Arrondissement Antwerpen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Niet te verwarren met het gelijknamige gerechtelijk arrondissement Antwerpen
Antwerpen
Arrondissement in België Vlag van België
ArrAntwerpenLocatie.png
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Antwerp.svg Antwerpen
Oppervlakte 1000,31 km²
Bevolking (bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
1.017.197 (01/01/2013)
49,35%
50,65%
1016,88 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(1-1-2008)
20,31%
61,67%
18,02%
Buitenlanders 10,88% (01/01/2010)
Economie
Gemiddeld inkomen 16.584 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 8,86% (jan. 2009)
Overige informatie
Gemeenten 30
Deelgemeenten 48
NIS-code 11000
Portaal  Portaalicoon   België

Het arrondissement Antwerpen is een van de drie arrondissementen van de provincie Antwerpen. Het arrondissement heeft een oppervlakte van 1000,31 km² en telt (op 1 januari 2007) 961.131 inwoners.

Het arrondissement is zowel een bestuurlijk als een gerechtelijk arrondissement. Het is tevens het kiesarrondissement bij de provincieraadsverkiezingen.

Toponymie[1][bewerken]

Het toponiem "Antwerpen" verwijst naar de hoofdplaats van dit arrondissement, de stad Antwerpen. De naam is etymologisch en archeologisch te verklaren uit de naam die gegeven werd aan de plaats van de eerste nederzetting bij de ‘anda werpum’, wat eigenlijk Germaans is voor ‘aangeworpen gronden’ (in een bocht van de rivier).

Een 15e eeuwse sage vertelt dat in het land van de Schelde omstreeks het begin van onze tijdrekening een reus, Druon Antigoon, heerste, die van elke schipper een zware tol eiste. Wanneer deze weigerde te betalen, werd hem de hand afgehakt. Een Romeinse krijger, Silvius Brabo, bevocht, overwon en doodde de reus, hakte zijn hand af en wierp hem in de Schelde. Het bevrijde volk noemde de stad Antwerpen (van handwerpen).

Geschiedenis[bewerken]

Het arrondissement Antwerpen ontstond in 1800 als eerste arrondissement in het departement Twee Neten. Het bestond oorspronkelijk uit de kantons Antwerpen, Boom, Berchem, Brecht, Ekeren en Zandhoven.

In 1923 verhuisden de toenmalige gemeenten Burcht en Zwijndrecht van het arrondissement Sint-Niklaas naar het arrondissement Antwerpen met het oog op de uitbreiding van de haven van Antwerpen en de bouw van woonwijken.

Geografie[bewerken]

Topografie[bewerken]

Het arrondissement Antwerpen ligt grotendeels binnen de Vlaamse Ruit en bevindt zich op de ABC-as. Het territorium van het arrondissement bestrijkt de noordelijke en westelijke gemeenten van de provincie Antwerpen. Van Kapellen in het noorden tot Kontich in het zuiden en van Hemiksem in het westen tot Zoersel in het oosten. De hoofdplaats is Antwerpen. Het arrondissement heeft een oppervlakte van 1000,31 km².

Hydrografie[bewerken]

In het zuiden van het arrondissement ligt in de gemeente Rumst de samenvloeiing van de Nete en de Dijle, die vanaf dat punt samen de Rupel vormen. Te Schelle mondt deze uit in de Schelde.

De Schelde vormt de grens tussen de arrondissementen Antwerpen en Sint-Niklaas. Naast de Rupel monden op het arrondissementele grondgebied ook nog de Potvliet, de Edegemsebeek (Hemiksem) en het Schijn (via het Lobroekdok) in de Schelde.

Het oorsprongsgebied van de Grote Schijn bevindt zich in een moerassig weiland halverwege de Trappistenabdij van Westmalle. Ze stroomt verder langs en door Zoersel, Oelegem, Schilde, Wijnegem, Wommelgem, Deurne en Borgerhout. Ter hoogte van Wommelgem mondt de Koude Beek uit in de rivier. Vanuit Schoten en Wijnegem komen de Kleine Schijn' ; vanuit Schilde de Kleinebeek en de Zwanebeek, vanuit Wommelgem ook nog de Diepenbeek, de Rollebeek en de Dorpsloop.

Pedologie[bewerken]

De pedologie stelt dat de bodem van het arrondissement voornamelijk bestaat uit natte en droge zand- en lemig-zandgronden, natte leemgronden, historische polders en overdekte pleistocene gronden. Alle vijf worden ze gerekend tot de Podzolgronden (askleurige bodems).

