Heerlijkheid Friesland
| Heerlijkheid Friesland Hearlikheid Fryslân |
|||||
| Gewest van de Habsburgse Nederlanden (1556-1648) Eén der Zeven Verenigde Nederlanden (1648-1795) |
|||||
|
|||||
|
|||||
| Kaart | |||||
 |
|||||
| 1680 | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Leeuwarden | ||||
| Talen | Oudfries, Middelfries, Nedersaksisch | ||||
| Religie(s) | Rooms-katholicisme, protestantisme | ||||
| Regering | |||||
| Regeringsvorm | Heerlijkheid | ||||
| Staatshoofd | Heer | ||||
| Plv. staatshoofd | Stadhouder | ||||
.svg)
De heerlijkheid Friesland (Fries: Hearlikheid Fryslân) ontstond in 1524 toen keizer Karel V Friesland verwierf.
In 1580 werd het grootste deel van Friesland opgenomen in de Unie van Utrecht. Het gewest werd toen aangeduid als een "algemene heerlijkheid" oftewel Heerlijkheid Friesland. Vanwege de inwendige verdeeldheden werd Friesland als vijfde in rang, achter Utrecht, in het verbond opgenomen. Willem van Oranje werd de eerst stadhouder.
De staten van Friesland waren samengesteld uit afgevaardigden van de dertig grietenijen en van de Friese elf steden: Stavoren (1118), Harlingen (1234), IJlst (1268), Leeuwarden (1285), Dokkum (1298), Bolsward (1455), Hindeloopen (1372), Franeker (1374), Workum (1399), Sloten (1426) en Sneek (1456).
Vanaf 1584 waren de stadhouders leden van het huis van Nassau, vanaf 1702 ook weer van dat van Oranje-Nassau, toen de Friese stadhouder Johan Willem Friso de titel Prins van Oranje erfde van de kinderloze Hollandse stadhouder Willem III. Dit zouden de Oranjes later gebruiken als basis voor hun claim op koningschap over de Nederlanden, dus ook over Friesland.
Op 29 juli 1585 stichtte Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg in Franeker een universiteit voor (calvinistische) predikanten. Er werd voor Franeker gekozen opdat Leeuwarden niet te belangrijk zou worden. In 1645 werd de Admiraliteit van Friesland van Dokkum naar Harlingen verplaatst.
Met de vrede van Münster in 1648 werd Friesland een echt gewest van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Bij de vorming van de Bataafse Republiek in 1795 werd Friesland verdeeld: het noordelijk deel vormde samen met Stad en Lande het departement van de Eems, het zuidelijk deel werd verenigd met Drenthe, de heerlijkheid Overijssel en het noorden van het hertogdom Gelre tot het departement van de Oude IJssel.
 |
Zie de categorie Heerlijkheid Friesland van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Landen binnen de Bourgondische Kreits van het Heilige Roomse Rijk |  |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
¹ Verloren aan Frankrijk ² Verloren aan de Republiek ³ Vervallen door erfopvolging |
