Holland
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Holland is een streek in het westen van Nederland, die tegenwoordig opgedeeld is in de provincies Zuid-Holland en Noord-Holland. Die twee provincies zijn echter niet gelijk aan de streek Holland. Anno 2007 tellen de beide provincies bij elkaar 6,06 miljoen inwoners op een oppervlakte van 5488 km², wat resulteert in een bevolkingsdichtheid van 1104 inwoners per km².
Inhoud |
[bewerk] Naam
De naam is afkomstig van Holtland of Holdland, dus: houtland. In de negende eeuw werd dit genoemd als plaats waarvan de ligging onbekend is. Het werd daarna de benaming van de gouw circa horas Rheni (Rijnland), van waaruit graaf Floris I zijn gebied in het noorden uit wist te breiden. De oudste bronnen refereren naar het niet duidelijk gedefinieerde graafschap als Frisia ten westen van het Vlie. Tot 1101 hebben de bronnen het over Friese graven, maar in dat jaar krijgt Floris II een toevoeging; hij wordt genoemd als Florentius comes de Hollant, graaf van Holland, waarmee de naam is overgegaan op het gehele graafschap.
De naam wordt in het buitenland vaak als metonymia voor geheel Nederland gebruikt, hoewel dit tegenwoordig strikt genomen onjuist is. Deze vorm van pars pro toto wordt soms ook in Nederland gebruikt.[1] In enkele provincies wordt met Holland enkel de delen van Nederland aangeduid die buiten de eigen provincie liggen; in sommige andere provincies wordt met Holland gerefereerd naar het westen van Nederland. De benaming "Hollander" voor een inwoner van Nederland in het algemeen, is veel Nederlanders een doorn in het oog.
[bewerk] Graafschap Holland
 Zie Graafschap Holland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het graafschap Holland werd in 1101 voor het eerst als dusdanig aangeduid. Na de Eerste Vrije Statenvergadering van 1572 namen de Staten van Holland en West-Friesland het bestuur over van de toenmalige graaf, Filips II. Het nam ook de bestuurlijke rol over van het Hof van Holland, dat nog tot ver in de zestiende eeuw politieke bevoegdheden hield, maar zich steeds meer beperkte tot gerechtelijke aangelegenheden.
[bewerk] Gewest Holland
| Zie Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelde het gewest Holland en West-Friesland een belangrijke rol in het verzet tegen de Spanjaarden. Na de Unie van Utrecht in 1579 werd het deel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en werd Holland daarvan het leidende gewest dat was verdeeld het Zuiderkwartier en het Noorderkwartier.
[bewerk] Franse tijd
| Zie Franse tijd in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In 1798, na de vorming van de Bataafse Republiek, werd Holland op een andere manier verdeeld en wel over de departementen van Texel (van Vlie tot Rijn), van de Amstel (omgeving Amsterdam), van de Delf (Holland ten zuiden van de Rijn, zonder de eilanden) en van Schelde en Maas (Hollandse en Zeeuwse eilanden), terwijl het zuidoosten bij het departement van de Rijn werd gevoegd. In 1801 werd bij de vorming van het Bataafs Gemenebest de gewestelijke structuur van vóór 1795 weer grotendeels hersteld en zo ontstond het departement Holland. In 1807, het Bataafs Gemenebest was inmiddels omgevormd tot Koninkrijk Holland, werd Holland weer anders opgedeeld, namelijk in de departementen Amstelland en Maasland. In 1814 kwam daar een eind aan.
[bewerk] Koninkrijk der Nederlanden
| Zie Koninkrijk der Nederlanden voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In 1815 werd Holland een provincie in het Koninkrijk der Nederlanden. Om de dominantie van Holland te verminderen werd de provincie in 1840, bij het aftreden van Koning Willem I, gesplitst in de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland. In de jaren daarna werd nog regelmatig met gebieden geschoven tussen de twee provincies en ook met de andere aanliggende provincies, zoals in 1942 toen de eilanden Vlieland en Terschelling bij de provincie Friesland werd ingedeeld.
[bewerk] Positie van Holland in Nederland
| Zie Hollandse identiteit voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Al in de late Middeleeuwen had Holland een grote politieke invloed op het gebied boven de grote rivieren, vooral omdat het graafschap het Sticht (het wereldlijke bestuursgebied van het Bisdom Utrecht) begon te domineren. Tijdens de Republiek werd er ook een steeds sterkere culturele invloed uitgeoefend op de andere gewesten. De stadsdialecten van het Hollands werden het Standaardnederlands. Naar buiten toe bepaalde het machtige gewest de beeldvorming over Nederland. Holland is dan ook in vele talen het woord voor Nederland in het algemeen geworden. Daarbij wordt tegenwoordig gedacht aan stereotypen zoals tulpen, klederdracht en klompen; al sinds het midden van de 19e eeuw worden typisch Hollandse kenmerken ingezet bij de promotie van Nederland als geheel. Vanaf die tijd werd ook de nationale eenheid versterkt door een proces van economische en culturele modernisering dat uitstraalde vanuit de Hollandse steden. Nog steeds is de Randstad Holland (meestal afgekort tot Randstad) het politieke, economische en culturele centrum van Nederland.
[bewerk] Noten
| Bourgondische Kreits |
|---|
|
Markgraafschap Antwerpen - Graafschap Artesië (tot 1678) - Hertogdom Brabant - Franche-Comté (tot 1678) - Heerlijkheid Friesland (tot 1579) - Hertogdom Gelre (noorden tot 1579) - Groningen (tot 1594) - Graafschap Henegouwen - Graafschap Holland (tot 1579) - Hertogdom Limburg - Hertogdom Luxemburg - Heerlijkheid Mechelen - Graafschap Namen - Heerlijkheid Overijssel (tot 1579) - Heerlijkheid Utrecht (tot 1579) - Graafschap Vlaanderen - Graafschap Zeeland (tot 1579) - Graafschap Zutphen (tot 1591) |
| Gewesten van de Bataafse Republiek (1795-1798) |  |
|---|---|
|
Bataafs-Brabant (vanaf 1796) · Friesland · Gelderland · Groningen · Holland · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Departementen van de Bataafse Republiek (1798-1801) | |
|---|---|
|
Amstel · Delf · Dommel · Eems · Oude IJssel · Rijn · Schelde en Maas · Texel |
| Departementen van het Bataafs Gemenebest (1801-1806) | |
|---|---|
|
Bataafs-Brabant · Friesland · Gelderland · Groningen · Holland · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Departementen van het Koninkrijk Holland (1806-1810) |  |
|---|---|
|
Brabant · Drenthe · Gelderland · Groningen · Holland (1807 Amstelland · Maasland) · Friesland · Oost-Friesland (1807) · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Franse departementen in de Zuidelijke Nederlanden (1795-1814) |  |
|---|---|
|
Deux-Nèthes · Dyle · Escaut · Forêts · Jemappes · Lys · Meuse-Inférieure · Ourte · Rour (1798) · Sambre-et-Meuse |
| Franse departementen in de Noordelijke Nederlanden (1810-1814) | |
|---|---|
|
Bouches-de-l'Escaut · Bouches-de-la-Meuse · Bouches-du-Rhin · Bouches-de-l'Yssel · Ems-Occidental · Ems-Oriental · Frise · Yssel-Supérieur · Zuyderzée |
| Koninkrijk der Nederlanden | |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
