Zemst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zemst
Gemeente in België Vlag van België
Wapen van Zemst
Zemst
Zemst
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant
Arrondissement Halle-Vilvoorde
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
42,83 km² (2011)
68,16%
15,35%
16,5%
Coördinaten 50° 59' NB, 4° 28' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
22.587 (01/01/2014)
49,03%
50,97%
527,31 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,14%
63,16%
15,70%
Buitenlanders 2,26% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart Coopman (CD&V)
Bestuur CD&V, N-VA
Zetels
CD&V
N-VA
VLAM
sp.a-Groen
Open Vld
Vlaams Belang
27
9
8
4
4
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 21.017 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 3,27% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
1980
1980
1981
1982
1982
Deelgemeente
Zemst
Eppegem
Hofstade
Elewijt
Weerde
Zonenummer 015 - 02 - 016
NIS-code 23096
Politiezone KASTZE
Website www.zemst.be
Detailkaart
ZemstLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Halle-Vilvoorde
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Zemst is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente telde op 1 januari 2014 22.598 inwoners[1]. Zemst ligt aan de Zenne. De gemeente wordt gerekend tot de streek Brabantse Kouters. Bij het grondgebied van Zemst horen ook de deelgemeenten Eppegem, Weerde, Elewijt en Hofstade. In de deelgemeente Zemst zelf bevinden zich de dorpen Zemst-Bos, Zemst-Laar en de gehuchten Kleempoel, De Brug, Wormelaar en Het Zwartland.

Naam[bewerken]

De eerste vermelding van Zemst komt uit de 12e eeuwse vermelding van Thomas de Semse. Semse evolueerde naar Sempse en in de 18e eeuw was het al Sempts. Op de Ferrariskaarten uit de late 18e eeuw wordt Zemst aangeduid als Semps. Later veranderde dit tot Sempst. Met de aanpassing van de Vlaamse gemeentenamen aan de nieuwe Nederlandse spelling werd het uiteindelijk "Zemst".

Geschiedenis[bewerken]

Binnen de deelgemeente Elewijt lag een belangrijke Romeinse nederzetting, zie: vicus van Elewijt.

Belang van de waterlopen[bewerken]

Vóór 1550 was Zemst een belangrijke draaischijf voor goederen naar Brussel en in mindere mate naar Vilvoorde. Bij gebrek aan goede wegen gebeurde het goederenvervoer immers via de Zenne, met kleine schuiten die van Antwerpen, Mechelen en Zeeland kwamen. Brussel moest hier steeds toestemming voor vragen[2]. Ten tijde van Filips de Goede werd de Zenne verlegd en in 1447 werden de gronden in de oude bedding te koop gesteld[3]. Ook de Leibeek, die in de Zenne afwatert en eveneens een vaarweg was, veranderde doorheen de tijd meermaals van loop[4]. In 1510 kwam het tot een rechtszaak tussen bootslepers van Zemst tegen deze van Vilvoorde[3]. Deze bootslepers woonden vooral in het gehucht De Brug, vlak aan de Zenne[5]. De opening van de Willebroekse Vaart in 1550 zorgde voor een sterke afname van de scheepvaart over de Zenne. Dit kanaal ligt echter ver van het centrum van Zemst. De laatste vrachtboten op de Zenne werden gezien in de winter van 1926-1927[5].

13e eeuw[bewerken]

Op 11 juni 1293 werd de rechtsmacht te Zemst verdeeld tussen de familie Van Grimbergen-Asse en de familie Van der Aa, beide afstammende takken van de Berthouts. De familie van der Aa kreeg de hoge rechtsmacht en de Grimbergen-Asse's de lage. Beide groepen hadden hun eigen meier, schepenen en leenmannen. Later kende Zemst zelfs drie schepenbanken, inbegrepen deze van de hertog van Brabant.[6] Deze verdeling van de rechtspraak zorgde soms voor verwarring bij misdaden of processen. Heel Brabant was trouwens een lappendeken van verschillende rechtsgebieden.[7] Deze gang van zaken beïnvloedde Zemst nog tot in 1796, toen het Ancien Regime een einde kende.[8]

14e eeuw[bewerken]

Zemst was zeer bosrijk. Het Bos van Aa alleen al was in de 14de eeuw 400 bunder (540 ha) groot. Zemst-Laar was een open plek in het bos. Het stikt er van de bos-toponiemen. Desondanks was de gemeente ook rijk aan beemden en broeken, de meeste in heel het Hertogdom Brabant[4]

