Leerdam
 |
|||
|
|||
.svg) |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Zuid-Holland |
||
| Coördinaten | 51°54' NB 5°05' OL | ||
|
|
|||
| Oppervlakte | 34,32 km² | ||
| - land | 33,79 km² | ||
| - water | 0,53 km² | ||
| Inwoners (1 november 2012) | 20.695? (612 inw/km²) | ||
| Hoofdplaats | Leerdam | ||
| Belangrijke verkeersaders | N327 N484 N848 | ||
|
|
|||
| Burgemeester (lijst) | Victor Molkenboer (PvdA) | ||
|
|
|||
| Gemiddeld inkomen (2006) | € 12.400 per inw. | ||
| Gem. WOZ-waarde (2008) | € 237.000 | ||
| WW-uitkeringen (2007) | 16 per 1000 inw. | ||
| Autobezit (2007) | 387 per 1000 inw. | ||
|
|
|||
| Postcode(s) | 4141-3, 4145, 4163, 4247 | ||
| Netnummer(s) | 0345 | ||
| CBS-code | 0545 | ||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||
| Website | www.leerdam.nl | ||
 |
|||
|
|||
Leerdam (
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 20.695 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 35,18 km² (waarvan 0,36 km² water).
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Leerdam komt voor het eerst ter sprake in 1143 en wordt vermeld als Ter Lede of Ter Leede. Het is op dat moment een heerlijkheid van de Heren van der Lede, waaruit het geslacht Van Arkel ontsproot. De heren hebben het in hun bezit tot 1305 waarna het gebied in handen komt van de heren van Arkel. In 1382 verkrijgt Leerdam stadsrechten van Otto van Arkel, Leerdam ontving een tweede keer stadsrechten in 1407 van Willem VI van Holland.
Na de Arkelse Oorlogen (1401-1412) werd het leen van Arkel door Holland ingevorderd. In 1428 verkreeg het geslacht Van Egmond het gebied tot halverwege de 15e eeuw, waarna het aan het huis Oranje-Nassau kwam.
Het riviertje de Linge, omgeven door rietwallen en veel waterlelies, bepaalt mede de sfeer van het landschap. De stad ligt in het oostelijke gedeelte van de Vijfheerenlanden.
De rijke historie van het stadje Leerdam kan worden gevonden in goedbewaarde historische gebouwen zoals de Grote Kerk, het Hofje van mevrouw van Aerden, de overgebleven en gedeeltelijk gerestaureerde stadsmuren van de Zuidwal en het Oude Raadhuis. Aan de gracht aan de zuidkant van de stad stond ooit een kasteel, het Kasteel van Leerdam. Helaas is deze compleet verwoest door de Spanjaarden in 1574 en nooit meer opnieuw opgebouwd. In 1770 bouwde men hier dus het vrouwenhofje: het Hofje van Mevrouw Van Aerden. Dit is nu een museum dat je kunt bezoeken.
Van de molens die de polders bemaalden, is de wipmolen Ter Leede bewaard gebleven.
De monumentale stadsmuur aan de Zuidwal en de grachten laten zien hoe versterkt de stad Leerdam was. Er waren 4poorten in de stadsmuur. Deze poorten zijn echter in de 19e eeuw gesloopt.
In de Kerkstraat, tegenover het Hofje van Mevrouw van Aerden bevond zich het Schoonhuis of Drossaardshuis. Het enige wat er nu nog van over is, is het poortje met daarboven de tekst “Vriheyt en is om gheen gelt te coop”. Tegenwoordig is het de ingang van een winkel. Nadat het Kasteel van Leerdam verwoest was, kwam Maria van Oranje er te wonen. Zij bestuurde voor haar broer het graafschap.
Industrie [bewerken]
Vanaf de 18e eeuw werd het stadsleven sterk beïnvloed door de glasfabriek en de houtindustrie. De huidige Glasfabriek Leerdam is internationaal bekend als de ‘Royal Leerdam’ en ‘Royal Leerdam Crystal’. Royal Leerdam Crystal maakt onderdeel uit van de Koninklijke Porceleyne Fles/ Royal Delft.
Vanaf Pasen tot eind september werken glasblazers uit binnen- en buitenland in het Glascentrum, dat dan open is voor publiek.
Leerdam geniet tegenwoordig ook faam door de Leerdammer kaas, die in Schoonrewoerd wordt geproduceerd.
Overige kernen [bewerken]
Toerisme en musea [bewerken]
- Hofje van Mevrouw Van Aerden
- Nationaal Glasmuseum
- Glascentrum Leerdam
- Nederlands Bridge Museum
- Grote Kerk
- Oude Raadhuis
- Kanotochten over de Linge
- Fietstochten en Fietsverhuur
- Rondvaart over de Linge
- Wandelroute: Tussen Leerdam en het Gelderse dorp Beek ligt het 98 kilometer lange Lingepad. Het Lingepad maakt deel uit van de Europese wandelroute E8. De E8 loopt van Ierland naar Turkije.
