Christen-Democratisch en Vlaams
| CD&V | ||||
 |
||||
| Partijvoorzitter | Wouter Beke | |||
| Fractieleider Vlaams Parlement | Ludwig Caluwé | |||
| Fractieleider Senaat | Dirk Claes | |||
| Fractieleider Kamer | Raf Terwingen | |||
| Zetels Kamer |  |
|||
| Zetels Senaat |  |
|||
| Zetels Vlaams Parlement |  |
|||
| Zetels Brussels Parlement |  |
|||
| Voormalige namen | 1884: Katholieke Partij 1945: PSC-CVP 1972: CVP 2001: CD&V |
|||
| Actief in | .svg){kind=small} België |
|||
| Hoofdkantoor | Wetstraat 89, Brussel | |||
| Ideologie | christendemocratie | |||
| Jongerenorganisatie | JONG-CD&V | |||
| Europese fractie | EVP-ED | |||
| Website | www.cdenv.be | |||
|
||||
Christen-Democratisch en Vlaams (afgekort als CD&V) is een Vlaamse, christendemocratische centrumpartij die 75.000 leden telt (2010).[1]
De CD&V is de grootste partij in het Vlaams Parlement en levert de Vlaamse minister-president Kris Peeters. Het is de op twee na grootste partij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, na de N-VA en de PS. De partij zit in de Vlaamse, de federale en de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, en behoort tot de meerderheid in alle Vlaamse provincies en in tal van gemeenten.
Tot september 2001 heette de partij Christelijke Volkspartij (afgekort als CVP).
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Voorgeschiedenis in 19de-eeuws België
België ontstond uit het samengaan van liberalen en katholieken. In de loop van de negentiende eeuw werden de liberalen "la gauche" genoemd en de katholieken "la droite", of "le parti conservateur". Op het einde van de 19de eeuw zorgde de sociale kwestie voor een sociale bewustwording. Binnen de katholieke partij won de jonge generatie, de zogenaamde christendemocraten, aan invloed. Daardoor schoof de partij naar links op.[2][3] Tijdens het interbellum dweepte de katholieke partij nochtans met radicaal rechts. Na de Tweede Wereldoorlog werd de christendemocratie de overkoepelende term voor de katholieke partij. Zo werd de CVP een centrumpartij.
[bewerken] Katholieke Partij (1884-1921)
 zie Katholieke Partij (KP) vanaf 1884 tot en met 1921 |
[bewerken] Katholieke Unie (1921-1936)
| zie Katholieke Unie (KP) vanaf 1921 tot en met 1936 |
[bewerken] Katholieke Blok (1936-1945)
| zie Katholieke Blok (KP) vanaf 1936 tot en met 1945 |
[bewerken] Oprichting na Tweede Wereldoorlog
De CVP werd opgericht op 18-19 augustus 1945 onder voorzitterschap van August de Schryver en was de opvolger van de Katholieke Partij. Bij de verkiezingen van 1946 was de CVP meteen de grootste partij. In de eerste jaren na de oorlog beroerde de koningskwestie de maatschappij en politiek. Vanaf maart 1947 tot aan de verkiezingen van 13 juni 1999 nam de CVP vrijwel onafgebroken deel aan de regering, met uitzondering van de periode 1954-1958 toen een coalitie van socialisten en liberalen onder leiding van Achiel Van Acker aan de macht was. In de periode 1950-1954 vormde de CVP voor het laatst in de Belgische geschiedenis een homogene regering. De jaren vijftig staan in het teken van de schoolstrijd. De CVP verdedigt de belangen van de vrije (vaak katholieke) scholen en wil ze financieel ondersteunen. In 1958 komt onder leiding van Gaston Eyskens het schoolpact. De Eenheidswet en het grote protest bezorgen de CVP een lagere verkiezingsscore in 1961.
[bewerken] Van unitaire partij naar splitsing
Als gevolg van de taalstrijd en meer bepaald de strijd om de totale vernederlandsing van de Leuvense universiteit in de jaren zestig, werd de unitaire partij in 1972 opgesplitst in een Vlaamse en een Franstalige partij, de laatste onder de naam PSC (Parti Social Chrétien, sinds mei 2002 omgevormd tot cdH, Centre démocrate humaniste).