In 1357 kwam het te Zemst tot een groot gevecht tussen Brabanders, aangevoerd door de graaf van Nassau en Mechelaars, onder leiding van Pieter Dondelaer. De Mechelaars drongen de Brabanders terug tot op het kerkhof, waarna de strijd in niemands voordeel meer vorderde. Dondelaer daagde Brabants ridder Hendrik van Quaderebbe uit tot een tweegevecht en verwondde hem.[3]

15e eeuw[bewerken]

Zoals eerder vermeld werd de rechtsmacht te Zemst verdeeld in 1293. De rechtsmacht van de Grimbergen-Asse's werd herhaaldelijk doorgegeven via huwelijk of verkocht. Begin 15de eeuw kwam ze in handen van Godfried Raes, de toenmalige Kanselier van Brabant. Zijn dochter Goedele Raes erfde de rechten over en huwde met Jan Vilain, een dapper ridder, die overleed in 1449 en begraven werd te Burcht. Godfried Vilain, ook wel Govaert Van Zempst genoemd, zoon van Jan en Goedele Raes, werd op zijn beurt heer van Zemst.[8][9]

Godfried Raes had te Zemst een schepenbank, een meier, schepenen en 18 leenmannen, waarbij een jaarlijkse cijns van 23 pond en 6 schellingen behoorde[10]

Zemst was ook het toneel van belangrijke economische onderhandelingen. Op 31 juli 1411 begaven vertegenwoordigers van Leuven en Brussel met de drossaard van Brabant zich naar hier om er te onderhandelen met afgevaardigden van Mechelen over de in beslagneming van goederen, toebehorend aan de Brusselaars en de Leuvenaars, door de Mechelaars.[11] Ook werd in deze eeuw het Kasteel van Relegem gebouwd.

Periode 1559 tot 1616 [12][bewerken]

Situatie[bewerken]

Dit was de lange periode van de Tachtigjarige oorlog, waarbij in de hervormingsgezinde Zuidelijke Nederlanden quasi ononderbroken werd gevochten tegen de katholieke Spanjaarden. Toen die hervormingsgezinden de duimen moesten leggen, moesten zij vluchten naar het veiligere noorden. Er waren in de streek ook vele roverbendes actief. In deze periode verloren de Zuidelijke Nederlanden vele honderdduizenden inwoners, en Zemst en zijn huidige deelgemeenten waren zeker geen uitzondering op de regel.

Tijdens de periode 1559-1616 vielen de parochies Zemst, Eppegem en Weerde nog onder de Bisschop van Kamerijk, Elewijt hoorde echter reeds bij het opgerichte Aartsbisdom Mechelen.

Zemst was rond 1566 een predikplaats voor protestanten.[3][13] Aan de grens met Mechelen lag rond 1579-1583 een fort, genaamd de "Hollaken"[14] in het Vriezenbroek.[3] Langs de waterlopen in het Scheldebekken, ten tijde van de godsdienstoorlogen, kwamen deze gebouwen, ook de zogenaamde schansen, talrijk voor om de vijand die zich per boot verplaatste, te observeren of tegen te houden.

Problemen binnen de parochie[bewerken]

De kosten van de parochie werden slecht bijgehouden. In de periode 1559 tot 1598 was men ontevreden van het werk van de koster. In 1567 was er zelfs geen pastorij voorhanden. In 1578 hadden ze de pech dat tijdens de Spaanse Oorlogen hun klokken werden geroofd. In 1596 bracht de Kerkelijke Overheid meermaals bezoek aan Zemst om orde op zaken te stellen. Belangrijke zaken liepen immers steeds mis in de parochie, zoals bv. het doopwater dat in een kom stond in plaats van in een doopvont. Maar in 1598 zaten ze zelfs zonder priester en in datzelfde jaar was ook de kerkomheining verwoest. In 1599 regende het binnen in de kerk, maar zelfs in 1604 werd ze nog steeds niet hersteld en er werd gevreesd voor instorting. Ook in 1602 werden er klachten tegen de koster en zelfs tegen zijn vrouw geuit. In 1610 werd de toenmalige pastoor dan weer vermaand omdat hij vaak buiten de parochie in de stad overnachtte.