Monumenten [bewerken]
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
- Lijst van rijksmonumenten in Leerdam (plaats)
- Lijst van rijksmonumenten in Leerdam (gemeente)
- Lijst van oorlogsmonumenten in Leerdam
Evenementen [bewerken]
- Leerdamse vrijmarkt
- Glasstadmars: Jaarlijkse wandelevement met ca. 3000 deelnemers.
- Laatste weekend september: Wandeltocht De 80 van de Glasstad. Dit is een Kennedymars, en dus 80 kilometer lang.
Markt en koopavond [bewerken]
- Markt is op donderdagmorgen van 08.30 tot 12.30 uur in de binnenstad. Sinds 12 april 2012 is de weekmarkt verhuisd van het Dokter Reilinghplein naar de straten in de binnenstad, waaronder de Fonteinstraat, Kerkstraat en de Markthof.
- Koopavond in het centrum van Leerdam is op vrijdagavond.
Onderwijs [bewerken]
Er zijn diverse basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs.
Verenigingen [bewerken]
Verenigingen in Leerdam zijn onder meer:
- Voetbalvereniging Leerdam Sport '55
- Voetbalvereniging LRC Leerdam
- Hockeyvereniging HC Leerdam
- Tennisvereniging TC Leerdam
- Roeivereniging RV Leerdam
Verkeer en vervoer [bewerken]
Leerdam heeft een spoorwegstation met een door Cees Douma ontworpen stationsgebouw.
Openbaar vervoer per bus van Arriva met:
- lijn 72, 73, 85 en 704
Zetelverdeling gemeenteraad [bewerken]
De gemeenteraad van Leerdam bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:
| Gemeenteraadszetels | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partij | 1994 | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 | ||||||||||
| Leerdam 2000 | 6 | 5 | 5 | 3 | 4 | ||||||||||
| PvdA | 4 | 4 | 4 | 6 | 4 | ||||||||||
| CDA | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ||||||||||
| VVD | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 | ||||||||||
| SGP | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | ||||||||||
| ChristenUnie* | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||
| Protestants-christelijke combinatie | - | 1 | - | - | - | ||||||||||
| Totaal | 19 | 19 | 19 | 19 | 19 | ||||||||||
De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door de RPF, één van haar voorgangers.
Geboren in Leerdam [bewerken]
- Hendrik Seret (30 augustus 1845 - 23 december 1912), politicus
- Jan Willem IJzerman (9 april 1851 - 10 oktober 1932), ingenieur en politicus
- Andries Copier (11 januari 1901 - 19 december 1991), ontwerper, edelsmid, keramist, glaskunstenaar en vormgever
- Cornelis Pieter van den Hoek (7 juni 1921), verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog
- Jan van Houwelingen (8 december 1939 - 17 maart 2013), politicus
- Pieter van Maaren (23 oktober 1963), burgemeester van Urk
- Edward van de Vendel (1 augustus 1964), schrijver
- Arno Brok (29 juli 1968), burgemeester van Dordrecht
- Lernert Engelberts (27 augustus 1977), dichter
- Tim Zweije (22 juni 1982), acteur
- Manon van Rooijen (3 juli 1982), zwemster
Kerken [bewerken]
Leerdam kent een groot aantal kerken. Opvallend zijn vooral de vele reformatorische kerken, onder meer een Gereformeerde Gemeente (461 leden), een Gereformeerde Gemeente in Nederland (647 leden), een Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland (400 leden) en een Christelijk Gereformeerde Kerk (321 leden).
Stedenband [bewerken]
Leerdam heeft een stedenband met:[1]
Pfinztal (Duitsland), sinds 1988
Trivia [bewerken]
- De Nederlandse koningin Beatrix voert de adellijke titel Gravin van Leerdam. Voor Willem-Alexander zal dat vanaf de troonswisseling de titel Graaf van Leerdam zijn. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.
Aangrenzende gemeenten [bewerken]
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Vianen (U) | Culemborg (Gld) | |
| Zederik |  |
Geldermalsen (Gld) |
| Giessenlanden | Lingewaal (Gld) | |
Fotogalerij [bewerken]
-
Plein voor gemeentehuis met glazen kubussen
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
- Website van VVV Leerdam
- Glascentrum
- Het Nationaal Glasmuseum
- Royal Leerdam
- Historische vereniging Leerdam
| Bronnen, noten en/of referenties |
 |
Zie de categorie Leerdam van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
|
Plaatsen in de gemeente Leerdam |  |
|---|---|---|
|
Stad: Leerdam Dorpen: Kedichem · Oosterwijk · Schoonrewoerd |
||