[bewerken] De CVP-staat
Eind jaren 60 komt er binnen de CVP een nieuwe generatie aan de macht. Wilfried Martens als partijvoorzitter, maar vooral de populaire Leo Tindemans zorgen ervoor dat de CVP de grootste partij van het land blijft. In de jaren 70 gaat de meeste aandacht uit naar de staatshervorming. Tussen 1977 en 1981 zijn er 8 verschillende regeringen onder leiding van Tindemans, Martens, Vanden Boeynants en Mark Eyskens. Tijdens de verkiezingen van november 1981 lijdt de CVP een zeer zware nederlaag. In de jaren 80 zorgt de kwestie-Voeren en de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten op Belgisch grondgebied voor beroering. De meningen over dit laatste zijn verdeeld, ook binnen de CVP. Vanaf 1985 blijft de CVP bij elke verkiezing verliezen. In 1990 wordt de abortuswet tegen de wil van de CVP goedgekeurd. Begin oktober 1991 valt de regering na een bijzonder hevige communautaire confrontatie over de uitvoer van wapens naar het Midden-Oosten. Bij de daaropvolgende parlementsverkiezingen in november lijden de regeringspartijen een zware nederlaag.
[bewerken] Periode Dehaene
In 1991 wordt Jean-Luc Dehaene premier. Onder zijn bewind wordt met het Sint-Michielsakkoord (1992-1993), België een echte federale staat. In de jaren 90 moet er flink worden bespaard om de Maastrichtnorm te halen om in de Eurozone te stappen.
[bewerken] De verkiezingen van 13 juni 1999
Een gestage electorale achteruitgang van de CVP sinds de jaren 80 en vooral een voedselschandaal dat in mei 1999 uitbrak, de zogenaamde dioxinecrisis, leidden bij de nationale en deelstaatverkiezingen van 13 juni 1999 tot een historische nederlaag voor CVP. Dehaene verliet daarop de nationale politiek, ondanks een groot aantal voorkeurstemmen. De CVP bleef weliswaar de grootste fractie in het Vlaamse parlement, maar moest in het federale parlement de VLD laten voorgaan. Bij de regeringsvorming belandde de CVP voor het eerst in veertig jaar in de oppositie, zowel op federaal als op Vlaams bestuursniveau. De coalitie zonder de CVP bestond uit drie partijen: liberalen, socialisten en groenen (de zogenaamde paars-groene coalitie van het kabinet Verhofstadt I).
[bewerken] Nieuwe naam: CD&V
Op 9 oktober 1999 werd Stefaan De Clerck gekozen tot algemeen partijvoorzitter (als opvolger van Marc Van Peel) en startte een organisatorische en ideologische hervorming. Daarbij veranderde de partijnaam in 2001 in CD&V. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 zette zich enig herstel in en eind 2007, gedurende de interim-regering Verhofstadt III, kwam de partij voor het eerst sinds de naamsverandering terug in de federale regering na 8 jaar afwezigheid.
[bewerken] De federale verkiezingen van 18 mei 2003
De uitslag van de federale parlementsverkiezingen van 2003, waarin CD&V met de mediagenieke De Clerck als kandidaat premier naar de kiezer trok, was opnieuw teleurstellend. De Clerck nam ontslag als partijvoorzitter en werd vervangen door Yves Leterme, die voorheen fractieleider in de kamer was.
[bewerken] De Europese en Vlaamse verkiezingen van 13 juni 2004
Leterme stuurde aan op een kartel met de Nieuw-Vlaamse Alliantie onder leiding van Geert Bourgeois, maar aanvankelijk mislukte dit. Uiteindelijk werden de gesprekken hervat en op 14 februari 2004 werd een akkoord voor een kartel ondertekend, het zogenaamde Valentijnskartel of Vlaams Kartel.
Bij de verkiezingen van 2004 voor het Vlaamse Parlement haalde dit kartel een overwinning met zo'n 26% van de stemmen. Na korte maar moeilijke onderhandelingen onder leiding van Yves Leterme trad op 22 juli 2004 de regering Leterme I aan, die een coalitie is van het kartel CD&V/N-VA, het kartel sp.a/spirit en het kartel VLD/Vivant. Leterme werd als partijvoorzitter opgevolgd door Jo Vandeurzen.
Het kartel met N-VA hield op met bestaan op 30 november 2006 na de komst van Jean-Marie Dedecker naar de N-VA. CD&V kon zich niet verzoenen met deze beslissing, mede doordat Jan Renders van het ACW, die traditioneel een grote invloed heeft op de partij, de komst van Dedecker streng veroordeelde.[4] De N-VA besliste daarop Jean-Marie Dedecker niet te laten kandideren voor de federale verkiezingen in 2007, waarop hij de N-VA verliet. Het kartel tussen CD&V en N-VA werd hierop tijdelijk hersteld.
[bewerken] De federale verkiezingen van 10 juni 2007
Op 28 februari 2007 werd het boek "De mythe van het vrije ik. Pleidooi voor een menselijke vrijheid" van senator en huisideoloog Wouter Beke van de CD&V voorgesteld. Zijn boek geldt als de basis van het verkiezingsprogramma van deze partij, aldus partijvoorzitter Jo Vandeurzen. Daarin zullen waarden en normen een vooraanstaande plaats innemen. Het maakt ook komaf met het liberalisme met de boutade: "Liberalisme is een beschaafde vorm van recht van de sterkste". Men stelt ook dat men slechts vrij kan zijn in een samenleving als men niet naast elkaar leeft, maar in verbondenheid. Het individu met de grootste beschikkingsrechten heeft in een democratie pas een stem als hij kan terugvallen op een groep. Het verhaal is dan ook een pleidooi voor waarden en normen, voor respect en duidelijke structuren.
Medio maart 2007 raakte bekend dat Peter Leyman (45), voormalig gedelegeerd bestuurder Volvo Cars Gent, zich kandidaat stelt op de CD&V-kamerlijst voor de parlementsvierkiezingen. Hij geraakte verkozen doch zag enkele maanden later teleurgesteld af van zijn mandaat. De partij gaat naar de kiezer met de slogan "Samen werkt". De voorzitter stelt dat "de verkiezingen niet zozeer gaan over punctuele maatregelen dan wel over de vraag welk soort samenleving wij willen. Voor de CD&V is dat een samenleving die meer investeert in de kwaliteit van het leven met als ankerpunten, het gezin, het verenigingsleven en de zorgmaatschappij. De nadruk komt te liggen op het "wij", niet het "ik" is van tel.
De partij organiseerde vier "dagen van morgen" met als thema's:
- het gezin
- het vrijwilligerswerk
- het sociaal-economisch beleid
- het goed bestuur dicht bij de mensen
[bewerken] Thema: het gezin
Op de "eerste dag van morgen" die ging over het gezin stelde Inge Vervotte, Vlaams minister van Welzijn een aantal gezinsvriendelijke maatregelen voor:
- optrekken bevallingsverlof van vijftien naar twintig weken
- verhoging geboortepremie
- flexibele moederschapsrust voor zelfstandigen
- geen uitbreiding van het aantal zondagse koopdagen
- instellen van een "levenslooprekening": een werknemer kan tot 10 % van zijn loon sparen om later een periode van onbetaald verlof te financieren om later flexibeler verlof te kunnen nemen bv. voor de ouderzorg
- optrekken koopkracht gezin met de verhoging van de kinderbijslag en deze welvaartsvast te maken en te indexeren
- daarbuiten een groen vak op het belastingsformulier dat alle ecologische steunmaatregelen zichtbaar maakt
Bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 behaalde het kartel CD&V en N-VA nog een grote overwinning (rond 30%) en was alzo aan zet bij de vorming van een nieuwe regering. Yves Leterme behaalde daarbij bijna 800 000 voorkeurstemmen. Na drie pogingen en lange onderhandelingen waarbij zelfs de uittredende premier Guy Verhofstadt een overgangsregering moest vormen ging Leterme I eindelijk van start. Op 23 september 2008 hield het kartel op te bestaan. Het kartel slaagde er niet in haar verkiezingsbeloftes wat betreft onder meer de staatshervorming waar te maken, dat leidde tot onenigheid tussen de voormalige kartelpartners.
[bewerken] De federale verkiezingen van 13 juni 2010
| zie Belgische federale verkiezingen 2010 |
Bij de federale verkiezingen van 13 juni 2010, die in het teken stonden van het communautaire, behaalden de Christen-Democraten slechts 17 zetels en 17,6% in de kamer; de laagste score ooit.
[bewerken] Voorzitters
| Voorzitters CVP/PSC | ||
|---|---|---|
| Periode | Voorzitter | |
| 1945 - 1949 | August De Schryver | |
| 1949 - 1950 | François-Xavier van der Straten-Waillet | |
| 1950 - 1961 | Theo Lefèvre | |
| 1961 - 1966 | Paul Vanden Boeynants | |
| 1966 - 1972 | Robert Houben | |
| Voorzitters afdeling CVP | ||
| 1961 - 1963 | Jos De Saeger | |
| 1963 - 1972 | Robert Vandekerckhove | |
- In 1961 werd het algemeen bestuur van CVP-PSC onderverdeeld in een Vlaamse vleugel en een Waalse vleugel.
| Voorzitters CVP | ||
|---|---|---|
| Periode | Voorzitter | |
| 1972 - 1979 | Wilfried Martens | |
| 1979 - 1981 | Leo Tindemans | |
| 1981 - 1988 | Frank Swaelen | |
| 1988 - 1993 | Herman Van Rompuy | |
| 1993 - 1996 | Johan Van Hecke | |
| 1996 - 1999 | Marc Van Peel | |
| 1999 - 2001 | Stefaan De Clerck | |
| Voorzitters CD&V | ||
|---|---|---|
| Periode | Voorzitter | |
| 2001 - 2003 | Stefaan De Clerck | |
| 2003 - 2004 | Yves Leterme | |
| 2004 - 2007 | Jo Vandeurzen | |
| 2007 - 2008 | Etienne Schouppe (ad interim) | |
|
|
Wouter Beke (ad interim) | |
| 2008 - 2010 | Marianne Thyssen | |
| 2010 - heden | Wouter Beke | |
[bewerken] Overzicht Federale Regeringsdeelnames
[bewerken] Overzicht Vlaamse Regeringsdeelnames
| Regering | Minister-president | Partijen | Periode | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Regering-Geens I | Gaston Geens | CVP, SP, PVV, VU | 1981-1985 | ||
| Regering-Geens II | Gaston Geens | CVP, PVV | 1985-1988 | ||
| Regering-Geens III | Gaston Geens | CVP, PVV | 1988 | ||
| Regering-Geens IV | Gaston Geens | CVP, SP, PVV, VU | 1988-1992 | ||
| Regering-Van den Brande I | Luc Van den Brande | CVP, SP | 1992 | ||
| Regering-Van den Brande II | Luc Van den Brande | CVP, SP, VU | 1992 | ||
| Regering-Van den Brande III | Luc Van den Brande | CVP, SP, VU | 1992-1995 | ||
| Regering-Van den Brande IV | Luc Van den Brande | CVP, SP | 1995-1999 | ||
| Regering-Leterme I | Yves Leterme | CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, VLD-Vivant | 2004-2007 | ||
| CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld | |||||
| Regering-Peeters I | Kris Peeters | CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld | 2007-2009 | ||
| CD&V, sp.a-Spirit, Open Vld | |||||
| CD&V, sp.a, Open Vld | |||||
| Regering-Peeters II | Kris Peeters | CD&V, sp.a, N-VA | 2009-heden | ||
[bewerken] Gewezen Ministers
[bewerken] 1944-1971
Minister en staatssecretaris van de unitaire CVP/PSC partij waren:
[bewerken] 1971 - 1999
Ministers en staatssecretarissen van de onafhankelijke CVP waren:
[bewerken] 2007 - heden
Minister en staatssecretaris van de CD&V waren en zijn:
[bewerken] Politiek gedachtegoed
Daar waar de Katholieke Partij in de 19de en begin 20e eeuw een conservatieve partij was, heeft de CVP zich na de Tweede Wereldoorlog sociaal-economisch als centrumpartij (volkspartij) geprofileerd, met evenwel behoudsgezinde stellingnames in levensbeschouwelijke en ethische vraagstukken. De partij wil brede bevolkingsgroepen vertegenwoordigen met als overkoepelende achtergrond de christelijke oorsprong (christendemocratie).