Stratigrafie[bewerken]

De stratigrafie stelt dat de gesteenten in het arrondissement zich tijdens diverse tijdsvakken vormden. Zo stamt de streek rond Antwerpen uit het Plioceen. De haven van Antwerpen bevindt zich dan weer in een streek gevormd in het Holoceen. De streek van de zuidelijke randgemeenten stamt uit het mioceen en de streek van de noordelijke gemeenten tenslotte uit het Pleistoceen.

Lithologie[bewerken]

De lithologie stelt dat de bodem uit klei uit het tertiair in het zuiden van het arrondissement bestaat, uit Polderklei en rivieralluvia in het noorden en uit zand uit het tertiair en pleistoceen in het centrum.

Geografische streken[bewerken]

Het arrondissement ligt bijna geheel in de geografische streek Kempen. Enkele van de meest zuidelijke gemeenten behoren tot de Groentestreek.

Urbanisatiegraad[bewerken]

Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen deelt de stad Antwerpen in als grootstedelijk gebied[2]. De agglomeratie van de stad strekt zich ± uit over het ganse arrondissement en de forensenwoonzone strekt zich zelfs tot ver daarbuiten uit. Voorts worden de gemeenten Kontich en Edegem en de stad Mortsel als specifieke economische knooppunten genoemd.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Antwerpen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Flag of Flanders.svg Vlaanderen Flag of Antwerp.svg Antwerpen Antwerpen 30 9
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Senaat Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Antwerpen
Boom
Kapellen
6 30 9
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Provinciedistricten[bewerken]

Kantons[bewerken]

Gemeenten[bewerken]

Stadsdistricten[bewerken]

Deelgemeenten[bewerken]

Aangrenzende arrondissementen[bewerken]

   Aangrenzende arrondissementen   
    Provincie Noord-Brabant (Nederland)    
 Sint-Niklaas  Brosen windrose nl.svg  Turnhout 
    Mechelen    

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwonertal[bewerken]

Inwoneraantal x 1000

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari

Cultuur[bewerken]

Dialect[bewerken]

Globaal genomen worden de dialecten uit het arrondissement ingedeeld onder het Brabants[3]. Daarnaast vallen de dialecten verder onder te verdelen als Kempen-Brabants en meer bepaald de subgroep van de "heirbaan-dialecten" (de dialecten die ontstonden langs de heirbaan richting Dordrecht) [4]. Het echte Antwerps is een typisch stadsdialect, dat duidelijk te onderscheiden is van de dialecten uit het omliggende gebied [5].

Evenementen[bewerken]

Uitgaan[bewerken]

Verleden[bewerken]

Heden[bewerken]

Media[bewerken]

Streekprodukten[6][bewerken]

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

Rooms-katholieke kerk[bewerken]

De meeste parochies van het arrondissement Antwerpen liggen in het bisdom Antwerpen. Uitzondering hierop vormen de parochies van de gemeenten Burcht en Zwijndrecht die tot het bisdom Gent behoren.

Anglicaanse kerk[bewerken]

De Anglicaanse Kerk heeft 1 gemeente in het arrondissement Antwerpen en organiseert haar erediensten in de Sint-Bonifaciuskerk. Antwerpen is de zetel van het aartsdekenaat Noordwest-Europa, dat België, Nederland en Luxemburg omvat en deel uitmaakt van het bisdom Europa van de Kerk van Engeland.

Orthodoxe kerk[bewerken]

Het Oecumenisch patriarchaat van Constantinopel telt in het arrondissement één parochie die bevoegd is voor de Grieks-orthodoxen en één parochie van de Russische traditie. Daarnaast is er ook nog één parochie van de Roemeens-orthodoxe Kerk. De erediensten in de Russische traditie gaan door in de Sint-Jozefkerk, die van de Grieks-orthodoxe in de Boodschap-van-de-Moeder-Godskerk en de Roemeens-orthoxe tenslotte in de Geboorte-Moeder-Godskerk.

Protestantse kerk[bewerken]

Antwerpen telt 6 protestantse gemeenten, die deel uitmaken van de Verenigde Protestantse Kerk in België. Hiervan liggen er vijf in Antwerpen en één in Boechout.

Evangelische gemeente[bewerken]

Er zijn een tiental Nederlandstalige evangelische gemeenten in het arrondissement. Zij behoren tot de Evangelische Alliantie Vlaanderen. Samen met de Protestantse gemeenten zijn zij bij de overheid vertegenwoordigd als ARPEE.

