Groene Hart

Het Groene Hart is een binnen de Nederlandse Randstad gelegen relatief dunbevolkt veenweidegebied. Rond het Groene Hart liggen Rotterdam, Den Haag, Zoetermeer, Leiden, Haarlem, Amsterdam en Utrecht. Binnen het Groene Hart liggen kleinere plaatsen als Schoonhoven, Benschop, Benthuizen, Oudewater, Haastrecht, Roelofarendsveen, Nieuwkoop, Montfoort, Mijdrecht, Boskoop, Waddinxveen, Vianen en Bodegraven, maar ook de wat grotere plaatsen Alphen aan den Rijn, Gouda, Gorinchem en Woerden.

Weidegebied bij de Wijde Aa, mei 2003

Nationaal Landschap

Het Groene Hart was na 1945 lang vooral een planologisch begrip. In 2004 is 180824 ha door de rijksoverheid aangewezen als Nationaal Landschap. Hierdoor werd het erkend als een gebied met internationaal zeldzame of unieke kenmerken en landschapskwaliteiten. In samenhang daarmee worden ook de bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten benadrukt. Het streven dient te zijn deze kwaliteiten te behouden en waar mogelijk te versterken. Het Groene Hart vormt door zijn gevarieerde en overwegend landelijke karakter een tegenpool voor het stedelijke gebied eromheen. Landbouw, natuur en recreatie zijn de voornaamste functies van het Groene Hart. Bewoners en bezoekers zoeken er rust, ruimte en groen. Sinds de aanwijzing worden er gesubidieerde pogingen gedaan vooral de recreatieve kanten van het gebied professioneler te 'vermarkten'.

In het Groene Hart komen veel weidevogels als grutto, kievit en scholekster voor.

Geschiedenis

De Hollands-Utrechtse laagvlakte is in de loop van vele eeuwen ontstaan door de groei van een dikke, natte veenlaag. Deze moerassige veengrond werd door ontwatering ten tijde van de Grote Ontginning geschikt gemaakt voor landbouw, veehouderij en het winnen van turf. Gedurende en na de Middeleeuwen ontstond een ring van steden rond een waterrijk, groen en open middengebied. Dit gebied kreeg in de tweede helft van de twintigste eeuw de benaming 'het Groene Hart'.

Het gebied was tot in de 20e eeuw onderdeel van de uitgestrekte verdedigingswerken van de Hollandse Waterlinie.

Geografie

(Verouderde) kaart met de locatie van het Groene Hart. De Zuidplaspolder is tegenwoordig geen onderdeel meer van het gebied.

Na inklinking van de veenbodem werden grote delen van de laagvlakte enkele eeuwen na de Grote Ontginning weer te nat voor akkerbouw. Als weide en hooiland bleven ze wel geschikt. Door de grootschalige turfwinning na de Middeleeuwen werd het gebied nog veel natter. De vele door de veenderij ontstane veenplassen zijn vanaf de 18e eeuw weer grotendeels ingepolderd (droogmakerijen). Nu nog aanwezige grote veenplasgebieden zijn de Langeraarse Plassen, Nieuwkoopse plassen, Reeuwijkse plassen, Vinkeveense plassen en het Braassemermeer. Het gebied wordt doorstroomd door rivieren als de Hollandse IJssel, Oude Rijn en Lek. Ook zijn er veel kleinere veenrivieren, zoals de Vlist, Loet, Rotte, Aar, Gouwe en Meije.

Overheidsbeleid

Het Nederlandse overheidsbeleid heeft de afgelopen tien jaar nogal wat accentverschuivingen gekend. De Vijfde Nota voor de Ruimtelijke Ordening bood de grote steden rond het Groene Hart beperkte mogelijkheden tot bouw van woningen aan de rand van het Groene Hart. De overheid beperkte ook de vestiging van glastuinbouwbedrijven binnen het gebied. Verder wilde de overheid voorkomen dat teveel grote wegen en spoorlijnen het Groene Hart doorkruisen. De Nota Ruimte van minister Dekker, die sinds 2006 kracht van wet heeft, schrapte een aantal van deze regels en gaf de regio zelf meer ruimte om bouwplannen te beoordelen en goed of af te keuren. De "coördinerend minister voor het groene hart" Cees Veerman stak echter wel een stokje voor de aanleg van een nieuwe snelweg A21-2 dwars door het gebied.

Migratiesaldo-'nulbeleid'

Daarnaast is er een zogenaamd migratiesaldo van toepassing op de woonkernen die in het Groene Hart liggen. Dorpen en steden in het Groene Hart mogen daarom alleen voor de lokale woningbehoefte uitbreiden en woningbouw plegen. Een voorwaarde is dat de bebouwing dan binnen vastgestelde rode-contourlijnen plaatsvindt. In de gemeente Kaag en Braassem (Roelofarendsveen) is veel bezwaar gemaakt tegen het bouwen in het Groene Hart in de nieuwbouwwijk Braassemerland. Zowel de gemeenteraad als de Provinciale Staten van Zuid Holland hebben becijferd dat dit migratiesaldo exact ruimte bood om het geplande aantal van 2.250 woningen te mogen bouwen in Roelofarendsveen.

Toekomst

Toegang tot het Groene Hart bij Reeuwijk

De plannen voor de inrichting van het Groene Hart gaan uit van verschillende zones:

• Om het eigenlijke Groene Hart heen ligt de Randstadring. Dit is de stedelijke zone die het Groene Hart bijna helemaal omringt. Tussen de stedelijke bebouwing liggen groene gebieden die het Groene Hart verbinden met andere groene gebieden in Nederland.
• Direct aansluitend op de Randstadring is er een uitloopzone met veel bos en water. Deze dient voor recreatie en als buffer tegen verdere stedelijke groei.
• Er zullen straks vier kerngebieden zijn voor natuur en watersport. Hier vindt uitbreiding en ontwikkeling plaats van veenplassen, moerassen en moerasbossen. Het gaat om de kerngebieden De Venen, de Krimpenerwaard, Vechtplassen en Hollandse Plassen. De overheid wil bestaande natuurgebieden hiervoor uitbreiden. Deze vier kerngebieden staan met elkaar in verbinding via groenstroken en landbouwgronden.
• Tussen de kerngebieden en de uitloopzones ligt het oude veenweidegebied. In dit gebied is plaats voor landbouw, natuur en recreatie.
• De Zuidplaspolder wordt aan het Groene Hart onttrokken en wordt volgebouwd, ter compensatie zal het Bentwoud worden aangelegd.

Wandelroute

Door het gebied loopt het Groene Hartpad, een van de Nederlandse streekpaden en het Floris V-pad (LAW 1-3).

Externe links

• Marketing Recreatie Groene Hart
• Groenehart Archieven
• Van Randstad tot Delta Metropool
• Stichting Groene Hart