De huidige CD&V neemt op gebied van welzijn en zorg, een duidelijke traditioneel-conservatieve positie in en ook de Vlaamse reflex is de laatste jaren verscherpt. De huidige generatie christendemocraten is sterk gekant tegen de toegenomen individualisering in de postindustriële maatschappij en pleit voor een warme, respectvolle samenleving. Ook het statuut van de vrijwilliger en de jeugd en jeugdbewegingen liggen CD&V nauw aan het hart. De Vlaamse minister-president Yves Leterme heeft van "degelijk bestuur met een volks karakter" zijn handelsmerk gemaakt. De staatshervorming was voor hem de reden om op te komen als kandidaat premier. Een ander handelsmerk van Leterme is de slogan "goed bestuur" en "wie gelooft die mensen nog?".
[bewerken] Standen en strekkingen
De partij verenigt in haar bestuur en structuur uiteenlopende sociale en economische bewegingen, met traditioneel een numeriek sterke vakbondsvleugel (ACW), een middenstandsvleugel (Unizo), en een kleine maar invloedrijke landbouwvleugel (via de Boerenbond). Hoewel de invloed van die groeperingen sinds de laatste partijhervormingen officieel teruggedrongen is, vormen deze stromingen nog steeds de belangrijkste basis voor de partij.
Algemeen spreekt men van een rechtste (en conservatieve) vleugel en anderzijds een linkse vleugel. De eerste groep wordt grotendeels vertegenwoordigd door personen als Herman Van Rompuy en zijn broer, Eric Van Rompuy, Hugo Vandenberghe, Pieter De Crem en ook Yves Leterme; wat deze conservatieve vleugel gemeen heeft is om de nadruk te leggen op ethische thema's, een respectvolle en plichtsbewuste samenleving, met eventueel centrum-rechtse posities op socio-economische vraagstukken. De linkse vleugel bestaat uit mensen van het ACW, zoals Yves Leterme, vakbondslid Greta D'Hondt, Brigitte De Pauw van Familiehulp en Luc Goutry van de Christelijke Mutualiteit. Over het algemeen legt deze groep de nadruk op de centristische positie op het socio-economische en een relatief unitaire visie op de staatkundige kwesties.
[bewerken] Politieke mandaten
[bewerken] Uitvoerende macht
[bewerken] Belgische regering
Na de verkiezingen voor het federale parlement in België op 13 juni 2010 is de formatie van een nieuwe federale regering van start gegaan. Op 6 december 2011 werd hieruit de regering-Di Rupo gevormd.
[bewerken] Vlaamse regering
[bewerken] Brusselse regering
[bewerken] Wetgevende macht
[bewerken] Belgisch parlement
[bewerken] Kamer van Volksvertegenwoordigers
[bewerken] Senaat
[bewerken] Europees Parlement
[bewerken] Vlaams parlement
Fractievoorzitter: Ludwig Caluwé
[bewerken] Brussels parlement
[bewerken] Zusterpartijen
De CD&V behoort in het Europees Parlement tot de Europese Volkspartij. Grote democratische zusterpartijen zijn er ook in Nederland (CDA, Christendemocratisch Appel) en Duitsland (CDU, Christlich Demokratische Union). In landen met sterke socialistische partijen (bijvoorbeeld Zweden) of sterke conservatieve partijen (bijvoorbeeld Frankrijk) is de betekenis van christendemocratische partijen gering (bijv de Kristdemokraterna in Zweden) of onbestaande.
Andere EVP-leden, zoals de UMP in Frankrijk of Il Popolo della Libertà in Italië zijn niet christendemocratisch en sluiten veel minder aan bij het CD&V-gedachtegoed.
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Deredactie.be
- ↑ KUleuven.be
- ↑ KUleuven.be
- ↑ CD&V blaast het kartel met de N-VA op, vrtnieuws.net, 30 november 2006
- ↑ a b c d e zetelt in de federale regering en wordt vervangen door ... vanaf ...-2010
- ↑ zetelt in de Vlaamse regering en wordt vervangen door ... vanaf ...-2010
- ↑ http://www.demorgen.be/dm/nl/3625/De-Formatie/article/detail/1123921/2010/06/23/Marianne-Thyssen-stapt-op-als-voorzitster-CD-V.dhtml
| Politieke partijen in België | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Vertegenwoordigd in het federaal of een regionaal parlement:
Niet vertegenwoordigd in het federaal of een regionaal parlement:
Voormalige politieke partijen: Lijst van Nederlandstalige politieke partijen · Lijst van Franstalige politieke partijen in België · Lijst van Duitstalige politieke partijen in België |