Ook in het onderwijs liep ook heel wat verkeerd. In 1597-1598 werd er in Zemst geen school gehouden: ofwel waren er niet genoeg leergierige kinderen, ofwel was er geen lokaal, ofwel was er geen onderwijzer. Steeds was er iets mis. In 1599 liep er wel weer een zondagsschool met godsdienstonderricht door de pastoor.

Verdeling van de tienden[bewerken]

hoeveelheid van de tienden bestemt aan
6/9 (67%) Het Godshuis van de Oliveten, aan de Abdij Ter Kameren en aan 2 leken
2/9 (22%) De Kerkfabriek van Kamerijk
1/9 (11%) De pastoor van Zemst

17e eeuw[bewerken]

In 1646 schilderde David Teniers de Jonge één van zijn talrijke dorpskermissen. Van een van deze dorpskermissen heeft het Hermitage museum te Sint-Petersburg een exemplaar in zijn bezit. Een kopie van het doek verhuisde naar Engeland. Het is op dit laatste exemplaar dat de vermelding "The Village Semster" staat geschreven.[15] Een Engels reiziger die rond 1834 de kermis van Zemst bezocht herkende dezelfde scènes als in het schilderij, anderhalve eeuw eerder geschilderd[16]

Constantijn Huygens de Jonge (1628-1697), de oudste zoon van de beroemde dichter, werd in 1672 benoemd tot secretaris van prins Willem III, kapitein-generaal van het Staatse leger en wat later stadhouder van de Republiek. In zijn functie van secretaris vergezelde Huygens de prins op diens veld tochten tegen de Fransen in de Zuidelijke Nederlanden, Duitsland en Noord-Frankrijk. Die campagnes, een soort lang volgehouden kat-en-muisspel tussen de strijdende partijen, begonnen meestal in april en duurden tot in oktober. Tegen de tijd dat het weer te slecht dreigde te worden en de wegen onbegaan baar werden, keerden de prins en zijn gevolg naar Holland terug. Tijdens die veldtochten hield Huygens een dagboek bij dat, gezien het soms intieme karakter van het geschrevene, alleen voor zijn eigen ogen bestemd was. Daarnaast maakte hij, als hij er de tijd voor had, tekeningen van de plaatsen waar het leger neerstreek, die hij heel gewetensvol van datum en plaatsaanduiding voorzag. Vanaf 19 tot 21 april 1676 was Huygens in Zemst. Op de dag dat Huygens zijn tekening van het kasteel Relegem maakte kreeg hij, zo weten we uit het dagboek, bezoek van David Teniers, die hem van de laatste nieuwtjes voorzag [17]

Huygens, Prins Willem III en de Nederlandse legerleiding kwamen dus aan op 19 april 1676 in het Relegemkasteel waar nota bene geen levende ziel te bespeuren viel. De "Dame" van het kasteel verbleef immers in het nabijgelegen klooster. Hier op deze plaats besprak prins Willem III onder andere met de gouverneur van de Spaanse Nederlanden, de Hertog van Villa-Hermosa, het beleg van het Noordfranse grensstadje Condé en de plannen om via dit plaatsje Frankrijk binnen te dringen[18]

Volkstelling 1686[bewerken]

In 1686 telde Zemst 135 huizen, waarvan 20 pachthoeven en 32 kleine huisjes gebouwd in stro en leem. Verder waren er 26 schuren, 19 stallen en 12 herbergen, waarvan er vier wijn en bier schonken. De overige 8 schonken enkel bier, en zaten dikwijls zonder voorraad. Het dorp telde één kasteel, één molen en één brouwerij. Er was een winkeltje waar men naaigerei kon kopen en twee kleine ateliers van smeden. De oppervlakte van Zemst was als volgt ingedeeld: van de 1.463 bunder (~2.050 ha) was er 775 bunder akkerland (53%), 130 bunder weiland (9%) en 556 bunder bos (38%); Zemst telde toen dus nog meer dan 750 ha bos. De meeste voorkomende familienamen (aantal gezinnen) waren: Bo(e)(ij)naerts (6), Lauwers/Lauwens (5) en Buel(en)s (5). [19]. Meer dan 1/3 van de totale oppervlakte van het dorp bestond uit bos[4] Van de 135 gezinshoofden droegen er 133 (98,5%) een Nederlandstalige achternaam.

