Leerdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Leerdam (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Leerdam.
Leerdam
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leerdam Wapen van de gemeente Leerdam
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Leerdam
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Coördinaten 51° 54' NB, 5° 5' OL
Algemeen
Oppervlakte 34,42 km²
- land 33,79 km²
- water 0,63 km²
Inwoners (1 januari 2014) 20.586? (609 inw/km²)
Hoofdplaats Leerdam
Belangrijke verkeersaders N327 N484 N848
Politiek
Burgemeester (lijst) M. Houtman (SGP)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.400 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 237.000
WW-uitkeringen (2007) 16 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 4141-3, 4145, 4163, 4247
Netnummer(s) 0345
CBS-code 0545
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leerdam.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leerdam
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Leerdam, dec. 2013
Glascentrum
Haven
Watertoren
Molen Ter Leede

Leerdam (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 20.586 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 35,18 km² (waarvan 0,36 km² water).

Geschiedenis[bewerken]

Leerdam komt voor het eerst ter sprake in 1143 en wordt vermeld als Ter Lede of Ter Leede. Het is op dat moment een heerlijkheid van de Heren van der Lede, waaruit het geslacht Van Arkel ontsproot. De heren hebben het in hun bezit tot 1305 waarna het gebied in handen komt van de heren van Arkel. In 1382 verkrijgt Leerdam stadsrechten van Otto van Arkel, Leerdam ontving een tweede keer stadsrechten in 1407 van Willem VI van Holland.

Na de Arkelse Oorlogen (1401-1412) werd het leen van Arkel door Holland ingevorderd. In 1428 verkreeg het geslacht Van Egmond het gebied tot halverwege de 15e eeuw, waarna het aan het huis Oranje-Nassau kwam.

Het riviertje de Linge, omgeven door rietwallen en veel waterlelies, bepaalt mede de sfeer van het landschap. De stad ligt in het oostelijke gedeelte van de Vijfheerenlanden.

De rijke historie van het stadje Leerdam kan worden gevonden in goedbewaarde historische gebouwen zoals de Grote Kerk, het Hofje van mevrouw van Aerden, de overgebleven en gedeeltelijk gerestaureerde stadsmuren van de Zuidwal en het Oude Raadhuis.

Aan de gracht aan de zuidkant van de stad stond ooit een kasteel, het Kasteel van Leerdam. Dit is compleet verwoest door de Spanjaarden in 1574 en nooit meer opnieuw opgebouwd. In 1770 bouwde men hier dus het vrouwenhofje: het Hofje van Mevrouw Van Aerden. Dit is nu een museum dat je kunt bezoeken.

Van de molens die de polders bemaalden, is de wipmolen Ter Leede bewaard gebleven.

De monumentale stadsmuur aan de Zuidwal en de grachten laten zien hoe versterkt de stad Leerdam was. Er waren 4 poorten in de stadsmuur. Deze poorten zijn echter in de 19e eeuw gesloopt.

In de Kerkstraat, tegenover het Hofje van Mevrouw van Aerden bevond zich het Schoonhuis of Drossaardshuis. Het enige wat er nu nog van over is, is het poortje met daarboven de tekst “Vriheyt en is om gheen gelt te coop”. Tegenwoordig is het de ingang van een winkel.

Nadat het Kasteel van Leerdam verwoest was, kwam Maria van Oranje er te wonen. Zij bestuurde voor haar broer het graafschap.

Industrie[bewerken]

Vanaf de 18e eeuw werd het stadsleven sterk beïnvloed door de glasfabriek en de houtindustrie. De huidige Glasfabriek Leerdam is internationaal bekend als de ‘Royal Leerdam’ en ‘Royal Leerdam Crystal’. Royal Leerdam Crystal maakt onderdeel uit van de Koninklijke Porceleyne Fles/ Royal Delft.

Vanaf Pasen tot eind september werken glasblazers uit binnen- en buitenland in het Glascentrum, dat dan open is voor publiek.

Leerdam geniet tegenwoordig ook faam door de Leerdammer kaas, die in Schoonrewoerd wordt geproduceerd.

Overige kernen[bewerken]

Toerisme en musea[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Evenementen[bewerken]

  • Leerdamse vrijmarkt
  • Glasstadmars: Jaarlijkse wandelevement met ca. 3000 deelnemers.
  • Laatste weekend september: Wandeltocht De 80 van de Glasstad. Dit is een Kennedymars, en dus 80 kilometer lang.

Markt en koopavond[bewerken]

  • Markt is op donderdagmorgen van 08.30 tot 12.30 uur in de binnenstad. Sinds 12 april 2012 is de weekmarkt verhuisd van het Dokter Reilinghplein naar de straten in de binnenstad, waaronder de Fonteinstraat, Kerkstraat en de Markthof.
  • Koopavond in het centrum van Leerdam is op vrijdagavond.

Onderwijs[bewerken]

Er zijn diverse basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs.

Verenigingen[bewerken]

Verenigingen in Leerdam zijn onder meer:

Verkeer en vervoer[bewerken]

Leerdam heeft een spoorwegstation met een door Cees Douma ontworpen stationsgebouw.

Openbaar vervoer per bus van Arriva met:

  • lijn 72, 73, 85 en 704

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Leerdam bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010
Leerdam 2000 6 5 5 3 4
PvdA 4 4 4 6 4
CDA 3 3 3 3 3
VVD 2 3 2 2 3
SGP 2 2 3 3 3
ChristenUnie* 2 1 2 2 2
Protestants-christelijke combinatie - 1 - - -
Totaal 19 19 19 19 19

De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door de RPF, één van haar voorgangers.

Geboren in Leerdam[bewerken]

Kerken[bewerken]

Leerdam kent een groot aantal kerken. Opvallend zijn vooral de vele reformatorische kerken, onder meer een Gereformeerde Gemeente (461 leden), een Gereformeerde Gemeente in Nederland (647 leden), een Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland (400 leden) en een Christelijk Gereformeerde Kerk (321 leden).

Stedenband[bewerken]

Leerdam heeft een stedenband met:[1]

Graaf van Leerdam[bewerken]

De Nederlandse koning Willem-Alexander voert de adellijke titel Graaf van Leerdam. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Vianen (U)   Culemborg (Gld) 
 Zederik  Brosen windrose nl.svg  Geldermalsen (Gld) 
 Giessenlanden   Lingewaal (Gld)    

Fotogalerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties