Schilde

Schilde

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Antwerpen
Coördinaten	51°14′N, 4°35′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	35,99 km² (2009) 50,88% 30,15% 18,97%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	19.496 (01/01/2010) 48,98% 51,02% 542 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 19,66% 59,81% 20,53%
Buitenlanders	8,75% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Yolande Avontroodt (Open Vld)
Bestuur	Open Vld, CD&V/N-VA
Zetels Open Vld CD&V/N-VA Vlaams Belang Groen!	25 11 7 6 1
Economie
Gemiddeld inkomen	19.183 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	4,56% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2970 2970	Deelgemeente Schilde 's-Gravenwezel
Zonenummer	03
NIS-code	11039
Politiezone	Voorkempen
Website	www.schilde.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Antwerpen in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Schilde is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente ligt in het Schijnbekken en telt ruim 19.500 inwoners waarvan ruim 13.100 inwoners wonen in de deelgemeente Schilde en ruim 6400 in deelgemeente 's-Gravenwezel. Schilde behoort tot het kieskanton Zandhoven en is de hoofdplaats van het gerechtelijk kanton Schilde.

In 2008 werd Schilde de meest aangename gemeente in Vlaanderen bevonden door een studie van de Université catholique de Louvain (UCL) in opdracht van Knack. Deelgemeente 's-Gravenwezel wordt dan weer "parel der Voorkempen" genoemd.

Toponymie

Over de betekenis van de naam Schilde bestaat onenigheid. De meest aanvaarde verklaring is dat de naam evolueerde uit "Scint-Lo" wat zoveel wil zeggen als "beboste plaats aan de Scint of Schijn". De oudste vermelding van Schilde vindt men in een oorkonde uit 1145. Daarin is sprake van Radbout van Craeynem, zoon van Lambert, "Heer van Scille".

Geschiedenis

Middeleeuwen

In de 12e eeuw schonk Zeger van Craeynem een deel van zijn goed te Schilde aan de abdij van Affligem. Deze abdij zou in de loop der tijd nog belangrijke goederen in de gemeente verwerven en haar stempel drukken op het parochiaal leven. De verering van Sint-Guibertus, stichter van de abdij van Gembloers, kwam via Affligem naar Schilde. Daar werd de heilige tot parochiepatroon uitgeroepen.

Met het groeiend prestige van het Hertogdom Brabant steeg de aantrekkingskracht van Schilde op adellijke geslachten. Aanvankelijk kwamen die vooral uit de omgeving van het hertogelijk hof. Vanaf het einde van de 14e eeuw kreeg de familie van de Werve Schilde in haar greep. Op twee korte onderbrekingen in de 17e en de 18e eeuw na zouden de van de Werves tot het midden van vorige eeuw Schilde in handen houden.

Ancien Régime

De economische ontwikkeling van Schilde kreeg een eerste impuls in 1745 toen de oude kasseiweg Antwerpen-Deurne tot hier werd doorgetrokken. Stilaan zou de dorpskern verhuizen naar de nieuwe Turnhoutsebaan. Deze beweging kreeg nog meer vaart toen in 1885 de tramlijn Antwerpen - Hoogstraten langs hier werd aangelegd. De tramverbinding kwam niet enkel de handel ten goede. Ook vele kunstenaars vonden hun weg naar het landelijke Schilde. Dankzij de naoorlogse ontwikkelingen groeide Schilde in de tweede helft van de 20e eeuw uit tot een grote en een van de welvarendste gemeenten in de Antwerpse periferie.

Moderne Tijd

Tussen 1906 en de Eerste Wereldoorlog werden in 's-Gravenwezel en Schilde twee versterkingen gebouwd van de Stelling van Antwerpen, resp. het Fort van Wijnegem en de Schans van Schilde. Deze forten werden later, tussen 1937 en 1939, verbonden door de Antitankgracht, om Antwerpen te verdedigen tegen vijandelijke tanks.

Na de dood van de weduwe van baron Gaston van de Werve, in 1953, werd het kasteel van Schilde gesloopt en de uitgestrekte bezittingen verkocht en later verkaveld. Daarmee nam de ontwikkeling van Schilde tot residentiegemeente een hoge vlucht. De bevolking steeg van iets meer dan 4000 in 1950 tot ver boven de 10.000 in 1976. Vandaag telt Schilde (zonder 's-Gravenwezel) bijna 13.000 inwoners.

Geografie

Kernen

De gemeente telt twee deelgemeenten, met name 's-Gravenwezel en Schilde. Daarnaast is er het gehucht Schilde-Bergen.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Brecht
Schoten		Zoersel
Wijnegem, Wommelgem	Ranst

Demografie

Tegenwoordig is het inwonersaantal van Schilde dalend en sterk vergrijsd.

Evolutie van het inwoneraantal

19e eeuw

Jaar	1806	1816	1830	1846	1856	1866	1876	1880	1890
Inwoneraantal	736	916	1028	1179	1223	1238	1427	1532	1746
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten

Jaar	1900	1910	1920	1930	1947	1961	1970	1976
Inwoneraantal	1900	2228	2393	2832	3762	6991	8562	10.256
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting

Jaar	1977	1980	1985	1990	1995	2000	2005	2006	2007
Inwoneraantal	15.658	16.546	17.236	18.521	19.348	19.562	19.618	19.572	19.538
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Bezienswaardigheden

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Schilde voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Burgerlijke bouwwerken

• Gemeentelijk domein Schildehof: een historisch kasteeldomein met vijver, oranjerie, aangelegde tuinen en een uitgestrekt bosgebied. De blikvanger van het domein is de Dodoenstuin, een reconstructie van een 16e-eeuwse renaissancetuin zoals beschreven in het Cruydeboeck van Rembert Dodoens. Daarnaast zijn er ook nog een bloemen- en insectentuin gevestigd.
• Kasteel van 's-Gravenwezel: een kasteel uit de 13e eeuw met een dubbele omwalling en een park. De rond hoektoren stamt uit de 14e eeuw. Zowel de oost- als noordgevel zijn opgetrokken in gotische stijl, terwijl het poortgebouw in barok is opgetrokken. Heden ten dage is het eigendom van antiquair Axel Vervoordt.
• Historische hoeven: zowel 's-Gravenwezel als Schilde bezitten enkele beschermde historische hoeven. Onder andere de Molenhoeve, De Brakken, de Dobbelhoeve, de Couwenberghoeve, de Duyvendaelhoeve.

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Schilde

Religieuze bouwwerken

• Sint-Guibertuskerk: de geschiedenis van deze kerk gaat terug tot de 14e eeuw en werd aanvankelijk gewijd aan Sint Wijbrecht. In 1861 werd ze omgevormd tot een neogotisch driebeukig gebouw en 24 jaar later (1885) vergroot met twee sacristieën naar een ontwerp van Eugène Gife. Ook heeft de kerk twee torentjes waarvan één leidde naar de loggia van Henri van de Werve.
• Sint-Catharinakerk: deze driebeukige kerk in baksteen te 's-Gravenwezel is samen met de omgeving beschermd als "dorpsgezicht".
• Klooster van de Zusters Heilig Hart van Maria en het Heilig Hart van Maria-instituut: Gelegen op de Oudaen 72 te ’s-Gravenwezel.

Militaire bouwwerken

• Fort van 's Gravenwezel: Fort dat deel uitmaakte van de Stelling van Antwerpen.
• Schans van Schilde: Maakte eveneens deel uit van de Stelling van Antwerpen.

Musea

• Museum Albert Van Dyck: een museum dat beschikt over een ruime collectie kunstwerken van de animistische kunstenaar Albert Van Dyck. Het museum is gelegen op de Brasschaatsebaan 30.
• Heemhuis De Drie Rozen: dit museum voor heem- en volkskunde is gevestigd in 3 werkmanswoningen in Kempische stijl uit de periode 1805-1850 en herbergt een ruime verzameling van streekgebonden gebruiksvoorwerpen. Daarnaast is er ook een documentatiecentrum gevestigd. Het museum is gelegen in de Kerkstraat 41-45 in 's-Gravenwezel.

Cultuur

Gemeentedichters

2010: Monique Snoeckx

Evenementen

• 1 mei-feestmarkt met 1 meikermis (1-3 mei)
• Dorpsdag 's Gravenwezel (5 juni)
• Kleine kermis (5-8 juni)
• Schilde Feest!: avondmarkt, braderij en Steenwegkermis (25 juni)
• Grote kermis (21-24 augustus)
• Torenkenskermis (9-11 oktober)

Religie en levensbeschouwing

De gemeente Schilde is de hoofdplaats van de federatie Schilde die op haar beurt dan weer deel uitmaakt van het dekenaat Noorderkempen in het Bisdom Antwerpen. De gemeente wordt onderverdeeld in drie parochies, met name Sint-Catharina ('s-Gravenwezel), Sint-Guibertus (Schilde-dorp), Onze-Lieve-Vrouw ten Hemel Opgenomen (Schilde-Bergen).