18e eeuw[bewerken]

In 1702 was het aantal huizen opgelopen tot 190 waarvan 55 kleine lemen huisjes. In het dorp woonden er ondertussen 1 militair, 1 gareelmaker, 65 handwerkers (kleine boeren, die op grotere boerenbedrijven werkzaam waren), 1 brouwer, 5 biertappers, 1 holleblokmaker, 1 timmerman, 1 bakker, 2 rademakers, 2 schoenmakers, 1 smid, 1 koster en 1 maalder[20][21]

De toename van het verkeer noopte de regeerders ertoe om de belangrijke "Steenweg" Brussel-Mechelen te verbreden. In 1715 namen de werken een aanvang. 15 families zagen hun eigendom verkleinen ten gunste van de Steenweg. Het ging om een stuk van aan de grens met Mechelen tot ongeveer in het centrum. Deze weg van Mechelen naar Brussel werd de zomerweg genoemd, omdat hij enkel in de droge zomerse perioden bruikbaar was. In de winter namen de reizigers de weg over Hofstade en Elewijt om naar Brussel te rijden.[22] Het totaal aantal huizen was in 1747 een klein beetje gestegen tot 215. De armoede was blijkbaar wat gedaald, want er waren nog 34 lemen huisjes[23].

Volkstelling 1755[bewerken]

In 1755 werd er tussen 8 en 15 januari een volkstelling gehouden. Hieruit is heel wat informatie te halen. Er woonden 308 gezinnen in Zemst, waarvan 63 leefden van "den armen". Van de overige 245 waren er maar liefst 142 die de kost verdienden als cossaert (dagloner), zij gingen dus werken bij één van de 42 pachtersgezinnen. In de gemeente waren toen trouwens 18 herbergen en 4 brouwerijen. Er waren nog heel wat ambachten, zoals: 9 spinsters, 4 wevers, 4 schoenmakers, 3 timmermannen, 2 radenmakers, 2 klompenmakers, één kleermaker, één kuiper, één smid, één metser en één brandewijnstoker. Meer dan 30 mensen werkten als knecht of als meid. Verder was er o.a. een chirurgijn, een meier, een molenaar, twee boswachters en andere. De burgemeester was Maarten Ceulemans. De meest voorkomende familienamen in aantal gezinnen waren: Lauwers (15), Goo(ij)vaerts (13), Van Steenwinckel (11) en Moens (7). Het totaal aantal inwoners bedroeg 1.393, waarvan 796 (57%) volwassenen en 597 (43%) kinderen.[24] Van de 307 gezinshoofden droegen er 297 (96,7%) een Nederlandstalige achternaam.

Volkstellingen 1794 en 1796[bewerken]

In 1794 was het aantal huizen reeds verdrievoudigd ten opzichte van in 1686. Het waren er al 341 geworden. Er woonden te Zemst nu 1872 personen. Deze mensen bezaten samen 823 koeien, 262 kalveren, 141 paarden en 281 varkens. Van de 341 gezinnen waren er 15 waarvan het gezinshoofd geen Nederlandstalige familienaam had (4,4%)[25][26] Tijdens de 18de eeuw kende Zemst een zeer grote bevolkingsaangroei.

19e eeuw[bewerken]

Rond 1828 werd te Zemst door de Nederlandse overheid een deftige gemeenteschool opgericht.[27]

Belgische Revolutie: Begin oktober 1830, tijdens de gevechten tussen Belgen en Hollanders, was Zemst een tijdje de verzamelplaats van 1500 Hollandse soldaten. De Belgen onder leiding van Kolonel Moyard trokken zich gedurende deze dagen zuidwaarts terug in de stad Vilvoorde[28]

In 1832 waren de belangrijkste economische activiteiten te Zemst de linnen-weverij, koolzaadbewerking, jeneverproductie en bierbrouwerij. Inwonersaantal: 1900[29][30]

In 1836 was 2/3 van Zemst nog altijd onbewerkte grond: heide en bos[4]. In 1856 telde het toen nog afgelegen gehucht Kleempoel 185 inwoners[31]. Een jaar later telde gans het dorp 2723 inwoners.[32]

1914[bewerken]

Op 25 augustus 1914 had de gemeente erg te lijden onder de wandaden van de Uhlanen, een regiment soldaten te paard dat voor de Duitsers verkenningen uitvoerden. Zij staken er huizen in brand en doodden er een aantal burgers.[33].

