Leo Tindemans

Leo Tindemans
België
Partij	CVP
Vorming	licentiaat economische, sociale en politieke (UGent) en handelswetenschappen (Sint-Ignatius Handelshogeschool)
Geboren	Zwijndrecht, 16 april 1922
Minister van Buitenlandse Zaken
Aangetreden	17 december 1981
Einde termijn	19 juni 1989
Regering	Martens V Martens VI Martens VII Martens VIII
Voorganger	Charles-Ferdinand Nothomb
Opvolger	Mark Eyskens
58ste Premier van België
Aangetreden	25 april 1974
Einde termijn	20 oktober 1978
Voorganger	Edmond Leburton
Opvolger	Paul Vanden Boeynants
Vice-eersteminister en minister van Begroting
Aangetreden	26 januari 1973
Einde termijn	25 april 1974
Regering	Leburton I Leburton II
Voorganger	Frank Van Acker (Begroting)
Opvolger	Gaston Geens (Begroting)
Minister van Landbouw en van Middenstand
Aangetreden	20 januari 1972
Einde termijn	26 januari 1973
Regering	Eyskens VI
Voorganger	Charles Héger (Landbouw) Charles Hanin (Middenstand)
Opvolger	Albert Lavens (Landbouw) Léon Hannotte (Middenstand)
Minister van Communautaire Betrekkingen
Aangetreden	17 juni 1968
Einde termijn	20 januari 1972
Regering	Eyskens V
Voorganger	geen
Opvolger	Jef Ramaekers
Portaal    België Politiek

Leonard Clemence (Leo) Tindemans (Zwijndrecht, 16 april 1922) is een Belgisch politicus en Minister van Staat. Hij was eerste minister (CVP) van twee regeringen in België (periode van 25 april 1974 tot 20 oktober 1978) en behaalde het grootste aantal voorkeurstemmen in de Belgische geschiedenis bij de Europese verkiezingen van 1979.

Opleiding

Tindemans studeerde tijdens de oorlogsjaren handelswetenschappen in Antwerpen (Sint-Ignatius Instituut) en na de oorlog economie aan de Gentse universiteit. Hij is licentiaat in de handels- en consulaire wetenschappen, in de economische wetenschappen en in de politieke en sociale wetenschappen. Hij was al Kamerlid toen hij in Leuven ook nog een licentie politieke wetenschappen behaalde. Later werd hij hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Politieke loopbaan

• 1961 - 1979: volksvertegenwoordiger (als opvolger van de overleden Frans Van Cauwelaert)
• 1965 - 1973: secretaris van de Europese Unie van Christen-Democraten
• 1965 - 1973: burgemeester van Edegem
• 1968 - 1972: minister van Communautaire Betrekkingen
• 1972 - 1973: minister van Landbouw en Middenstand
• 1973 - 1974: vice-eersteminister
• 1973 - 1974: minister van Begroting
• 1974 - 1978: eerste minister van de Regering-Tindemans I en II
• 1976 - 1985: voorzitter van de EVP
• 1979 - 1981: voorzitter van de CVP
• 1979 - 1981: lid van het Europees Parlement
• 1981 - 1989: volksvertegenwoordiger
• 1981 - 1989: minister van Buitenlandse Betrekkingen
• 1989 - 1999: lid van het Europees Parlement
• 1994 - 1995: Voorzitter van Tindemans Group over de toekomst van de Europese instituties, met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie met de nieuwe lidstaten uit Midden- en Oost-Europa

