Leimuiden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leimuiden
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Leimuiden
Leimuiden
Leimuiden
Situering
Provincie Zuid-Holland
Gemeente Kaag en Braassem
Coördinaten 52° 13′ NB, 4° 40′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2008) 4350
Overig
Postcode 2451 ..
Netnummer 0172
Belangrijke verkeersaders N207
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Leimuiden is een Nederlands dorp in de Zuid-Hollandse gemeente Kaag en Braassem. Leimuiden ligt aan de provinciale weg de N207 ten noorden van de stad Alphen aan den Rijn. Leimuiden ligt midden in het Groene Hart.

Etymologie[bewerken]

Liethemuton, Leijthemuthe, Leithemutha, Laymuien, Leimuijen, Lemuyden, Leijmuijden, Leymuiden of Leimuiden, heeft de betekenis van: de monding van de Lede, Lei of Liethe. Het is niet zeker of de rivier de Lede daadwerkelijk hier, of verder noordelijk (ter plaatse van het toenmalige eiland Beinsdorp) heeft gelopen, en dat de bewoners daar, na overstroming van hun woongebied zijn vertrokken naar de locatie van het huidige Leimuiden.

Divers kaartmateriaal uit de 17e eeuw laat echter een watertje, Oude Leymuyden genoemd, evenwijdig aan de Herenweg uitmondend in de Drecht, zien.

Geografie[bewerken]

Topografie[bewerken]

Het dorp ligt ten noorden van de oude veen-rivier de Drecht. Ten oosten van Leimuiden liggen de Westeinderplassen en de buurtschap Vriezekoop, ten zuidoosten ligt de Wassenaarsche Polder, ten zuidwesten het Braassemermeer. Ten noorden ligt de Haarlemmermeerpolder, aan de andere kant van de Ringvaart. De provinciale weg gaat over de Ringvaart. Via de provinciale weg is er toegang tot snelwegen A4 en A44 via Knooppunt Burgerveen. Aan de Haarlemmermeerse kant van de brug ligt het dorp Leimuiderbrug. Leimuiden ligt in de Grietpolder en de Groote Heilige-Geestpolder.

Een van de laatste Nederlandse wildernissen is te vinden in het moeras bij Leimuiden. Hiermee hoort Leimuiden in het rijtje van de Harense Wildernis in Groningen, het moeras bij Leimuiden en het bosrijke gebied Wildernis bij Stekene. Als ook gebieden zonder al te veel menselijke inmenging als wildernis aangeduid worden, vallen hier in Nederland delen van de Biesbosch, het Waddengebied, de Zeeuwse delta en de Veluwe en in België delen van de Ardennen onder.

Door de ligging ten zuiden van Schiphol ervaren veel mensen hinder van verkeers- en vrachtvliegtuigen. In de Rietlanden is dan ook een meetpunt voor NOMOS ingericht, het systeem dat Schiphol gebruikt om het geluid van vliegverkeer te analyseren.

Hoogte[bewerken]

Het hoogste egale grondvlak van Leimuiden bevindt zich op provinciale weg N207, ongeveer gelijk met NAP. Het dorp "op de heuvel" (Noordeinde-Dokter Stapenséastraat-Burgemeester Bakhuizenlaan-Dorpsstraat) ligt circa 0,5 meter onder NAP[1]. De ontpolderde gebieden zijn tussen de 4,0 en 4,5 meter onder NAP. Hiermee ligt het overgrote deel van de bebouwing meer dan drie meter dieper dan de zwaarstgetroffen dorpen tijdens de Watersnoodramp van 1953.

Klimaat[bewerken]

Leimuiden ligt in een gebied met een gematigd zeeklimaat, waarbij de weerpatronen sterk worden beïnvloed door de nabijheid van de Noordzee in het westen en de daarmee gepaard gaande noordwestenwinden en stormen. Daarnaast is de nabijheid van grote waterpartijen zoals de Braassemermeer en de Westeinderplassen vaak oorzaak van kleine schommelingen ten opzichte van de omgeving. De wintertemperaturen zijn er mild; gemiddeld boven nul, al is vorst niet ongewoon tijdens vlagen van oostelijke of noordoostelijke wind vanuit het Europese binnenland, zoals uit Scandinavië, Rusland en zelfs Siberië. De zomers zijn er warm, maar zelden heet.

Geschiedenis[bewerken]

Vanuit de noordelijke grens van het Romeinse Rijk, de Limes zijn kolonisten, ter hoogte van het toen al door de Romeinen verlaten Albaniana fort te Alphen aan den Rijn in noordelijke richting begonnen aan de ontginning van het moerasachtige deltagebied (opgedeeld in copen), her en der nederzettingen stichtend.

Er ontstond infrastructuur, onder andere de Herenweg, welke lange tijd als handelsroute tussen de plaatsen Alphen aan den Rijn en Amsterdam. Ook zijn er later door afgraving en droogmaling polders ontstaan.

Bij de kruising van de Herenweg met de Drecht ontstond het dorp Leimuiden. Het gedeelte van de Herenweg in Leimuiden heet inmiddels achtereenvolgens Willem van der Veldeweg, Dorpsstraat, Dokter Stapenseastraat en Bakhuizenlaan. Buiten Leimuiden loopt de Herenweg in oostelijke richting langs de Westeinderplassen, en in Zuidelijke richting via Rijnsaterwoude naar Alphen aan den Rijn.

De inwoners van onder andere Leimuiden, Warmond, Oude Wetering en de Kaag gingen in Leimuiden naar de houten kapel. Zij maakten hierbij gebruik van paden door de moerassige rietlanden, waarbij een springstok onontbeerlijk was, of ze kwamen per boot. Deze paden sloten aan op de Herenweg. Voor de kerk liep een kerkvaart, welke in open verbinding stond met de Drecht. Leimuiden ontstond dus ter plaatse van deze kruising van paden en wateren.

10e - 11e eeuw[bewerken]

In enkele rekeningen van de Graven van Holland, uit 1040 komt de naam Liethemuton al voor. Daarna wordt Leimuiden voor het eerst genoemd in 1063. De 21e bisschop van Utrecht, Willem I (Willem van Gelre), geeft in een oorkonde van 28 december van dat jaar, de abt van Echternach het recht op de helft van de opbrengsten van enkele kerken in Holland. In deze oorkonde worden onder andere de volgende kerken genoemd:

12e - 16e eeuw[bewerken]

In 1156 komt Leijthemuthe opnieuw voor in een schrijven, deze keer een brief, waarin Gerardus, ook een abt van Echternach, opnieuw afstand doet van bovengenoemde kerken en kapellen, gericht aan graaf van Holland: Diederik VI.

In de 12e of de 13e eeuw wordt de houten kapel vervangen door een stenen exemplaar.

17e en 18e eeuw[bewerken]

Via de Drecht gaan veel schepen vanuit de Rijn naar Amsterdam, dit is dan nog een kortere route dan via Haarlem en Spaarndam. Ook via de bovengenoemde Herenweg is veel verkeer, tussen Amsterdam, Alphen aan den Rijn, Gouda en Rotterdam. Het verhaal gaat dat de Schepenen van Haarlem zijn geïnfiltreerd in het bestuur van Leimuiden, waarna zij bewust een versmalling in de doorvaart aanbrengen. Hierdoor gaat de scheepvaart voortaan via andere routes, en lopen de inkomsten voor Leimuiden terug.

Leimuiden was eigendom van het geslacht Van Wassenaar van Warmond. In 1666 wordt door Johan van Wassenaar een begin gemaakt met de drooglegging van de Wassenaarse polder, direct ten zuidoosten van Leimuiden. Deze polder werd in 1678 in gebruik genomen. Hierna is het gebied geërfd door Fransiscus Paulus Emilius, graaf van Oultremont en Warfusé en Maria Isabella van Beijeren van Schagen, gravin van Warfusé.

Tenslotte werd Leimuiden op 13 maart 1728, tezamen met de Vriezekoop, voor 42.000 gulden gekocht door de burgemeester van Amsterdam, Mr. Lieve Geelvinck, ten behoeve van de stad.

19e en 20e eeuw[bewerken]

Tolbrug Leimuiden, winter 2007

Op 17 september 1806 wordt de huidige Dorpskerk in gebruik genomen, nadat in 1772 het oude gebouw was afgekeurd.

In 1861 wordt begonnen met het vervangen van de vaste houten brug over de Drecht, de Hoge Brug genoemd, door een draaibrug. Deze draaibrug komt op 1 januari 1862 gereed, en wordt er voor het eerst tol geheven. De tol wordt door de gemeente geheven tot 14 november 1953, toen de vaste brug in de N207 in gebruik werd genomen.

Van 1912 tot 1935 had de Spoorlijn Hoofddorp – Leiden Heerensingel in Leimuiderbrug een station Leimuiden. Het stationsgebouw werd in 1952 gesloopt.
Op 1 januari 1991 fuseerde de gemeente Leimuiden met enkele buurtgemeenten tot Jacobswoude.

21e eeuw[bewerken]

Aan de westzijde van Leimuiden komt een nieuwbouwplan gereed. Een opwaardering van de dorpskern gaat vanwege geluidsnormeringen ten aanzien van de Luchthaven Schiphol voorlopig niet door. Op 1 januari 2009 ging de gemeente Jacobswoude, waar Leimuiden vanaf 1991 toe behoorde, op in de nieuwe gemeente Kaag en Braassem.

Economie en voorzieningen[bewerken]

Waterrecreatie in Leimuiden
  • Leimuiden kent drie basisscholen; de protestants-christelijke: de Schakel, een openbare school: de Torenvalk en een katholieke school: de Kleine Wereld.
  • Een honderdtal bedrijven in onder andere de agrarische sector, zakelijke dienstverlening, horeca en metaalbewerking is actief in en rond het dorp en op het 12 ha grote bedrijventerrein de Drechthoek.
  • Omdat het dorp Leimuiden in het midden ligt van het Zuid-Hollandse plassengebied, als het ware omarmd door Westeinderplassen, Braassemermeer en Kagerplassen, is waterrecreatie een belangrijke factor voor de bewoners en het toerisme.

Verenigingen[bewerken]

  • SV Kickers '69
  • Drumfanfare Mavileo
  • Tennisvereniging Leimuiden
  • Gymnastiekvereniging ODI
  • IJsclub Nut en Vermaak
  • Tafeltennisvereniging Play Fair
  • Volleybalvereniging Setumup
  • IJsclub Nut & Vermaak

Beroemde Leimuidenaren[bewerken]

  • Bob de Jong (1976), schaatser
  • Michael Buskermolen (1972), voetballer
  • Jurriaan Koolen (1938), oud volleybal international en trainer en deelnemer aan de Olympische Spelen van 1964 in Tokyo
  • Herman Krott (1930 - 2010), grondlegger van de Amstel Gold Race en voormalig ploegleider van de Amstel Bier amateurwielerploegen

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • De Cope, Bijdrage tot de rechtsgeschiedenis van de openlegging der Hollands-Utrechtse laagvlakte, H. van der Linden, ISBN 90-6469-601-2
  • De oudste kerken van Holland, Elizabeth den Hartog, ISBN 90-5345-218-4
  • De geschiedenis van een grensgeval, J. Lunenburg