Nuvola single chevron right.svg Zie Gruweldaden te Zemst in 1914 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Ook de Sint-Pieterskerk brandde af in 1914. Ze werd hetzelfde jaar nog volledig nieuw heropgebouwd. De arbeiders ontdekten tijdens de werken onder de kerkvloer een schat van archeologisch materiaal uit de Romeinse tijd, maar het nieuwe bouwwerk kon niet langer wachten om ingehuldigd te worden. De vondsten werden dus niet ontsloten, maar wel snel netjes terug overdekt met de nieuwe vloer.[34]

De van oorsprong typisch-Brabantse plattelandsgemeente is sinds de jaren 70 niet aan een felle bouwwoede ontsnapt, en eigenlijk geabsorbeerd in de verstedelijkte as Antwerpen-Mechelen-Brussel

Geografie[bewerken]

Simpele kaart van Zemst met de kernen, groengebieden en waterlopen

Kernen[bewerken]

De gemeente telt naast Zemst zelf nog de deelgemeenten Eppegem, Hofstade, Elewijt en Weerde. Ten westen van deelgemeente Zemst liggen nog de gehuchten Zemst-Laar en Zemst-Bos. Meer historische rurale woonkernen op de oude weg naar Laar zijn Wormelaar, Kleempoel en Het Zwartland. De woonkern De Brug is rond 1970 vrijwel volledig verdwenen door de aanleg van de snelweg E19

  • Na de eerste fusie in 1971 (tussen Zemst, Weerde en Eppegem) werden o.a. de namen Zweerdegem en Zweppegem voorgesteld als namen van de nieuwe fusiegemeente. Uiteindelijk koos men toch Zemst als naam.

Natuurgebieden[bewerken]

In Zemst zijn heel wat bossen en natuurgebieden. De belangrijkste staan hieronder vermeldt met de deelgemeente tussen haakjes.

Waterlopen[bewerken]

Behalve de rivier de Zenne zijn er nog heel wat beken in Zemst, die hieronder opgesomd worden. Tussen haakjes staan de (al dan niet Zemstse) deelgemeenten waardoor de beek in kwestie stroomt, van bron tot monding.

  • Laarbeek (Grimbergen - Zemst - Hombeek - Kapelle-op-den-Bos*) *: in één enkel punt
  • Kesterbeek (Zemst)
  • Leibeek (Eppegem - Zemst - Hombeek)
  • Molenbeek (Zemst)
  • Hondsleibeek (Weerde)
  • Aabeek (Humbeek - Zemst - Kapelle-op-den-Bos - Hombeek - Leest)
  • Barebeek (Machelen - Melsbroek - Steenokkerzeel - Berg - Kampenhout - Elewijt - Weerde - Hofstade - Muizen)

Politiek[bewerken]

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Bart Coopman (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 17 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[35] 10-10-1982[35] 9-10-1988[35] 9-10-1994[35] 8-10-2000[35] 8-10-2006[36] 14-10-2012[37]
Stemmen / Zetels % 25 % 25 % 25 % 25 % 27 % 27 % 27
CVP1/CD&V2 45,691 13 46,331 13 42,821 12 33,611 10 28,291 9 - 28,972 9
CD&V+N-VA - - - - - 33,87 11 -
VU1/VU&ID2 15,551 3 17,541 4 12,781 3 6,531 1 5,512 1 - -
N-VA - - - - - - 25,98 8
PVV1/VLD2/VLD-VIVANT3/Open Vld4 14,71 3 13,111 2 15,851 4 14,732 4 20,312 6 12,543 3 6,994 1
VIVANT - - - - 1,09 0 - -
SP 24,06 6 23,03 6 19,64 5 16,43 4 14,16 4 - -
sp.a-spirit - - - - - 15,41 4 -
sp.a-Groen - - - - - - 15,64 4
AGALEV1/Groen!2 - - 8,521 1 8,381 1 7,441 1 5,022 0 -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 8,781 2 12,521 3 16,802 5 6,372 1
SAP - - 0,38 0 - - - -
VLAM - - - 11,54 3 10,68 3 16,37 4 16,05 4
Totaal stemmen 11528 12543 13337 13971 14576 15582 15790
Opkomst % 94,66 93,72 92,22 93,90 91,38
Blanco en ongeldig % 3,16 3,76 3,05 3,82 3,57 3,53 2,48