Leo Tindemans in 1977

Als naaste medewerker van CVP-kopstukken Théo Lefèvre, Paul Vanden Boeynants en Robert Houben was Tindemans al geruime tijd betrokken bij de politieke besluitvorming en bij de Vlaams-Waalse problemen, toen hij in 1968 minister van Communautaire Betrekkingen werd. In die functie lag hij aan de basis van de oprichting van gemeenschappen en gewesten, waarmee België afscheid nam van de eenheidsstaat. Zijn ster rees snel en door een groot aantal voorkeurstemmen werd hij in 1974 gevraagd een regering samen te stellen van een minderheidskabinet van christendemocraten en liberalen. Enkele maanden later werd de regering aangevuld met de Rassemblement wallon. In 1977 viel de regering en na de vervroegde verkiezingen wist Tindemans een regering van christendemocraten, socialisten en regionalisten op de been te brengen. De Volksunie en het FDF droegen voor het eerst regeringsverantwoordelijkheid, in een poging een oplossing te vinden voor de Vlaams-Waalse tegenstellingen binnen België. De partijen wisten na lang onderhandelen een akkoord te bereiken over een staatshervorming, het zogenaamde Egmontpact. Met name aan Vlaamse kant riep dit echter bijzonder veel weerstand op, niet alleen bij de Volksunie maar ook in Tindemans' eigen CVP. Een heikel punt voor de achterban in met name de rand rond Brussel bleek het inschrijvingsrecht voor Franstaligen in Brussel, in ruil voor de splitsing van het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde. Als ook de Raad van State in een spoedadvies kritisch was over de grondwettelijkheid van een aantal punten van het ingewikkelde en veelomvattende akkoord, wilden de Vlaamse partijvoorzitters opnieuw onderhandelen, maar de Franstaligen weigerden resoluut. Tindemans kondigde daarop op 11 oktober 1978 in de Kamer onverwacht en met gevoel voor dramatiek het ontslag van de regering aan met de legendarische woorden:

"Voor mij is de grondwet geen vodje papier. Het is genoeg. Ik ga naar de koning."

Hij nam het namelijk niet dat de partijvoorzitters (Martens-Van Miert-Cools-Nothomb-Schiltz) hem, tegen het advies van de Raad van State in, het Egmontpact wilden opleggen.

In 1981 kreeg hij de portefeuille van buitenlandse zaken. In 1989 verliet hij de nationale politiek en koos hij voor het Europese parlement.

Tindemans verliet de actieve politiek in 1999. In 2003 droeg hij een deel van zijn persoonlijk archief over aan het Katholiek Documentatie- en Onderzoekscentrum.

Verkiezingen

Tussen Tindemans en de kiezer klikte het meteen. Zijn populariteit stoelde op ernst, zijn politieke rechtlijnigheid en de kracht van zijn overtuiging. Het televisiemedium speelde daarin een grote rol. Met zijn steile electorale opgang (in 1974 82.000 stemmen in het arrondissement Antwerpen in 1977 134.000 en in 1978 139.000) plaatste hij alle commentatoren voor raadsels. Charisma is de meest gebruikte kwalificatie. Voor de Europese Parlementsverkiezingen van 1979 stemden 983.000 Vlamingen, onder wie 160.000 Antwerpenaren op zijn naam. Hij is daarmee nog altijd Belgisch recordhouder aller tijden inzake voorkeurstemmen. Tindemans was een typische vertegenwoordiger van een volkspartij: arbeider en intellectueel konden zich in hem herkennen.

Paul Vanden Boeynants noemde hem ooit "te geleerd voor de politiek" en maakte een grove vergissing met zijn voorspelling: "Leo haalt nooit vijfduizend stemmen".

Onderscheidingen

Sinds 1992 is hij Minister van Staat.

Hij is doctor honoris causa van

• de City University London
• de Heriot-Watt University Edinburg
• de Universiteit van Georgetown.

Hij ontving onder meer volgende prijzen:

• 1976: Europese Karel de Grote Prijs of Karlsprijs van de stad Aken
• 1977: St.-Liborius-Medaille für Einheit und Frieden van het Aartsbisdom Paderborn
• 1994: Heinrich-Brauns-Preis

Archief

In 2005 schonk Leo Tindemans zijn persoonlijk archief (over de periode 1945 tot 2008) aan het KADOC (Documentatie- en onderzoekscentrum voor religie, cultuur en samenleving), KU Leuven.

In november 2011 was de inventaris klaar en werd hij online beschikbaar gesteld. Dit werd aangekondigd tijdens aan academische zitting die werd gehouden op 8 november 2011 in het Europees Parlement in Brussel.

