Heerlijkheid Mechelen
| Heerlijkheid Mechelen | |||||
| Gewest van de Habsburgse Nederlanden (1556-1795) | |||||
|
|||||
|
|||||
| Kaart | |||||
.svg) |
|||||
| De Heerlijkheid Mechelen omstreeks 1350 | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Mechelen | ||||
| Talen | Nederlands | ||||
| Religie(s) | Rooms-Katholicisme | ||||
| Regering | |||||
| Regeringsvorm | Heerlijkheid | ||||
| Dynastie | Huis Berthout | ||||
| Staatshoofd | Heer | ||||
Mechelen is tot 1795 een kleine zelfstandige heerlijkheid geweest, bestaande uit de stad Mechelen en enkele omliggende gemeenten. Oorspronkelijk hing het af van het prinsbisdom Luik, waaraan het in 910 al was toegewezen. In de praktijk werd het geregeerd door de familie Berthout, tegen de wil van de Luikse prins-bisschoppen. Het hertogdom Brabant probeerde het gebied over te nemen, maar in 1333 stond Luik het feodale leen af aan het graafschap Vlaanderen. Ook die heerschappij was echter niet volledig en definitief.
Mechelen is later daarom beschouwd als één van de XVII Provinciën en nog later als een provincie van de Zuidelijke Nederlanden. Het was een zelfstandige staat in een personele unie met vele andere. De Bourgondische hertogen en later de Habsburgse (Spaanse en Oostenrijkse) keizers, waren naast keizer ook heer van Mechelen, zoals ze elders ook graaf of hertog waren. Zij vestigden de opperste rechtbank voor de XVII Provinciën in deze kleine provincie, eerst onder de naam van Parlement van Mechelen, later als Grote Raad van Mechelen, na protest van de Franse koning, die zijn gezag en dat van het Parlement van Parijs ondermijnd zag . De landvoogdes Margaretha van Oostenrijk resideerde in Mechelen, dat daardoor toch het statuut van hoofdstad van de Nederlanden begon te krijgen.
In 1790 was Mechelen één van de stichtende leden van de Verenigde Nederlandse Staten. Het staatje werd definitief opgedoekt toen het in 1795 door Frankrijk geannexeerd werd en opgenomen in het departement van de Twee Neten.
Gebied van de heerlijkheid Mechelen [bewerken]
- de omwalde stad van Mechelen
- de gehuchten Nekkerspoel, Nieuwland, Pennepoel, Battel, Geerdegem en andere
- de dorpen Hever, Muizen, (Neer-)Hombeek, Leest en Heffen
- in een aparte enclave ook Heist-op-den-Berg met afhankelijkheden, onder meer Gestel
Er bestaat momenteel nog een gerestaureerde grenspaal tussen Rijmenam (Mechelen) en Keerbergen (Hertogdom Brabant). Er bestonden gedurende honderden jaren grensovergangen in de vorm van tolbarelen bv. tussen Geerdegem (Mechelen) en Zemst (Hertogdom Brabant) en tussen Hever (Mechelen) en Boortmeerbeek (Hertogdom Brabant). Er waren meestal twee tolbarelen aan zo een "grens". Eén voor de controle in de ene richting en één voor controle in de andere richting. Beide grensbarelen lagen op een honderdtal meter uit elkaar. Er bestond een soort niemandsland tussen beide punten.
Externe link [bewerken]
| Landen binnen de Bourgondische Kreits van het Heilige Roomse Rijk |  |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
¹ Verloren aan Frankrijk ² Verloren aan de Republiek ³ Vervallen door erfopvolging |