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Pinksterjaarmarkt[bewerken]

Al sinds 1977 wordt er in Zemst jaarlijks de pinksterjaarmarkt georganiseerd. Het recordjaar was 2010, toen stonden er 330 standen en kwamen er maar liefst 15.000 mensen op af. [38]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Zemst voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Groot-Zemst telt ook heel wat kastelen. Deze zijn:

In deelgemeente Zemst;

In deelgemeente Eppegem;

  • Kasteel Wolfslinde, vroeger 't Hof te Vuyst (16e eeuw)
  • Kasteel (van) Eetveld (late 14e eeuw)
  • Schranshoeve, gebouwd tegen plunderingen Spanjaarden (16e eeuw)
  • Kasteel De Motte of Kasteel Impel (12e eeuw)

In deelgemeente Hofstade;

  • Kasteel van (den) Nieuwenhuizen (17e-18e eeuw)
  • Ambrooskasteel (18e eeuw)

In deelgemeente Elewijt;

  • Kasteel Het Steen, ook Rubenskasteel genoemd (oorsprong 11e eeuw)
  • Kasteel Diependael, ook gekend als Domein Ter Borcht (15e eeuw)

Mobiliteit[bewerken]

Belangrijke transportwegen zijn in Zemst:

Sport[bewerken]

In Zemst bevinden zich zes voetbalploegen:

Verder is er nog de REKO Roller Club, een skateclub in Eppegem waarvan al verschillende leden EK- en WK-overwinningen hebben behaald.

Bevolkingsevolutie[bewerken]

Op 1 januari 2012 telde de gemeente 22.249 inwoners. Exact 2 jaar later waren dit er al 22.598. Dit is dus een stijging van 349 inwoners (+1,54%) in twee jaar tijd.

Familienamen[bewerken]

Een aantal familienamen is in deze gemeente ontstaan, waaronder Van Releg(h)em naar de Heren van Relegem die in Zemst het Kasteel van Relegem bouwden. Tevens draagt meer dan 1 persoon op 80 de naam Lauwers.

Bekende Zemstenaars[bewerken]

Geboren in Zemst[bewerken]

Woonachtig in Zemst[bewerken]