Jodendom[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Joods Antwerpen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De stad Antwerpen, en in mindere maten Wilrijk en Edegem huisvesten een grote joodse gemeenschap waarvan ongeveer 20.000 gelovigen het Orthodox jodendom belijden. Velen van hen behoren tot de streng orthodoxe charedische richting. Antwerpen is na Londen het grootste centrum van charedische joden in Europa. Zij gaan dienovereenkomstig gekleed en zijn daarom een opvallende verschijning in het Antwerpse straatbeeld. Chassidische joden vormen het merendeel van de charedische joden. Grote chassidische bewegingen gevestigd in Antwerpen zijn onder andere Pshevorsk, Satmar, Belz, Bobov, en Lubavitch. De Joodse gemeenschap heeft twee hoofdsynagoges in de stad Antwerpen, met name de Machsike Hadass en Shomre Hadas.

Islam[bewerken]

Er zijn verschillende islamitische moskees gevestigd in het arrondissement Antwerpen, de meeste hiervan liggen in de stad Antwerpen. De meeste moskeeën zijn in de Turkse en Marokkaanse traditie. Daarnaast zijn er ook nog vier in de Pakistaanse en telkens één in Bosnische, Bengaalse en Albanese traditie. De overgrote meerderheid van de moslims in het arrondissement is soenniet (سونى).

Economie[bewerken]

Sociaal overleg[bewerken]

Op arrondissementsniveau zijn er twee overlegorganen tussen werkgevers- en werknemersorganisaties: de Sociaal-Economische Raad van de Regio (SERR) en het Regionaal Economisch Sociaal Overlegcomité (RESOC). De SERR Antwerpen is bipartiet samengesteld en de RESOC Antwerpen tripartiet, dit wil zeggen dat er ook vertegenwoordigers van de gemeenten en provincies aan deelnemen. Het bevoegheidsgebied van de RESOC Antwerpen en de SERR Antwerpen komt overeen met de oppervlakte van het arrondissement. Beide overlegorganen komen op regelmatige basis samen.

RESOC Antwerpen[7] heeft onder meer de bevoegdheid om het streekpact op te stellen[8], dit is een strategische visie op de sociaal-economische ontwikkeling van de streek met een duur van zes jaar. Daarnaast kunnen steden, gemeenten en de Vlaamse Regering het orgaan om advies vragen over sociaal-economische kwesties. De twee voornaamste beleidsterreinen van het RESOC zijn economie en werkgelegenheid. RESOC Antwerpen is samengesteld uit 8 vertegenwoordigers van de lokale werknemersorganisaties (ABVV, ACV en ACLVB), 8 vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties (Voka, UniZO, Boerenbond en Verso) en ten slotte 4 vertegenwoordigers van de gemeenten en 4 voor de provincie. Daarnaast kan RESOC Antwerpen autonoom beslissen om bijkomende organisaties of personen uit te nodigen. Voorzitster van RESOC Antwerpen is Robert Voorhamme[9]

SERR Antwerpen heeft als belangrijkste taak de verschillende overheden te adviseren over hun werkgelegenheidsinitiatieven voor de eigen streek. Daarnaast houdt de raad in de gaten hoe de werkgelegenheid zich ontwikkelt in de regio, met specifieke aandacht voor kansarme groepen.

Beide overlegorganen worden overkoepeld door het Erkend Regionaal Samenwerkingsverband (ERSV), een juridische hulpstructuur op provinciaal niveau, die verantwoordelijk is voor het personeels- en financiële beheer van de verschillende SERR's en RESOC's binnen de provincie Antwerpen.[10]

Onderwijs[bewerken]

Kleuter- & Lager onderwijs[bewerken]

In bijna elke gemeente en/of deelgemeente bevindt zich ten minste één kleuter- en lagere school. Alle onderwijsnetten zijn vertegenwoordigd in het arrondissement.