Publicaties

• L'Union européenne: rapport (1976)
• Open brief aan Gaston Eyskens: over economie in Vlaanderen (1979) ISBN 90-209-0756-5
• L'échec d'Euratom (1980)
• Atlantisch Europa: Frans van Cauwelaert en de Europese eenmaking (1980) ISBN 90-6152-315-X
• Hoe winnen wij de vrede? (1984) ISBN 90-6152-375-3
• Pour une Communauté politique européenne: travaux préparatoires (1952-1954) (1984) ISBN 2-8027-0320-X
• Europa zonder kompas (1987)
• De buitenlandse politiek van België, 1982-1987: standpunten van Leo Tindemans (1988)
• Oost-Europa vanuit Brussel (1988)
• Duel met de minister: een divertimento over de politieke verantwoordelijkheid van bewindvoerders in het koninkrijk België (1991) ISBN 90-289-1675-X
• European unification in 1951 and in 1993 (1993) ISBN 90-5278-087-0
• De toekomst van een idee (1993) ISBN 90-289-1922-8
• European unification in 1951 and in 1993 (1993) ISBN 90-5278-087-0
• Europa in goede handen (1994)
• Kaïn in de Balkan. De dagen na het bloedbad (1996)
• De mémoires. Gedreven door een overtuiging (2002) ISBN 90-209-4994-2
• Herman Wauters: glazenier (2004) ISBN 90-5325-247-9
• samen met Daniel Cardon (uitgevers), Albert Coppé (2006)
• Een politiek testament. Mijn plaats in de tijd. Dagboek van een minister (2009) ISBN 978-90-209-7377-8

Literatuur

• Leo Tindemans: l' Européen = the European = der Europäer = de Europeaan (2002) ISBN 90-441-1260-0
• Godfried KWANTEN, Inventaris archief Leo Tindemans online. 60 jaar Belgische en internatrionale politiek, in: KADOC-nieuwsbrief, nr. 6, 2011, blz. 4-9.

In populaire cultuur

• In de Nerostripreeks wordt in het album "De Egmont Planeet" (1977) naar Tindemans en het Egmontpact verwezen. Nero en Clo-Clo reizen in het album naar een planeet waar mensen met arendsmaskers en hanemaskers ruzie met elkaar maken. Eén planeetbewoner, Leo, heeft een leeuwenkop. Leo brult op zeker moment zo luid dat de maskers van de arenden en hanen afvliegen. Zo ontdekken ze dat ze er eigenlijk allemaal hetzelfde uitzien en verbroederen zich. Sleen verwees hiermee naar Tindemans die door actie te ondernemen de communautaire geschillen had moeten oplossen.

• Stafke Fabri nam in 1974 een nummer op over de politicus dat "Den Tindemans" heette.

• Hij wordt op de korrel genomen in de satirische strip "Pest in 't Paleis" (1983) door Guido Van Meir en Jan Bosschaert als "Titelmans". Onder meer zijn dramatische regeringsontslag in 1978 wordt gepersifleerd.

Externe links

• Biografie van Leo Tindemans, www.premier.fgov.be
• Toegang tot inventaris archief Leo Tindemans

Uitspraak

 luister (info·uitleg)

Voorganger: nieuw	Minister van Communautaire Betrekkingen 1968-1972	Opvolger: Jef Ramaekers
Voorganger: Charles Héger	Minister van Landbouw 1972-1973	Opvolger: Albert Lavens
Voorganger: Charles Hanin	Minister van Middenstand 1972-1973	Opvolger: Léon Hannotte
	Vice-eersteminister 1973-1974
Voorganger: Frank Van Acker	Minister van Begroting 1973-1974	Opvolger: Gaston Geens
Voorganger: Edmond Leburton	Belgisch premier 1974-1978	Opvolger: Paul Vanden Boeynants
Voorganger: Wilfried Martens	Partijvoorzitter van de CVP 1979-1981	Opvolger: Frank Swaelen
Voorganger: Charles-Ferdinand Nothomb	Minister van Buitenlandse Zaken 1981-1989	Opvolger: Mark Eyskens

Mediabestanden

Zie de categorie Leo Tindemans van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Wikiquote

Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Leo Tindemans.