Partnersteden[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.elections.fgov.be/fileadmin/user_upload/Registre/fr/statistiques_population/population-bevolking-20140101.pdf
  2. Wekelyks bericht voor de Stadt ende Provincie van Mechelen. 3 maart 1776, nr. 9, p. 98
  3. a b c d e A. WAUTERS. Histoire des environs de Bruxelles. II. p. 553
  4. a b c d R. KELLER. Bijdrage tot de toponymie van Zemst. Deel I. p. 30-44
  5. a b A. VER ELST. "Afspanning 'In de Roos' in Zemst". Eigen Schoon en de Brabander. 1973, p. 33
  6. Stadsarchief Mechelen, O.C.M.W.-archief, 9341:...Inde bancke van Zempse soo sijn drije heren te weten onsen genaen heere den hertoge van Brabant, joncker Philips [Glymes] voorschreven ende heer Jan Vilain die elck daer hebben een volle banck van meyer, schepenen oft lathen.
  7. M. GIELIS. "Magie in het oude Hertogdom Brabant. Een onderzoek naar heksenwaan en de waan der historici". In: M. MOSTERT & A. DEMYTTENAERE (red.). De betovering van het Middeleeuwse Christendom. Hilversum. 1995. p. 271.
  8. a b M. ALCIDE. De heren en hun gerecht te Zemst tijdens de middeleeuwen vanaf 1293. Mechelen. 1995. VVF Bibliotheek Merksem. Bibliotheeknr: 001 B.30.1104
  9. Genealogie J.P. MASSON JOSSERAND, die blijkbaar verwijst naar Europaïsche Stammtafeln
  10. Algemeen Rijksarchief Brussel, Rekenkamer 543 (I 001/543). Uittreksel uit het zogenaamde "Spechtboek": Godevaert Raes, bij coope, hout van heerlyckheyt tot Zempst gelegen te weten een bank met meier en schepenen met achttien mannen van leen daer toebehoren met eene chijnse jaerlyckx weert synde 23 ponden 5 schellingen...
  11. A. UYTTEBROECK. Le gouvernement du duché de Brabant au bas moyen âge. p. 17-18.
  12. Het leven rond de kerk tussen 1559 tot 1616. Toestand in de omgeving Zemst. (Marc Alcide)
  13. W.J.F. NUYENS. Geschiedenis der Nederlandsche beroerten in de XVIe eeuw. p. 166
  14. Almanak van de Sint-Jansgilde, bygenaamd de Peoene, onder zinspreuk in ... p. 130
  15. A. VERBOUWE. Iconografie van Vlaamsch-Brabant, VI, Kanton Vilvoorde, Brussel, 1948, p. 104, nr. 532. D. TENIERS II. Gezicht op "the Village Semster" (Zemst?) en omgeving, tijdens de jaarlijkse kermis. De voorgrond van dit prachtig tafereel is bezet door een gezelschap van 56 personen, in het midden zijn drie koppels aan het dansen op de tonen van een doedelzak bespeeld door een oud man. Het dorp met de kerk, gedeeltelijk verdoken achter het geboomte, beslaat het midden van het tweede plan, dat insgelijks gestoffeerd is. J. LAUWERS. Perk. Het kleine dorpje van de grote Teniers. 1966. p. 56. The Village Semster
  16. J. GOULD. Biographical Dictionary of Eminent Artists. II. p. 708
  17. Rijksmuseum. Kunstkrant. Jaargang 31. Juli - Augustus 2005. Nr. 4. p. 11. Omvat een tekening van het Kasteel Van Relegem dd. 21 april 1676
  18. C. HUYGENS. Journaal gedurende de veldtochten der jaren 1673, 1675, 1676, 1677 en 1678. 19 april 1676
  19. Stadsarchief Mechelen, OCMW-archief, 9225
  20. Algemeen Rijksarchief Brussel, Inventarisnr. T104/2, nr. 392/1
  21. M. ALCIDE, "Hantwerckers, het meest voorkomende beroep te Weerde in 1702, volgens oude bevolkingslijsten" in De Semse kroniek, maart 1995, p. 26-36
  22. Stadsarchief Mechelen, Iconografie B6308
  23. M. ALCIDE. Zemst en Weerde in 1747. Onontgonnen bevolkingslijsten uit oude tijden. Eigen beheer. 1995. VVF Bibliotheek Merksem 001 B.30.1031
  24. http://alcide.brinkster.net/005/
  25. Stadsarchief Brussel, Oud Archief, Bundel 534
  26. M. ALCIDE. "De landbouw- en veetelling, gehouden te Zemst in opdracht van de Franse overheid in 1794" in De Semse kroniek, maart 1994, , p. 11-19
  27. Verslag van den minister van binnenlandsche zaken, nopens den toestand der hooge, middelbare en lagere scholen over het jaar 1828. p. 8
  28. Overijsselsche Courant, nr 82, 12 oktober 1830, pag. 1
  29. Dictionnaire géographique universel. Tôme neuvième, première partie. Paris. 1832. p. 189
  30. Diccionario géografco universal. Tomo VIII, Barcelona. 1833. p. 844
  31. A gazetteer of the World or Dictionary of Geographical Knowledge. Vol IV. London - Dublin. 1856. p. 567
  32. Pierer's Universal-Lexikon der Vergangenheit und Gegenwart oder Neuestes encyclopädisches Wörterbuch der Wissenschaften, Künste und Gewerbe. Vierte, umgearbeitete und stark vermehrte Auflage, Fünfzehnter Band: Säugethiere – Sicilicus, Altenburg: Verlagsbuchhandlung von H.A. Pierer, 1862. p. 830
  33. R. VAN KERCKHOVEN. Zemst 1914-1918. Dit boek is een verzameling van haarscherpe ooggetuigenverslagen, samengebracht met en vergezeld van historische feiten. De auteur, een ex-onderwijzer uit Zemst, sprak jarenlang met getuigen en hun nakomelingen. Hij hoorde over bepaalde feiten soms verschillende versies, maar slaagde er toch in om alle gegevens te harmoniseren tot een boek van 112 bladzijden. Het is te raadplegen in de bibliotheek van Zemst
  34. R. KELLER. Bijdrage tot de toponymie van Zemst. Deel I. p. 59
  35. a b c d e Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  36. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  37. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012
  38. http://www.dezemstenaar.com/ARCHIEF/zemstenaar%2054%20-%20%20juni%20.pdf