Secundair onderwijs[bewerken]

Officieel Onderwijs[bewerken]

Gemeenschapsonderwijs[bewerken]

De scholen die onder de onderwijskoepelorganisatie RAGO vallen:

Provinciaal Onderwijs[bewerken]

De scholen die onder de onderwijskoepelorganisatie POV vallen:

Gemeentelijk Onderwijs[bewerken]

De scholen die onder de onderwijskoepelorganisatie OVSG vallen:

Vrij onderwijs[bewerken]

Confessioneel vrij onderwijs[bewerken]

De scholen die onder de onderwijskoepelorganisatie VVKBaO vallen:

Niet-confessioneel vrij onderwijs[bewerken]

Hoger Onderwijs & Universiteit[bewerken]

De Universiteit Antwerpen vormt een associatie met de hogescholen Hogere Zeevaartschool Antwerpen, Artesis Hogeschool Antwerpen, Karel de Grote-Hogeschool en Plantijn Hogeschool. De Lessius Hogeschool daarentegen is toegetreden tot de Associatie KU Leuven.

In Antwerpen is ook een Faculteit voor Vergelijkende Godsdienstwetenschappen gevestigd, die op universitair niveau op basis van totale tolerantie de verschillende religies en wereldbeschouwingen bestudeert.

Sport[bewerken]

Voetbal[bewerken]

De belangrijkste voetbalclubs van het arrondissement zijn Beerschot AC en Antwerp FC. Beerschot AC speelt in de Eerste klasse en is een fusieclub ontstaan uit Germinal Ekeren en Beerschot VAC. Beerschot VAC werd zevenmaal landskampioen (1921/22 · 1923/24 · 1924/25 · 1925/26 · 1927/28 · 1937/38 · 1938/39) en won tweemaal de Beker van België (1971 & 1979). Germinal Ekeren won eenmaal de Beker van België (1997). De fusieclub won eveneens eenmaal de beker van België (2205).

Antwerp FC, ook wel de Great Old genoemd, speelt in de tweede klasse en werd viermaal landskampioen (1928/29 · 1930/31 · 1943/44 · 1956/57) en won tweemaal de Beker van België (1955 & 1992). In 1993 was de ploeg de verliezend finalist in de Europese Beker voor Bekerwinnaars.

Daarnaast voetballen ook Rupel Boom FC (Derde klasse), Cappellen FC (Derde klasse) en Berchem Sport, (Derde klasse) in de nationale reeksen. In het vrouwenvoetbal speelt Beerschot AD in de BeNe League.

In het zaalvoetbal speelt er één ploeg, Chase Antwerpen, uit het arrondissement in de hoogste afdeling.

Basketbal[bewerken]

Eén basketbalclub uit het arrondissement, de Antwerp Giants, speelt in de Ethias League. De club ontstond uit een fusie van Sobabee Antwerpen en Racing Mechelen in 1995. De club won tweemaal de Beker van België (2000 en 2007) en werd eenmaal landskampioen (2000). Sobabee Antwerpen won viermaal de Beker van België (1957 · 1961 · 1972 en 1974) en werd achtmaal landskampioen (1956 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 & 1973).

Daarnaast zijn er ook nog Sint Jan AB en Soba Antwerpen.

Handbal[bewerken]

In het handbal spelen KV Sasja HC bij de mannen en DHW Antwerpen HC bij de vrouwen in de hoogste klasse. KV Sasja HC werd zesmaal kampioen van België (1968, 1974, 1975, 2006, 2007 & 2008) en won eveneens zesmaal de Beker van België (1971, 1973, 1977, 1981, 1982, 2007). Daarnaast won de club eenmaal de BeNeLiga in 2008. De voormalige vrouwenploeg van KV Sasja HC werd eenmaal landskampioen (1985) en won eenmaal de beker (1988). In 2004 fusioneerde de club met Uilenspiegel Wilrijk tot DHW Antwerpen HC. Uilenspiegel Wilrijk werd achtmaal landskampioen (1963, 1964, 1970, 1971, 1972, 1978, 1979 & 1981) en won tweemaal de Beker van België (1978 & 1979). DHW won eenmaal de Beker (2006) en werd eenmaal landskampioen (2005).

Volleybal[bewerken]

In het volleybal speelt Topvolley Precura Antwerpen in de Volleyballiga. De club ontstond na een fusie tussen First Antwerp Volley Team en VC Zorgvliet Hoboken in 1995. De club speelde een aantal jaren mee in de top van de Ereklasse maar degradeerde in 2003. In 2008 promoveerde de club weer naar het hoogste niveau.

Overige[bewerken]

Daarnaast zijn er ook nog R. Antwerp HC, Braxgata HC, Beerschot HC en KHC Dragons in het hockey, de Antwerp Eagles in het honkbal, Antwerpse waterpolo in het waterpolo en Scaldis en AKC in het korfbal.

Bekende inwoners[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in het arrondissement Antwerpen of een andere significante band met het arrondissement hebben:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties