dit staat los van de regionale kortingsrechten. Bij sommige vervoerders zijn naast de OV-chipkaart nog andere gemakskaartjes te koop (zie regionale vervoerbewijzen in het Nederlandse openbaar vervoer). Deze zijn vaak duurder dan reizen op saldo met de OV-chipkaart. Enkele voordelige tarieven gelden alleen met een papieren kaartje zoals de Railrunner of Samenreiskorting. In alle treinen mag ook nog gereisd worden met de reguliere papieren NS-kaartjes of E-tickets.

Regionale trein

Op deze verbindingen geldt het Easy-Trip tarief.

		KM-prijs/eurocenten			Introductie OV-chipkaart
Treinverbinding	Vervoerder	2011	2012	Leeftijds- korting		Opmerking/Bron
MerwedeLingelijn	Arriva	15,6	16,4	10,8	15-09-2011 Live-test	Sinds 15 september 2011 is het mogelijk om met de NS Voordeelurenkaart ‘oude stijl’ ook met 20 of 40% korting te reizen met de MerwedeLingelijn treinen van Arriva.
Valleilijn	Connexxion	Afstandsdegressief niet hetzelfde als de NS			01-09-2011	De NS Voordeelurenkaart ‘oude stijl’ is op de Valleilijn alleen geldig in combinatie met papieren vervoerbewijs. Dal Voordeel, Dal Vrij, Altijd Voordeel en Weekend Vrij zijn sinds 1 januari 2012 geldig.
Almelo-Mariënberg	Syntus i.o.v. Connexxion	16,0	16,4	10,8	12-05-2011	Eind 2013 in handen van Arriva.
Arnhem–Tiel, Arnhem–Winterswijk, Zutphen–Winterswijk	Syntus	16,0	16,4	10,8	12-05-2011	Eind 2012 in handen van Arriva. 20% (extra) korting met Dalkortingsproduct Oost-Nederland. ‘NS-Voordeelurenkaart’ (20 of 40% korting) sinds 1-10-2011 ook geldig voor de Syntus treinen.
Zutphen–Hengelo-Oldenzaal	Syntus	16,0	16,4	10,8	12-05-2011
Nijmegen-Roermond	VEOLIA	18,4	18,4		10-10-2010	40% korting met Gratis Dalkorting Veolia Limburg. Het Gratis Dalkorting Veolia Limburg oplaadproduct is nog tot 31 december 2012 beschikbaar.
Maastricht - Kerkrade	Veolia Transport	19,9	19,9		10-10-2010

Bus en tram

In tegenstelling tot het oude zone-systeem wordt er in bus en tram niet meer gewerkt met een hemelsbrede afstand, maar met de daadwerkelijk afgelegde afstand afgerond op hectometers. Hierdoor kan een binnen- of een buitenbocht een rol spelen, waardoor bijvoorbeeld voor de heenreis een andere ritprijs kan gelden dan de terugreis op dezelfde lijn en traject. Ten opzichte van het zonetarief kan dit qua kosten een voordeel of juist een nadeel zijn, afhankelijk van waar de halte in de voormalige zone staat. De reisafstand tussen de haltes zijn in het systeem opgeslagen, omleidingen hebben hierdoor geen invloed op de ritprijs. De positie van de bus wordt tijdens de rit bepaald met GPS en aan de centrale doorgegeven via GPRS, een onderdeel van het GSM-netwerk. Zodra een halte gepasseerd is springt het systeem over naar de volgende halte, hierdoor is het mogelijk om in de bus al uit te checken nadat de halte voor de uitstaphalte gepasseerd is. Het is ook mogelijk om de afstand te bepalen door het aantal as-omwentelingen vast te leggen die geijkt kunnen worden bij het openen van de deuren bij de haltes, deze techniek wordt echter maar beperkt gebruikt.

Met het kilometersysteem is het voor een vervoerbedrijf die bussen exploiteert gunstig om zoveel mogelijk door wijken te kronkelen, dit zorgt voor een grotere rijafstand en daardoor een hogere opbrengst omdat reizigers meer voor de reis betalen. Vooral bij stadsbussen is dit nadelig voor de reiziger. Bij het Nijmeegse stadsbuslijnennet bleek een gemiddelde buspassagier na de afschaffing van de strippenkaart een stuk duurder uit te zijn door bovengenoemde. Ook bij de stadsbussen in Leiden bleken ritten met de chipkaart gemiddeld 8 à 10% duurder te zijn dan met de strippenkaart. In Amersfoort werd zelfs een gemiddelde stijging van 30% in de reiskosten gemeten. De stadsdienst Lelystad liep ook tegen dit probleem aan en heeft als alternatief een standaard ritprijs ingevoerd die niet afhankelijk is van de afgelegde afstand.

In de praktijk worden ontsluitende streekbuslijnen, die soms omwegen kennen, meestal gebruikt om reizigers over een korte afstand te vervoeren en maken reizigers die bijvoorbeeld van station tot station reizen gebruik van een snellere dienst. Als meerdere buslijnen plaats A met plaats B verbinden via afwijkende routes kan de ritprijs per buslijn tussen die plaatsen verschillen. De snelste route kost minder dan de route via allerlei woonwijken. Ook bij een (definitieve) routewijziging kan een traject goedkoper of duurder worden.

Bij te grote afwijkingen (b.v. omleidingen) in de route moet de chauffeur het systeem handmatig op de route terugzetten. Ook voor bepaalde handterminals (bv. bij inzet van ingehuurde touringcarbedrijven door de concessiehouder) moet de chauffeur handmatig de juiste rit en haltes instellen en bijhouden. Bij andere apparatuur zoals M3 gaat dit haltes instellen automatisch.

Bij sommige lange ritten, zoals bij de Qliner over de afsluitdijk, wordt het tarief na een bepaalde afgelegde afstand afgetopt, waardoor de afstand die na de aftopafstand afgelegd wordt niet afgeschreven wordt van het saldo.

Zie ook Tarievenoverzicht Nationale Strippenkaart (november 2011 afgeschaft)

		Kilometerprijs in eurocenten				Introductie OV-chipkaart
Regio/verbinding	Vervoerder	2009	2010	2011	2012		Bron / Korting(product)
Provincie Friesland
Friese waddeneilanden	Arriva/TCR	Geen OV-chipkaart, E-ticket-systeem				n.v.t.
Stadsdienst Leeuwarden	Connexxion	10,0	10,0	8,8	9,4	15-09-2009	Huidige reductietarief: 6,2 eurocent
Noord- en Zuidwest Friesland	Connexxion	10,0	10,0	11,8	12,4	15-09-2009	Huidige korting: 8,2 eurocent. De 10 eurocent betrof een actietarief.
Zuidoost-Friesland	Qbuzz	n.v.t.	10,0	11,8	12,4	01-01-2010	Huidige korting: 8,2 eurocent. De 10 eurocent betrof een actietarief.
Alkmaar - Leeuwarden (Qliner 350) eerder ook Qliner 351 Heerenveen - Harlingen	Connexxion			14,1	11,5 14,9	15-09-2009	Het kilometertarief wordt afgetopt op 82 kilometer (over het gehele tarief).
Groningen - Heerenveen - Emmeloord (-Lelystad) (Qliners 315, 325, 335)	ARRIVA Touring	14,9	14,9	14,9	15,6	01-11-2009	Het kilometertarief wordt afgetopt op 100 kilometer (over het gehele tarief). Kortingstarief: 10,2 eurocent
OV-bureau Groningen Drenthe
Lijn 305 Groningen - Emmen Lijn 314 Groningen - Drachten	Arriva	n.v.t.	n.v.t.	12,6	13,2	16-03-2011	Huidige kortingstarief: 8,7 eurocent
Nachtbus Groningen	Qbuzz	n.v.t.	n.v.t.	19,0	26,4	16-03-2011	Het reductietarief bedroeg in 2011: 12,5 eurocent. Het reductietarief verviel in 2012.
Groningen/Drenthe	Qbuzz	n.v.t.	n.v.t.	12,6	13,2	16-03-2011	In de zomer van 2011 (10 juni en 3 september) gold een korting van 25% op het basistarief en op het kilometertarief. Voltarief: 9,45 eurocent en red.tarief: 6 eurocent. Het huidige reductietarief bedraagt 8,7 eurocent.
Kleinschalig OV Groningen-Drenthe: Buurtbus, servicebus, lijntaxi, stadsdienst Meppel/Hoogeveen	CTS, DVG, Taxi De Grooth, Taxi Nuis, UVO/Van Dijk, VMNN	n.v.t	n.v.t	n.v.t	n.n.b.		Benodigde apparatuur is in bestelling.
Provincies Overijssel en Flevoland
Noordoost-Overijssel & Zwolle onderdeel concessie Midden-Overijssel	Syntus Overijssel voorheen Connexxion	12,5	12,5	12,6	13,2	01-11-2009	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland geldig waarmee iedere reiziger een jaar lang voor €7,50 met 20% dalkorting kan reizen. De dalkorting komt bovenop de eventuele leeftijdskorting.
Salland onderdeel concessie Midden-Overijssel	Syntus Overijssel voorheen Connexxion	12,5	12,5	12,6	13,2	01-01-2007	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Noordwest-Overijssel, Noord- en oostelijk-Flevoland onderdeel concessie IJsselmond (excl. Hanzeliner)	Connexxion	12,5	12,5	12,6	13,2	01-11-2009	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Hanzeliner 330 vervalt eind 2012.	Connexxion		14,6	15,0	15,8	01-11-2009	Huidige reductietarief: 11,8 eurocent Op deze verbinding is dalkorting Oost-Nederland geldig.
Stadsvervoer Almere	Connexxion	11,0	11,0	10,4	11,3	24-08-2009	Huidige reductietarief 7,5 eurocent.
Streekvervoer Almere	Connexxion	11,0	11,0	12,6	11,3	24-08-2009	Huidige reductietarief 7,5 eurocent.
Stadsdienst Lelystad	ARRIVA		31,0	32,0 36,0	38,0	01-11-2009	De genoemde prijzen zijn per rit en exclusief basistarief In 2011 bedroeg de ritprijs tot 4 september 2011 32 eurocent, daarna 36 eurocent vol tarief. Huidige reductietarief: € 0,25
Regio Twente
Twente	Connexxion (Syntus)	12,5	14,0	12,6	13,2	01-11-2009	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Zutphen-Hengelo-Oldenzaal	Syntus (bus)	12,5	12,5	12,6	13,2	01-11-2009	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Provincie Gelderland
Veluwe	Syntus Gelderland	12,5	12,5	12,6	13,2	01-11-2009	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Achterhoek Eén concessie met Rivierenland. Voorheen uitgevoerd door Syntus	Arriva	n.v.t.	12,5	12,6	13,2	01-02-2010	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Rivierenland Eén concessie met de Achterhoek.	Arriva	n.v.t.	12,5	12,6	13,2	01-02-2010	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland
Stadsregio Arnhem Nijmegen
Stadsregio Arnhem Nijmegen	Breng (Novio)	11,0	11,0	11,1	11,6	01-07-2009	Huidig reductietarief: 7,7 eurocent. Dalkorting Oost-Nederland geldig.
Lijn 55, 57 en 58 Arnhem/Nijmegen ook Duitse trajecten	NIAG				20,0		Dalkorting Oost-Nederland geldig. Geen leeftijdskorting.
Provincie Noord-Holland
Noord-Holland Noord incl. Texel	Connexxion	10,0	10,4	11,0	12,6	16-06-2009
Gooi- en Vechtstreek	Connexxion	10,0	10,4	11,0	12,6	11-08-2009
Haarlem-IJmond	Connexxion	10,0	10,4	11,0	12,6	01-09-2008
Stadsregio Amsterdam
Stadsvervoer Amsterdam	GVB	10,0	10,4	10,5	14,2	03-11-2008	Huidige reductietarief: 9,3 eurocent
Waterland	EBS	10,0	10,4	10,5	11,0 12,6	24-06-2009	Huidige reductietarief: 7,2 eurocent vanaf april 2012: 8,3 eurocent.
Bizzliner Waterland voorheen Qliner	EBS		13,5	13,7	13,7	24-06-2009	Huidige reductietarief: 9 eurocent.
Zaanstreek	Connexxion	10,0	10,4	10,5	12,6	25-04-2009	Huidig reductietarief: 8,3 eurocent.
Amstelland-Meerlanden incl. Zuidtangent	Connexxion	10,0	10,4	10,5	12,6	01-09-2008	Huidige reductietarief: 8,3 eurocent
Provincie Noord-Brabant
Noord-Brabant (incl: Brabantliner)	Arriva / Veolia	n.v.t.	11,5	12,6	13,2	01-07-2010	Huidig reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting van 40% voor € 10,50 per jaar (ook voor SRE), geldig op werkdagen na 9 uur, in het weekend en op nationale feestdagen de gehele dag, ook in combinatie met de 34% korting voor kinderen van 4 t/m 11 jaar, jongeren van 12 t/m 18 jaar en mensen van 65 jaar en ouder.
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven	Hermes	10,0	10,0	12,6	13,2	01-12-2009	Huidig reductietarief: 8,7 eurocent. Dalkorting van 40% voor € 10,50 per jaar (ook voor Veolia Brabant), geldig op werkdagen na 9 uur, in het weekend en op nationale feestdagen de gehele dag, ook in combinatie met de 34% korting voor kinderen van 4 t/m 11 jaar, jongeren van 12 t/m 18 jaar en mensen van 65 jaar en ouder.
Provincie Utrecht
provincie Utrecht	Connexxion	12,0	12,0	12,0	11,0	01-08-2009	Huidige reductietarief: 7,3 eurocent. Het kilometertarief bedroeg in 2009, 2010 en 2011 12 eurocent en is in 2012 met 1 eurocent verlaagd.
Bestuur Regio Utrecht
Stadsvervoer Utrecht, Regiovervoer Utrecht (gele bussen)	GVU, Connexxion	12,0	12,0	12,0	11,0	01-08-2009	Huidige reductietarief: 7,3 eurocent. Het kilometertarief bedroeg in 2009, 2010 en 2011 12 eurocent en is in 2012 met 1 eurocent verlaagd.
Provincie Zuid-Holland
Stadsbus Dordrecht	Arriva	13,6	13,6	13,7	14,4	13-12-2009	Huidige reductietarief: 9,5 eurocent.
DAV-gebied m.u.v. MerwedeLingelijn	Arriva	11,8	11,8	11,9	12,5	13-12-2009	Huidige reductietarief: 8,3 eurocent.
Hoeksche Waard/Goeree Overflakkee	Arriva	11,8	11,8	11,9	12,5	13-12-2009	Huidige reductietarief: 8,3 eurocent.
Duin- en Bollenstreek/Leiden en Rijnstreek/Midden-Holland	Connexxion	11,8	11,8	11,9	12,5	14-05-2009	Huidige reductietarief: 8,3 eurocent.
Zuid-Hollandse Qliners, Interliners	Arriva, Connexxion	15,3	15,3	15,4	16,2		Huidige reductietarief: 10,7 eurocent.
Stadsgewest Haaglanden
Haaglanden streek	Veolia	12,0	12,6	11,4	12,0 16,2	14-05-2009	Huidige reductietarief: 7,9 eurocent. Stadstarief
Haaglanden stad excl. RandstadRail	HTM	12,0	13,1	11,4	12,0 13,9	01-11-2009	Huidige reductietarief: 7,9 eurocent. Stadstarief
Stadsregio Rotterdam
ParkShuttle	Connexxion	gratis		0,50	0,50	11-12-2011	De genoemde prijs is per rit excl. basistarief. Geen korting mogelijk.
Voorne-Putten en Rozenburg	Connexxion	11,5	11,5	12,1	12,7	07-04-2005	Huidige reductietarief: 8,4 eurocent.
Rotterdam streekvervoer	Qbuzz	11,5	11,5	12,1	12,7	01-06-2009	Huidige reductietarief: 8,4 eurocent.
RET-busnet	RET	11,5	11,5	12,1	12,7	25-06-2007	Huidige reductietarief: 8,4 eurocent.
Provincie Limburg
Noord- en Midden-Limburg	Veolia	n.v.t.	13,1	13,2	13,2	20-08-2010	Huidige reductietarief: 8,7 eurocent. Gratis Dalkorting Veolia Limburg: 20% korting op werkdagen na 9 uur, zaterdagen, zondagen en nationale feestdagen. (verkrijgbaar tot 31 december 2012 voor €0,01)
Zuid-Limburg	Veolia	n.v.t.	14,8	14,9	14,9	20-08-2010	Huidige reductietarief: 9,8 eurocent. Gratis Dalkorting Veolia Limburg: 20% korting op werkdagen na 9 uur, zaterdagen, zondagen en nationale feestdagen.
Provincie Zeeland
Noord-Zeeland + Midden-Zeeland	Connexxion	n.v.t.	12,5	12,0	12,0	20-08-2010
Zeeuws-Vlaanderen	Veolia	n.v.t.	11,6	11,6	12,0	20-08-2010
Zeeuws-Vlaanderen Lijn 1 Oostburg Ziekenhuis - Hulst Busstation	Veolia	n.v.t.	10,1	10,1	10,4	20-08-2010

Metro

	Kilometerprijs in eurocenten
Regio/verbinding	2009	2010	2011	2012	Introductie OV-chipkaart	Reductietarief/Bron
Amsterdamse metro (GVB)	10,0	10,4	10,5	14,2	03-11-2008	Huidige kortingstarief: 9,3 eurocent In het begin van de invoering van de OV-chipkaart in de metro werd het zonetarief toegepast in plaats van het kilometertarief.
Rotterdamse metro	11,5	11,5	12,1	12,7	07-04-2005	Huidige kortingstarief: 8,4 eurocent. RET MaandKorting (alleen voor RET): 20% korting voor € 6,00 per maand of 40% korting voor € 22,00 per maand.
RandstadRail Metrolijn E (alleen gedeelte Slinge - Pijnacker Zuid)	11,5	11,5	12,1	12,7	25-06-2007	Huidige kortingstarief: 8,4 eurocent. RET MaandKorting (alleen voor RET): 20% korting voor € 6,00 per maand of 40% korting voor € 22,00 per maand.
Lightrail-RandstadRail 3 (Laan van NOI - Loosduinen), RandstailRail 4 (Laan van NOI - Den Haag De Uithof)	12,0	13,1	11,4	12,0	01-11-2009	Huidige kortingstarief: 7,9 eurocent. Verzorgt door HTM. Stadstarief.
RandstadRail (Lightrail) Laan van NOI <> Zoetermeer Centrum-West en Laan van NOI < > Zoetermeer Javalaan		15,3	14,0	13,3	01-11-2009	Huidige kortingstarief: 9,2 eurocent. Verzorgt door HTM. Regiotarief.

Veerboot

De Fast Flying Ferry, Waterbus en Fast Ferries Vlissingen - Breskens zijn verbindingen die tot openbaar vervoer te water worden gerekend. Ook op deze verbindingen is de OV-chipkaart geldig. De Fast Flying Ferry en de Fast Ferries kennen maar één bestemming in beide richtingen, daarom geldt de regel: inchecken en meteen na het hekje weer uitchecken om dan pas aan boord te gaan. In dat geval wordt bij reizen op saldo meteen de prijs voor de overtocht in rekening gebracht. Bij de Waterbus zijn wel tussengelegen haltes en mag de reiziger pas uitchecken op de eindbestemming. Voor de Fast Ferry Vlissingen-Breskens zijn ook nog papieren tickets te koop, de enkele reis is echter duurder dan reizen met de OV-chipkaart.

	Kilometertarief
Regio/verbinding	2011	2012	Reductietarief	Introductie OV-chipkaart	Opmerking/Bron
Waterbus Aquabus		€ 0,189	€ 0,125	11-04-2011
Fast Flying Ferry Connexxion		€5,00 enkele reis	€3,30 enkele reis
Veolia Transport Fast Ferries	2,30 enkel, 4,60 retour 3,13 enkel, 6,26 retour met fiets of brommer	2,40 enkel, 4,80 retour 3,25 enkel, 6,50 retour met fiets of brommer	1,58 enkel, 3,16 retour	01-05-2011

Restitutie saldo

Ongeveer 6 weken voor de afloopdatum van een persoonlijke OV-chipkaart krijgt de houder een brief thuisgestuurd hoe een nieuwe kaart aangevraagd kan worden. Er is bovendien een nieuwe pasfoto nodig. Bij een anonieme kaart moet de reiziger hier zelf achteraan, een pasfoto is hier niet nodig. Saldo en/of abonnementen worden op de nieuwe kaart overgezet. Het saldo op een anonieme- en persoonlijke OV-chipkaart kan kosteloos worden gerestitueerd als de kaart beëindigd wordt wanneer deze is verlopen of als de kaart minder dan zes weken geldig is. Saldo boven de 30 euro wordt altijd kosteloos gerestitueerd. Wanneer de kaart niet beëindigd wordt en er minder dan 30 euro saldo op de kaart staat, dan wordt er €2,50 administratiekosten in rekening gebracht als de gebruiker het saldo wil restitueren. Op een wegwerp-OV-chipkaart kan geen saldo worden geladen en de geldigheid hangt af van het product. Een wegwerp-chipkaart wordt altijd inclusief product gekocht.

Het kunnen terugboeken van saldo is een betere situatie dan met de inmiddels afgeschafte strippenkaart. Ongebruikte of verlopen strippen werden niet terugbetaald.

Reisproducten

Een reisproduct is een reisrecht (bijvoorbeeld abonnement of dagkaartje) of een kortingsrecht dat op een OV-chipkaart geladen kan worden.

Het reisrecht voor studenten dient op een OV-chipkaart te worden geladen. Met het studentenreisproduct is er, net zoals bij de oude OV-studentenkaart de keuze tussen vrij reizen doordeweeks of in het weekend. Buiten de vrij reizen periode geldt een korting van 40% in de trein en 34% in het stads- en streekvoer (inclusief OV-te water-verbindingen).

Bij sommige kortingproducten geldt de korting alleen als er gereisd wordt in een daluurperiode. Voor veel reisproducten beginnen de daluren om 9:00 in de ochtend tijdens de werkdagen en is het weekend altijd met korting; bij de NS zijn de nieuwe kortingproducten ook niet geldig in de middagspits; bij Altijd Korting is er ook in de spits korting, maar dan een lagere. Steeds bepaalt het incheckmoment of er met korting gereisd wordt (in het geval van Altijd Korting: hoeveel de korting bedraagt).

Altijd Korting

Reisproduct voor een persoonlijke OV-chipkaart. Landelijke korting op het basis- en kilometertarief in bus, tram en metro. Niet geldig in de treinen, veerboten en nachtbussen. Uitzondering zijn de treinen van Syntus indien het product voor 1 december 2011 geactiveerd is.

Kosten €16,50 per maand of €165.- per jaar. De maximale korting per leeftijdscategorie is:

• 4 t/m 11 jaar: 47% (20% met Altijd Korting + 34% leeftijdskorting over het gereduceerde tarief)
• 12 t/m 18 jaar: 40%
• 19 t/m 64 jaar: 20%
• 65-plussers: 47% (20% met Altijd Korting + 34% leeftijdskorting over het gereduceerde tarief)

Naast Altijd Korting zijn er ook kortingsproducten die binnen één of meer regio’s geldig zijn.

Zie Regionale vervoerbewijzen in het Nederlandse openbaar vervoer

Bij gebruik van een OV-chipkaart met het landelijke product Altijd Korting en ook een regionaal kortingproduct geldt alleen de korting van Altijd Korting.

Korting betekent echter niet altijd goedkoper reizen t.o.v. reizen zonder korting. Bij overstappen kan het voorkomen dat bij een wisseling van reizen op saldo naar reizen op een kortingsproduct v.v. of overstappen tussen kortingsproducten van verschillende vervoerders, het basistarief opnieuw in rekening wordt gebracht. Zie kopje Basis- en kilometertarief. Een aantal regio’s heeft afspraken gemaakt over het herkennen en accepteren van elkaars kortingsproducten waardoor er niet opnieuw een basistarief in rekening wordt gebracht. De houder van een OV-chipkaart met dit product reist het voordeligst door twee kaarten te gebruiken. Eén met kortingsproduct voor reizen die de kosten daadwerkelijk verlagen en een andere OV-chipkaart bij reizen waarbij het de kosten verhoogt. Het product kan niet tijdelijk uitgeschakeld worden.

OV Voordeel

Vanaf 21 mei 2012 is als supplement bij Altijd Voordeel het maandabonnement OV Voordeel te koop. OV Voordeel kost € 10 per maand, en geeft 20% korting op bus, tram en metro. Het komt voor personen van 19 t/m 64 jaar dus overeen met de maandvariant van Altijd Korting, maar dan goedkoper. Deze combinatie kan eventueel een alternatief zijn voor een treintrajectkaart met stad-/streek supplement. Deze supplementen zullen per 31 mei 2012 verdwijnen. NS streeft ernaar OV Voordeel in de toekomst ook als doorlopend abonnement aan te kunnen bieden.

Sterabonnement

Het papieren sterabonnement (N-ster weekabonnement, weekabonnement en maandabonnement) is in veel concessies vervangen door een product op de OV-chipkaart. In deze concessies zijn de papieren sterabonnementen sinds 1 december 2011 niet meer verkrijgbaar. In de andere concessies kunnen tot en met december 2012 nog steeds papieren sterabonnementen aangeschaft worden.

Met het N-ster weekabonnement als reisproduct op de OV-chipkaart is het mogelijk om te reizen in alle regio's waar het stads- of streekvervoerbedrijf het sterabonnement op de OV-chipkaart accepteert. Voor alle andere regio's is nog een papieren N-ster weekabonnement nodig. Als het abonnement op de OV-chipkaart staat is in- en uitchecken verplicht.

NS-producten

Om bij de NS op saldo te kunnen reizen is het product Reizen op Saldo (RoS) noodzakelijk. Bij de afhaalautomaat kan gekozen worden tussen reizen in de eerste of de tweede klas. Naderhand kan tijdelijk van klasse worden gewisseld door dit te wijzigen bij een NS-kaartautomaat. Na het inchecken is het wisselen van de klasse niet meer mogelijk. Een permanente klassewissel kan geregeld worden via de website van de NS.

Reizen met een saldo en reizen met een reisproduct wordt niet altijd strikt gescheiden: NS benoemt reizen met een reisproduct ook wel als reizen met een bepaald kortingspercentage; in het geval van vrij-reizen is dit bijvoorbeeld reizen met 100% korting. Reizen in de spits met een dalurenproduct (anders dan Altijd Voordeel) komt weer neer op reizen zonder reisproduct, behalve dat soms het instaptarief lager is en er bij NS extra regels kunnen gelden (bijvoorbeeld het moment van in- of uitchecken).

De NS verkoopt verschillende maand- of jaarabonnementen die als reisproduct op een persoonlijke OV-chipkaart oplaadbaar zijn. Deze abonnementen zijn op het gehele Nederlandse spoorwegnet geldig. Zie ook: Nieuwe NS-abonnementen.

Op de speciale NS-Business Card kan reizen op rekening worden gezet, de ritprijs wordt dan achteraf verrekend.

Hond en/of fiets

Reizen met een huisdier of vouwfiets is gratis, mits de vouwfiets opgevouwen is en het huisdier op schoot kan zitten. Bij vervoerders moet wel voor een groot huisdier of normale fiets betaald worden, daarvoor kan een reisproduct op de persoonlijke of anonieme OV-chipkaart worden gezet bij een automaat of balie van een OV-bedrijf. Bij Arriva is dit product nog in ontwikkeling. Bij toegangspoortjes op stations zijn extra brede poortjes aanwezig voor reizigers met een fiets of een kinderwagen.

Groepskorting

Groepskorting is momenteel nog niet mogelijk met alleen de OV-chipkaart. Koop in dat geval een papieren kortingkaartje: Bij de NS vallen hieronder de samenreiskorting (wie een kortingkaart heeft mag drie anderen met korting laten meereizen), de Railrunner (alleen voor kinderen onder begeleiding) en de tweepersoons Zomertoer.

Voor het studentenreisrecht geldt: Meereiskorting voor maximaal drie personen op alle binnenlandse treinreizen die meereizen op hetzelfde traject, in dezelfde trein en in dezelfde klasse. Deze drie mensen kunnen een papieren kaartje met korting kopen. Door de week is de korting geldig na 09.00 uur. In het weekend, op feestdagen en in juli en augustus de gehele dag.

Soms zijn bijzondere acties, zoals de "JIJ EN IK" actie, waarbij een OV-chipreiziger een partner gratis kan laten meereizen (papieren kaart) op de Arriva en Connexxion bussen in de Zuid-Holland.

Viziris

Dit reisproduct is speciaal bedoeld voor blinden- en slechtzienden. Het kan op een persoonlijke OV-chipkaart, mits de reiziger in het bezit is van een OV-begeleiderskaart (B). Het product kost €10.- per maand en is een jaar geldig voor het reizen per bus, tram en metro. Niet geldig in de trein, de RET BOB-bus, de RET Fast Ferry en het nachtnet van de HTM. Met het product dient ook in- en uitgecheckt te worden, er wordt echter geen geld afgeschreven als het in- of uitchecken mislukt.

De invoering van het Viziris reisproduct is ontstaan uit een afspraak tussen de overheid en de stads- en streekvervoerders in Nederland. In eerste instantie betrof het een proef van 15 april tot 15 oktober 2011. In overleg met de overheid is besloten de proef met een half jaar te verlengen tot 15 april 2012. Na de proef wordt in april 2012 bekeken onder welke voorwaarden dit reisproduct kan blijven bestaan.

Prioriteitenlijst

In principe kiest het systeem automatisch het gunstigste product voor dat moment, hoewel bepaalde producten niet samen op één kaart geladen kunnen worden (b.v. studentenreisproduct met een NS-dalurenabonnement). Houders van de "oude" NS-trajectabonnementen checken niet in- en uit omdat er bij die abonnementen geen rekening wordt gehouden met het product bij reizen op saldo. Dit werkt wel bij de nieuwe abonnementen van de NS (zoals Dal Vrij/Weekend Vrij/Altijd Voordeel).

Zijn er meerdere producten geschikt om mee te reizen dan kiest het OV-chipkaartsysteem het product dat het hoogste op de prioriteitenlijst staat. Deze ziet er als volgt uit:

Vrij reizen (nul tarief)

1. OV-jaarkaart
2. N-sterabonnement en Viziris
3. Sterabonnement in de betrokken zones
4. Kids Vrij, Altijd Vrij

Vrij reizen (nul tarief) met periode beperkingen

1. Keuzedagen 60+, Studenten Weekend-vrij/Week-vrij
2. Dal Vrij

kortingsproducten

1. Altijd Voordeel
2. Altijd Korting
3. Studenten Weekend-korting / Weekend-Vrijdag / Studenten Week-korting
4. Voordeelurenabonnement
5. Dal Voordeel
6. Ander regionaal kortingsproduct

normaal tarief

1. Saldo reizen op normaal tarief

opmerkingen

• Als er bij een overstap van product van korting of normaal tarief gewisseld wordt, wordt de basistarief weer geheven. Ook bij wisselingen van kortingstarief naar vol tarief of omgekeerd.
• Bij ritten waarbij de sterabonnement grens overschreden wordt, wordt alleen het gedeelte buiten de sterzone in rekening gebracht.
• Het voortzetten van een Easy trip reis neemt in de lijst een positie in ergens tussen Kids Vrij / Altijd Vrij en Dal Vrij, zie de paragraaf Technisch probleem.

In- en uitchecken

De meeste kaartlezers zijn voorzien van een roze sticker met de tekst "Kaart Hier" of "Houd uw kaart hier", zodat reizigers kunnen zien waar ze de kaart moeten presenteren. Een enkele lezer heeft alleen het logo van de OV-chipkaart. De kaartlezers van de NS zijn tevens voorzien van braille.

De OV-chipkaart kan als geldig vervoerbewijs worden gebruikt als er voldoende saldo en/of een geldig reisproduct op staat en elke reis elektronisch geregistreerd wordt bij een kaartlezer. Voor een goede registratie van de reis is het begin- en eindpunt nodig, dit betekent:

• Inchecken bij het instappunt: Bij reizen op saldo wordt bij elke nieuwe reis het instaptarief afgeschreven. Als er een reisproduct opstaat controleert de kaartlezer deze op geldigheid. Wanneer de gegevens kloppen gaat er kort een groen lampje branden of knipperen en klinkt er een "positieve toon". Op de kaart wordt de tijd, halte- of stationsnaam en eventueel informatie over het voertuig opgeslagen.
• Uitchecken bij het uitstappunt: Bij reizen op saldo wordt op dit moment de daadwerkelijke ritprijs berekend. De reiziger krijgt saldo terug als de reis minder kost dan het instaptarief. Het instaptarief legt de controlelast bij de reiziger in plaats van bij het vervoerbedrijf, want wanneer een reiziger het uitchecken vergeet kost dit in veel gevallen meer geld. Dit is niet het geval als de ritprijs hoger is dan het instaptarief, dan wordt er juist extra saldo afgeschreven. In dat geval is het verleidelijk om bewust niet uit te checken. Als men dit te vaak doet kan de kaart geblokkeerd worden. Bij onder meer de NS en het GVB wordt de kaart geblokkeerd als er 12 onvoltooide transacties in een bepaalde periode (in 2 weken bij GVB) zijn geweest, zelfs als er een vrij reizen reisproduct op de kaart staat. De reiziger moet dan een nieuwe OV-chipkaart aanschaffen of de mislukte transacties laten verwijderen bij het desbetreffende vervoerbedrijf. Aan de hand van het reisproduct of de leeftijd kan een (daluren)korting worden verrekend in de ritprijs. Doordat de kaart ook moet worden uitgecheckt wordt "grijsrijden" voorkomen. Op de kaart kunnen maximaal tien transacties worden opgeslagen, de elfde transactie wordt automatisch overschreven (zie ook techniek OV-chipkaart).

Ieder vervoerbedrijf heeft eigen kaartlezers met aparte software voor elke vervoerwijze, waardoor in- en uitchecken altijd moet gebeuren bij de juiste kaartlezer. Er zijn drie in- en uitchecksystemen:

• Kaartlezers in het voertuig (bus, tram en RandstadRail lijn 3, 4),
• kaartlezers op een paal op de wal (trein- en metrostations en haltes van RandstadRail lijn E (tussen Den Haag CS en Pijnacker Zuid) en de Utrechtse sneltram)
• kaartlezers in tourniquets (sommige treinstations en de meeste metrostations).

Als er meerdere OV-chipkaarten tegelijk tegen de lezer gehouden wordt (bijvoorbeeld meerdere kaarten in een portefeuille) is de werking ervan onbetrouwbaar en weet de reiziger niet met welke kaart de interactie is uitgevoerd.

Meer informatie over de apparatuur voor in- en uitchecken: OV-chipkaartsysteem: Kaartlezers

Het nadeel van de vele verschillende kaartlezers is dat er een kans bestaat dat er bij de verkeerde lezer wordt in- of uitgecheckt, hoewel de naam van de vervoerder op overstapstations vaak duidelijk op de paal staat aangegeven. Bij haast kan hier natuurlijk overheen worden gekeken. Er zijn enkele stations en haltes waar verschillende in- en uitchecksystemen gedeeld worden. Een voorbeeld is RandstadRail lijn E van RET (metro/sneltram met in- en uitcheckpalen) die vijf haltes deelt met de HTM lijnen 3 en 4 (sneltram met in- en uitchecklezers in het voertuig). Ook de Amstelveenlijn van het GVB (metro/sneltram met in- en uitcheckpalen) die haltes deelt met GVB stadstram 5 (tram met in- en uitchecklezers in het voertuig). In het laatste geval zijn beide systemen zelfs van dezelfde vervoerder, maar toch moet dan bij de juiste vervoerwijze worden in- en/of uitgecheckt. Als er per ongeluk bij een verkeerde vervoerder wordt ingecheckt of als het uitchecken gewoonweg is vergeten dan is het mogelijk om binnen een bepaalde tijd weer uit te checken bij de juiste kaartlezer zonder dat dit gevolgen heeft. Bij stations met poortjes zijn soms constructies bedacht om het in- en uitchecken op de juiste manier te laten verlopen, maar op sommige stations met poortjes moet men wel goed oppassen.

Zie ook: Reizen met de OV-chipkaart in de trein: Poortjes

Ongeveer 1,5 tot 4 procent van alle transacties met de OV-chipkaart worden niet goed geregistreerd. Dit wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door vergissingen van reizigers (al dan niet opzettelijk) of door storingen in het systeem. Een incomplete transactie ontstaat door een check-uit zonder bijbehorende check-in (alleen bij een poortje) of een check-in zonder bijbehorende check-uit. Hierdoor kunnen afwijkende reiskosten ontstaan. Het is van belang om de status van de kaart (wel of niet ingecheckt) goed te onthouden. Wanneer de kaart bijvoorbeeld bij een Arriva kaartlezer voor de trein is ingecheckt, maar de kaarthouder gaat ervan uit dat de kaart niet meer is ingecheckt, dan kan er zonder dat de kaarthouder een foutmelding krijgt opnieuw ingecheckt worden bij een kaartlezer van een andere vervoerder of vervoerwijze. De eerste check-in (die van Arriva trein) wordt geregistreerd als incompleet. De kaarthouder (reiziger) kan pas zien dat de eerste transactie feitelijk is mislukt door de transactiegegevens te bekijken. Er komt echter geen melding te staan op het transactieoverzicht (bijvoorbeeld transactie mislukt), maar men moet zoeken naar een check-in waar geen bijbehorende check-uit bijstaat.

Voor reizen met de trein gelden nog uitzonderingen op het in- en uitchecken en zijn er allerlei regels en tijdsmarges.

Zie: Regels in- en uitchecken bij reizen met de OV-chipkaart in de trein

Overstappen

Uniform RSB-systeem op overstapstations.

Voor overstappen gelden de volgende regels:

• Overstappen van trein op trein van dezelfde vervoerder of overstappen van metro op metro van dezelfde vervoerder wordt gezien als één reis. Daarom niet uitchecken bij het overstappen, dit hoeft pas bij het daadwerkelijke eindpunt. Bij deze gevallen is het onnodig en soms zelfs onmogelijk om bij een krappe aansluiting uit- en weer in te checken in verband met de anti-passback-tijd.
• In alle andere gevallen altijd uitchecken bij het uitstappunt en weer inchecken bij het overstappunt. De volgorde is dan: Inchecken in/bij voertuig A, uitchecken in/bij voertuig A, inchecken in/bij overstapvoertuig B, uitchecken in/bij overstapvoertuig B (en verder als er nog meer overstappen zijn). Bijvoorbeeld: Connexxion bus → Connexxion bus, GVB tram → GVB tram, Arriva trein → Arriva bus, GVB tram → GVB bus, NS trein → Arriva trein. Er is één uitzondering, namelijk als twee lijnen aan elkaar gekoppeld zijn en daardoor met hetzelfde voertuig worden gereden, bijvoorbeeld stadslijn 2 in Zwolle die op het eindpunt doorrijdt als stadslijn 4 v.v. of Qbuzz Qliner lijn 310 die in Drachten doorrijdt als Qliner 320 v.v.. Strikt genomen is dit een overstap, maar het systeem is zo ingesteld dat de gekoppelde lijnen als het ware als één lijn worden gezien.

Een overstap binnen 35 minuten wordt door het systeem herkent als overstap. Dit betekent dat het basistarief maar eenmaal wordt berekend. Dit geldt niet als men overstapt van of naar een NS trein of een Arriva trein op de Noordelijke Nevenlijnen, omdat die (nog) niet met een overstap overweg kunnen. Een langere overstaptijd (ook als gevolg van vertraging en/of gemiste aansluiting) wordt gezien als twee reizen en is relatief duur in vergelijking met vroeger, omdat dan voor iedere reis afzonderlijk het basistarief wordt berekend.

Zie ook Overstappen (vergelijking met voormalige strippenkaart)

Uit diverse onderzoeken blijkt dat veel reizigers met een OV-chipkaart de overstapregels niet goed kennen. In 2011 is het project "Routing, Signing and Branding" (RSB) ingevoerd als oplossing voor de overstapsituaties op het spoor. Reizigers worden met RSB op overstapstations met behulp van aanwijzingen op bijvoorbeeld borden of op de grond begeleid bij het maken van een overstap van de ene naar de andere vervoerder. Alle overstapzones (trein/trein en trein/metro) worden op een uniforme manier ingericht.

In juni 2011 kwam de Commissie Meijdam met het advies dat het in- en uitchecken met de OV-chipkaart voor treinreizigers die van verschillende vervoerders gebruik maken eenvoudiger moet worden. Over 2 à 3 jaar moet er een systeem van enkelvoudig in- en uitchecken tussen treinvervoerders gerealiseerd zijn. De kosten hiervan zijn 50 miljoen euro. De reiziger gaat daaraan meebetalen met € 0,03 per reis. Als tijdelijke tussenoplossing wordt een softwareaanpassing voorgesteld, die binnen een jaar kan worden geïmplementeerd. Kosten, 2 miljoen euro.

Technisch probleem

Als gevolg van een technisch probleem geldt bij overstappen binnen 35 minuten van de bus op een trein met Easy Trip systeem dat kortingabonnementen (Voordeelurenabonnement, Dal Voordeel, Altijd Voordeel, Weekend Vrij en Dal Vrij) voor de trein (voorlopig) niet werken. Hierdoor wordt het volle tarief in rekening gebracht. Dit is pas te zien bij het uitchecken. Als men wil voorkomen dat men extra moet wachten of voor de treinreis betaalt of teveel betaalt kan men als tijdelijke oplossing voor de bus een andere OV-chipkaart gebruiken.

Anti-passback-tijd

In de kaartlezers zit een zogenaamde anti-passback-tijd ingebouwd. Het is niet mogelijk om direct na het inchecken weer uit te checken en omgekeerd. De kaartlezer reageert dan met een weigering (rode lamp en geluidssignaal). Dit is een beveiliging om te voorkomen dat reizigers dit per ongeluk doen door de kaart twee keer te presenteren bij dezelfde of verschillende kaartlezers.

Bij de kaartlezers op de palen van de NS en de Connexxion trein is de wachttijd 2 á 3 minuten. De kaartlezer rekent in hele minuten. Wordt de kaart er om 12:34:56 voorgehouden, dan kan om 12:37:00 weer in- of uitgecheckt worden. Bij poortjes is er geen wachttijd.

Bij Arriva op de stations is de anti-passback-tijd één minuut. Bij de kaartlezers in de Utrechtse sneltram is het 3 minuten.

Bij in- en uitchecken in het voertuig is bij HTM onder andere geen anti-passback-tijd. Soms is die er wel, maar dan zo kort dat het wel mogelijk is om maar één halte te reizen. De meeste streekbussen hanteren een anti-passback-tijd van 1 minuut, om te voorkomen dat mensen direct achterin weer uitchecken.

Passage-recht

Met het "passage-recht" kan iemand voor een bepaalde tijd (de free exit duration) het station bezoeken zonder zelf te reizen, bijvoorbeeld om iemand uit te zwaaien of op te halen, te winkelen, de horeca te bezoeken, of om naar de andere zijde van het station te lopen.

Voor het passage-recht is een OV-chipkaart nodig. Bij de NS moet er (behalve bij een altijd-vrij-reizen abonnement) ook nog minimaal € 16 of € 6 op de kaart staan. Bij andere vervoerders volstaat een niet-negatief saldo. Als er geen toegangspoortjes zijn, maar alleen incheckpalen, dan is in- en uitchecken alleen nodig voor verblijf in gedeelten van het station waar een geldig vervoerbewijs vereist is. De regeling is verder een soort annuleringsregeling, als de reiziger besluit toch niet of nog niet te gaan reizen, of met een andere vervoerder of een ander vervoermiddel, of bij het per ongeluk inchecken bij de verkeerde vervoerder.

Er is een product in ontwikkeling voor het passagerecht dat op de OV-chipkaart geladen kan worden waardoor geen saldo nodig is op de OV-chipkaart.

Bij het GVB en RET is de free exit duration 20 minuten, daarna is bij GVB het instaptarief van € 4 verschuldigd, bij RET slechts het basistarief. Bij NS is de termijn 60 minuten, daarna is het instaptarief verschuldigd (60-minutenregel).

Het feit dat er een beperkte free exit duration is in plaats van een passage-recht van onbeperkte duur voorkomt fraude waarbij een reiziger met kaart A incheckt bij het vertrekstation en niet uitcheckt bij het uitstapstation, om vervolgens op de terugreis met kaart B in te checken bij het eerdere uitstapstation en bij het eerdere vertrekstation beide kaarten uitcheckt waardoor maar eenmaal voor de reis is betaald.

Onvoorziene kosten

Door het OV-chipkaartsysteem kunnen reiskosten als gevolg van fouten soms hoger of lager uitvallen dan de werkelijke ritprijs. Dit kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door vergissingen van reizigers (bijvoorbeeld kaart wordt gepresenteerd bij de lezer van een andere vervoerder of vervoerwijze), verlopen van het passage-recht, defecte apparatuur, lange vertraging waardoor overstapkorting vervalt of een slecht werkend GPS-systeem waardoor haltes voor of achter lopen in het systeem.

In bepaalde gevallen kan teveel afgeschreven reissaldo deels gerestitueerd worden. Dit kan bijvoorbeeld soms wanneer de maximale tijdslimiet voor uitchecken bij de trein is overschreden (zie regels in- en uitchecken bij reizen met de trein). Let er wel op dat in dat geval de transactie als incompleet is geregistreerd en de kaart bij sommige vervoerder na een aantal keer geblokkeerd kan worden.

Bij sommige stad-/streekvervoerders wordt bij reizen op saldo meteen het basistarief afgeschreven als na het inchecken weer wordt uitgecheckt terwijl het voertuig nog geen meter heeft gereden. Bij de Utrechtse sneltram geldt dat zelfs bij de palen op de haltes. Extra kosten bij bijvoorbeeld vertraging kunnen in dat geval vermeden worden door pas in te checken als de tram eraan komt. Dit speelt niet als vervolgens met een andere stads-/streekvervoerder of de Veolia of Syntus trein gaat reizen of dat net gedaan heeft.

Als kaartlezers in het voertuig aanwezig zijn en het uitchecken wordt vergeten dan kan dit niet meer hersteld worden als het voertuig is vertrokken, de transactie wordt dan geregistreerd als incompleet en men betaald het instaptarief bij reizen op saldo. Het hangt af van de vervoerder of de reiskosten dan deels vergoed worden. Als er helemaal niet is ingecheckt bij de juiste vervoerder (vergeten, verkeerde lezer of mislukt door b.v. storing) dan wordt dit gezien als zwartrijden en riskeert de reiziger een boete die niet vergoed wordt. Ook abonnementshouders, die gewoon betaald hebben voor hun vervoerbewijs, krijgen een boete die niet gerestitueerd wordt. Vroeger kon een abonnementhouder het papieren abonnement laten zien bij het loket als men deze tijdens de reis vergeten was en werd de boete kwijtgescholden.

Bij elke vervoerder is een restitutieformulier verkrijgbaar, soms moet dit direct bij de chauffeur meegenomen worden om in aanmerking te komen voor restitutie, soms kan dit via internet gedownload of verstuurd worden. Reizigers krijgen dan vaak het instaptarief terug, minus de minimale ritprijs. Wie daar te vaak gebruik van maakt, wordt van de regeling uitgesloten. Er is geen restitutieregeling voor anonieme ov-chipkaarten. Bij sommige vervoerders is het voorlopig ook mogelijk om geld terug te krijgen bij vergeten uit te checken. Zie externe links : ov-chip, vergetenuittechecken en werkgeheugen, uitchecken en geheugensteun.

Per jaar verliezen reizigers in totaal miljoenen euro's door het uitchecken te vergeten. Alleen al bij het GVB Amsterdam komt dit 100.000 keer per maand voor. Daar reizigers dit geld meestal niet terugvragen, is dit een grote winstpost voor de vervoerbedrijven. ROVER pleitte in augustus 2010 voor het vergemakkelijken en verkorten van de restitutieprocedure. Daarvoor zouden landelijke regels ingevoerd moeten worden. Naar aanleiding van klachten door reizigersvereniging ROVER zou vervoerder Connexxion in 2011 de service rond de ov-chipkaart gaan verbeteren. De klachten hebben vooral betrekking op weigerende chipkaartapparatuur en de omslachtige procedure voor het terugvorderen van ten onrechte afgeschreven saldo. Op 19 april 2011 is een motie van de SP in de Tweede Kamer aangenomen, die stelt dat te veel betaald saldo door reizigers die zijn vergeten uit te checken, ten goede moet komen aan investeringen in beter openbaar vervoer. De vervoerbedrijven zouden dit niet-teruggevorderd reisgeld niet meer als extra winst in eigen zak mogen steken. In februari 2012 verscheen er een gratis iPhone-app in de App Store waarmee men gemakkelijk teveel afgeschreven saldo kan laten restitueren door middel van het invullen van een online formulier. Het bedrijf hierachter print alle verzoeken uit en stuurt ze op de juiste manier naar de desbetreffende ov-bedrijven. De applicatie is nog niet verkrijgbaar voor Android.

Reizen buiten Nederland

In principe is de OV-chipkaart alleen geldig voor reizen binnen de Nederlandse landsgrenzen. Op bepaalde lijnen die worden gereden door Nederlandse exploitanten gelden een aantal uitzonderingen.

Trein

De OV-chipkaart kan bij internationale treinreizen niet gebruikt worden om op saldo te reizen, hiervoor is altijd een papieren treinkaartje nodig. Sommige abonnementen die op de OV-chipkaart staan kunnen wel gebruikt worden. Op een internationale treinreis hoeft nergens in- of uit te gecheckt te worden, ook niet op aansluitende binnenlandse treinen. Het is daarbij voldoende als men over een OV-chipkaart met bruikbaar reisproduct beschikt, met eventueel (aanvullend) papieren (kortings)treinkaartje. Bij een netabonnement is een aansluitend kaartje vanaf de grens voldoende. Zie ook reizen met de OV-chipkaart in de internationale trein.

De enige uitzondering hierop is de Arriva-trein Groningen - Leer. Er staan wel in- en uitcheckpalen en een kaartautomaat op de Duitse stations in Weener en Leer (Ostfriesland) van de Noordelijke Nevenlijnen. Abonnementen zijn echter geldig tot de grens (zoals OV-Jaarkaart/NS-Jaarkaart). Het laatste gedeelte kan op saldo worden gereisd. De prijs van het traject Leer - Groningen met een OV-chipkaart Arriva kortingskaart is goedkoper dan met het papieren Arriva-vervoerbewijs. Internationale vervoerbewijzen zijn ook geldig op dit traject, maar kunnen alleen gekocht worden bij NS (kaartautomaat, loket, website) of de Duitse spoorwegen, niet bij Arriva. Verder kan een enkele reis/dagretour bij de Arriva Store gekocht worden of een E-ticket via de website van Arriva. Verder reizen dan station Leer kan met de Deutsche Bahn (geen OV-chipkaart).

Buslijnen

In principe worden op grensoverschrijdende buslijnen waar de strippenkaart geldig was ook de OV-chipkaart gebruikt. Voor Nederlandse vervoerders is dit geen probleem, maar buitenlandse bus maatschappijen willen geen dure OV-chipkaart apparatuur installeren voor een beperkt deel van hun busvervoer, zonder dat dit vanuit Nederland vergoed wordt.

NIAG (Duitsland)

De NIAG (busmaatschappij in Kleve, Wesel e.o.) heeft een eigen chipkaartlezer volgens Duits systeem geïnstalleerd op lijn 58 die vanuit Kleve richting Nederland gaan, alsmede op lijn 929 Duisburg-Moers-Straelen-Venlo. Er is maar één kaartlezer, waardoor reizigers ook bij het uitchecken langs de chauffeur moeten. Het afschrijven van de juiste ritprijs verloopt lang niet altijd vlekkeloos en er is zo nu en dan uitval van de chipkaartapparatuur, waardoor reiziger een (veel) duurder kaartje bij de chauffeur moet kopen.

De Lijn (België)

De Nederlandse concessieverlener in Maastricht is met de Belgische vervoermaatschappij De Lijn tot een akkoord gekomen voor het gebruik van de OV-chipkaart op haar bussen. Er zijn geen lezers voor de chipkaart ingebouwd. De chipkaart kan aan de buschauffeur getoond worden en vervolgens een biljet enkele rit worden gekocht voor de prijs van het kilometertarief van de OV-chipkaart (eventueel met dalkorting). Deze regeling geldt alleen voor stadsritten binnen Maastricht, bij een grensoverschrijdende rit zijn enkel de reguliere vervoerbewijzen van De Lijn geldig. Overigens valt op te merken dat wanneer een lijnkaart op voorhand is gekocht, een stadsrit binnen Maastricht vaak goedkoper is op een lijnkaart dan op OV-chipkaarttarief. In Nederland zijn echter geen voorverkoopadressen van "De Lijn".

Veolia (Nederland)

Op de internationale buslijn 50, Maastricht - Aachen is de OV-chipkaart ingevoerd. Door de massale weigering van de Duitse reizigers om een OV-chipkaart te gebruiken en de grote terugval in het aantal reizigers, is Veolia in samenwerking met de vervoersautoriteit genoodzaakt geweest om een papieren retourkaart van acht euro in te voeren die te koop is in de bus.

Op lijn 42 Breskens - Brugge kunnen internationale reizigers de OV-chipkaart op de hele buslijn gebruiken, maar dit geldt alleen voor de Nederlandse bussen. De Belgische bussen van De Lijn, die ook op deze route rijden, hebben geen OV-chipkaartlezers en reizigers binnen Nederland kunnen dan niet met een OV-chipkaart reizen. Dit is of een papieren buskaartje of een papieren ticket in de vorm van een kassabon.

Op de Nederlandse buslijn 19 Hulst - Antwerpen - Breda was de strippenkaart al niet geldig voor internationale trajecten waarbij in- of uitstapt wordt in Antwerpen. (Er is geen Belgisch lokaal verkeer) Hiervoor moet een speciale duurder kaartje gekocht worden. Voor de Nederlandse trajecten mag en moet de OV-chipkaart gebruikt worden.

Betaalpas en OV-fiets

Betaalpas

Een kaartlezer gebruikt bij een winkel in Amersfoort

Het is technisch mogelijk de OV-chipkaart te gebruiken als betaalpas, die dan bijvoorbeeld gebruikt zou kunnen worden voor betalingen in winkels en horeca op het station. In Amersfoort liep tussen januari 2011 en 1 april 2011 een proef waarbij een geselecteerde groep mensen deze pas konden gebruiken om te betalen. Om dit op bredere schaal in te voeren, zal wel eerst apart toestemming moeten worden verkregen van De Nederlandsche Bank, de toezichthouder op het Nederlandse betaal- en bankwezen, omdat het hier dan om een betaalmiddel gaat.

OV-Fiets

Ook OV-fietsen worden nu met de chip van de persoonlijke-, geregistreerde OV-chipkaart gehuurd, in plaats van met de streepjescode op de achterkant van de kaart. Een NS-Business Card is standaard voorzien van een abonnement op de OV-fiets.

Transactieoverzichten

Met het transactieoverzicht beschikt de reiziger over een logboek van gemaakte reizen en de eventueel daaraan verbonden kosten, wat nuttig kan zijn voor declaraties.

In verband met de privacy wetgeving moet expliciet op de website worden ingesteld dat men online transacties wil kunnen inzien. Doet men dit niet dan kan ook op andere manieren (offline, email, telefoon) geen transacties overzicht worden opgevraagd. Bij klachten over een rit kan men dan overigens nog wel de ritgegevens en de kaarthouder aan elkaar koppelen .

Transacties kunnen op internet nagekeken worden (alleen bij een persoonlijke kaart) of bij een automaat van de kaart gelezen. In veel gevallen staat elke transactie op zijn minst in één van de overzichten, maar als er veel ritten per dag gemaakt worden kan het zijn dat een niet-NS-transactie al niet meer op de kaart staat maar nog niet op internet, de informatie op internet wordt namelijk niet realtime bijgewerkt. Er zijn geen kleine kaartlezers (b.v. model Random Reader), zoals gebruikelijk bij de chipknip, voor de OV-chipkaart verkrijgbaar.

Internet

Uitdraai van algemene OV-chipkaartgegevens bij een RET oplaadpunt in Den Haag

Uitdraai bij een RET-automaat. Bij niet-RET-reizen zijn de vertrek- en aankomstlocatie bij RET niet bekend.

Door in te loggen op ov-chipkaart.nl kan het transactieoverzicht (Mijn transactieoverzicht) worden bekeken, met alle transacties van de afgelopen 18 maanden, bij alle vervoerbedrijven, met in principe alle gegevens. Niet alle gegevens zijn echter direct beschikbaar. Zo moeten de OV-chipkaartgegevens afkomstig van voertuigen (trams, bussen) eerst verwerkt worden. De gegevens worden aangevuld vanuit de vervoersbedrijven met bijvoorbeeld de haltenamen, lijnnummers, enz. Dit duurt vaak één tot anderhalve dag (maximaal 7 dagen). Het opgegeven saldo hoeft niet te corresponderen met de vermelde ritten: terwijl transactiegegevens onderweg zijn kan het saldo recenter zijn, met daarin ook verwerkt de kosten van eerdere ritten die nog niet vermeld staan. Per rit worden vermeld de uiteindelijke ritprijs, het instaptarief en de correctie bij uitchecken, bijv. "Ritprijs € 0,94 (instaptarief € 4,00 - niet verreisd € 3,06) ". Naast de html-versie zijn er een pdf- en een csv-versie beschikbaar, waar echter sommige gegevens ontbreken. Het is vooral een onvolkomenheid van de laatste twee dat de vervoerder ontbreekt. Daardoor is bij de halte-aanduiding "Centraal Station" niet direct duidelijk welke stad dit betreft. Dit kan achterhaald worden op basis van het andere uiteinde van de rit en/of het aansluitende treinvervoer. Bij de Connexxion-trein worden de stationsnamen opgegeven als "Onbekend". Bij de treinen van Arriva en Veolia kan met Dal Vrij met korting gereisd worden maar staat bij "product": "Vraag uw OV-bedrijf".

Bij Mijn NS op ns.nl kan het transactieoverzicht (Mijn reishistorie) van uitsluitend transacties bij NS worden bekeken: De gegevens zijn meestal na enkele minuten tot een uur beschikbaar, inclusief de af- en bijschrijvingen via NS, maar zonder saldi. Bij inchecken in de spitsuren wordt een dalurenabonnement toch vermeld, ook al geeft dat dan geen korting.

Een enkele keer is er een storing in de verbinding tussen een kaartlezer en de centrale en komen data bijvoorbeeld de volgende dag binnen. Naast de html-versie zijn er een pdf- en een xml-versie beschikbaar. Per zoekvraag wordt bij NS alleen gezocht binnen de laatste 301 transacties in de opgegeven periode.

Bij ov-chipkaart.nl worden alleen de transacties sinds aanmelding vermeld, op Mijn NS ook oudere.

Automaten

Zie ook Ophaal-/oplaadautomaat

Bij een automaat van een vervoerbedrijf kan het saldo en een deel van de op de kaart opgeslagen transactiegeschiedenis opgevraagd en soms uitgeprint worden. Het gaat om de laatste tien reistransacties (check-in en check-uit; normaal gesproken beide van vijf ritten, of de oudste check-uit, van vier ritten de check-in en -uit, en de nieuwste check-in) en de laatste twee oplaadtransacties (saldo of product laden, automatisch opladen). Per reistransactie zijn te zien het tijdstip van de transactie, het soort transactie (waarbij overstap betekent inchecken zonder dat het basistarief in rekening wordt gebracht), het bedrag van de transactie, en uitsluitend in het geval dat de transactie bij de dezelfde vervoerder heeft plaatsgevonden als van wie de automaat is, de naam van het station of de halte. Bij GVB en RET staat de vervoerder bij geen enkele transactie vermeld, de getoonde gegevens maken alleen impliciet duidelijk of het wel of niet de vervoerder betreft van wie de automaat is.

Automaten per vervoerbedrijf:

• NS: Er zijn één of meer kaartautomaten (TVM) op elk station, ook die welke niet door NS-treinen worden bediend; soms hebben ze echter geen OV-chipkaartfaciliteit; het transactieoverzicht kan niet worden uitgeprint. Het instaptarief staat tussen haakjes. Na inchecken met een dalurenproduct is niet te zien welke korting (0, 20, 40 of 100%) van toepassing is. Wel kan dit via de vermelde tijd afgeleid worden. Check-ins van het type "overstap" staan niet vermeld, er staan daardoor soms minder dan 12 transacties op het scherm.
• Arriva: TVM.
• GVB: verkoop- en oplaadautomaat (VOA) op alle metrostations; het transactieoverzicht kan ook worden uitgeprint.
• RET: automaat "verkoop en opladen" op alle metrostations; het transactieoverzicht kan ook worden uitgeprint.

GVB en RET vermelden schijnbaar ook seconden; deze zijn echter altijd 00. RET vermeldt bij check-ins ook instaptarieven, GVB niet. Beide geven bij check-uits de uiteindelijke kosten van de rit.

De transacties kunnen ook worden bekeken op een AVM, maar niet op een AVM Light. De AVM heeft een klein scherm waarop één transactie tegelijk wordt getoond. Elke oplaadtransactie kan afzonderlijk worden geprint. Verder kan per rit een print gemaakt worden, waarbij gekozen kan worden tussen het printen van alleen de check-uit, of van de check-in en check-uit samen. In beide gevallen wordt maar één bedrag vermeld, het bedrag dat per saldo voor de rit betaald is. Stations of haltes worden niet vermeld, het verschil is alleen het wel of niet printen van het tijdstip van inchecken. Of een rit van type "overstap" is wordt niet vermeld (maar dit is duidelijk als het bedrag lager is dan het basistarief). De vervoerder wordt niet op het scherm vermeld, maar soms wel op papier. Als het papier op is wordt geen foutmelding gegeven, maar wordt de print-optie weggelaten uit het menu.

Er zijn ook saldolezers waar de kaart voorgehouden kan worden, zonder keuzemogelijkheden; de lezer toont eerst het saldo en dan achtereenvolgens de ca. 5 op de kaart opgeslagen ritten.

Mobiel

Voor tablets (Pad's) en smartphones zowel Android als iOS, zijn (gratis) 'apps' beschikbaar waarmee het saldo geraadpleegd kan worden alsmede de laatste transacties. Deze informatie wordt, zoals ook op het internet, vertraagd bijgewerkt.

Wettelijke bepalingen

De Wet personenvervoer 2000 regelt onder meer de regionale tariefvrijheid.

Het Besluit personenvervoer 2000 spreekt van een elektronisch vervoerbewijs, in artikel 1 gedefinieerd als een vervoerbewijs waarmee de reiziger zich na elektronische registratie toegang kan verschaffen tot het openbaar vervoer.

Artikel 47 lid 2b van het Besluit personenvervoer 2000 schrijft voor dat de reiziger een geldig elektronisch vervoerbewijs heeft, en dat een van de voorwaarden voor geldigheid is dat het vertrekpunt elektronisch is geregistreerd. Zelfs een abonnement is op zich nog geen geldig elektronisch vervoerbewijs, het wordt dat pas bij inchecken. Ook een abonnementhouder kan daardoor worden beboet als de kaart niet ingecheckt is.

Zie ook

• Andere OV-chipkaarten buiten Nederland
• OV-chipkaartsysteem
• Reizen met de OV-chipkaart in de trein

Bronnen, noten en/of referenties

Omdat de ontwerpspecificaties van het OV-chipkaartsysteem niet openbaar beschikbaar zijn en de verschillende vervoerbedrijven een en ander verschillend implementeren is veel van de informatie verkregen uit tal van bronnen en/of door ervaringen uit de praktijk van reizigers. Voetnoten Externe links Portaal Openbaar vervoer Officiële website OV-chipkaart Website Trans Link Systems Informatie over OV-chipkaart op 9292.nl, inclusief tarieven Klachten over de OV-chipkaart verzameld door politieke partij Groen Links OV-loket: Ombudsman voor een beter openbaar vervoer Reizigersperspectief op check-in, check-out met de OV-chipkaart in de railketen - in opdracht van de commissie Meijdam

Mediabestanden

Zie de categorie OV-chipkaart van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.