Politiek

burgemeester: Yolande Avontroodt (Open Vld)

Economie

• Schilde maakt deel uit van het Economisch Netwerk Albertkanaal.
• Dinsdag en woensdag zijn 'marktdag' te Schilde
• 's Graevenhof: restaurant en congrescentrum

Onderwijs

Kleuter- en lager onderwijs

• Gemeentelijke lagere school De Wingerd
• Heilig Hart van Maria-instituut lager onderwijs
• Sint-Ludgardis Openluchtschool
• Vrije basisschool Wonderwijzer
• Gemeenschapsonderwijs Vennebos
• Gemeenschapsonderwijs Zonnedauw¨
• Gemeenschapsonderwijs Xplo-Vennebos

Secundair onderwijs

• Heilig Hart van Maria-instituut
• Koninklijk Atheneum Schilde, Campus Vennebos

Sport

• Schilde SK: voetbalclub die is aangesloten bij de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) met stamnummer 1089 en heeft geel-zwart als kleuren. De ploeg is opgericht in 1927 en speelt in de 3de provinciale reeks van Antwerpen.
• KSK 's-Gravenwezel: deze voetbalploeg uit 's-Gravenwezel met stamnummer 4536 is aangesloten bij de KBVB en werd opgericht op 7 juni 1946. De eerste ploeg van de club speelt in 2de Provinciale van de Provincie Antwerpen. Terwijl de dames uitkomen in 1ste provinciale. De clubkleuren zijn zwart-rood.
• Real Roda Schilde: zaalvoetbalclub die uitkomt in de 1ste provinciale reeks van de Vlaamse Zaalvoetbalbond (VZVB)
• Schilde Diabolos Rugbyclub: deze rugbyclub komt uit in de tweede divisie van de Belgische Rugbybond (BRB). De club werd opgericht in 1991. De damesclub speelt in de tweede divisie A. Het was de derde club in België die een ploeg had in elke leeftijdscategorie. In 2002 werd onder leiding van Alex Michiels een rugbyschool opgericht.

  Titels: kampioenstitel 4de divisie (1994-'95), finalist Beker van Vlaanderen (1999-'00), kampioenstitel 4de divisie (2002-'03), winnaar Beker van België (2004-'05), kampioenstitel 1ste regionale (2008-'09). Reeds verschillende spelers werden gekwalificeerd voor de nationale ploeg.

• VOS Schilde: volleybalclub die uitkomt in de tweede provinciale reeks van de Vlaamse Volleybalbond (VVB) onder stamnummer AA1857.
• BOT Schilde: basketbalclub die uitkomt in de tweede provinciale. De club werd in het seizoen 2007-2008 kampioen in de 3de provinciale Antwerpen.
• TTK Schilde: deze tafeltennisclub won in 2003-'04 de kampioenstitel in de Superafdeling en is de club van de individueel kampioen van dat jaar, Bart Bistiaux.
• Schilde Atletiek Club (SAC): atletiekclub van de beloftevolle Kristel Bertels (BK 2007 beloften en scholieren) en een onderafdeling van AC Lierse
• Rinkven International Golf & Country Club: een golfclub in 's-Gravenwezel die werd opgericht in 1981. Het professioneel baanrecord staat op naam van Didier De Vooght met een score van 68.
• Lafayette: schermkring

Beroemde personen

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Schilde of een andere significante band met de gemeente hebben:

• Albert Van Dyck, animistische kunstenaar
• Axel Vervoordt, bekende antiquair
• Radbout van Craeynem, Heer van Scille
• Henri van de Werve
• Yolande Avontroodt, politica (Open Vld)
• Gaston van de Werve de Schilde, politicus voor de Katholieke Partij.

Externe links

• Officiële website van de gemeente Schilde
• Sociale kaart van de gemeente Schilde
• Fietsroutes in Schilde

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/nieuws/belgie/schilde-is-beste-gemeente-van-vlaanderen/article-1194678183808.htm
• http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DV3588UK

Mediabestanden

Zie de categorie Schilde van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.