Mol (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mol
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Mol Wapen van Mol
Mol (België)
Mol (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
114,26 km² (2011)
73,09%
10,08%
16,83%
Coördinaten 51° 11' NB, 5° 7' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
35.382 (01/01/2014)
49,86%
50,14%
309,67 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
18,44%
64,05%
17,51%
Buitenlanders 7,21% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Paul Rotthier (CD&V)
Bestuur CD&V, Open Vld, sp.a
Zetels
CD&V
N-VA
sp.a-spirit
Open Vld
Memo
Vlaams Belang
31
10
10
5
3
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 17.115 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,51% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2400
Deelgemeente
Mol
Zonenummer 014 - 011
NIS-code 13025
Politiezone Balen - Dessel - Mol
Website www.gemeentemol.be
Detailkaart
MolLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Mol is een gemeente gelegen in het noordoosten van de Belgische provincie Antwerpen. De Kempense gemeente telde op 31 december 2013 35.395 inwoners.[1] Qua oppervlakte is het de tweede grootste gemeente in de provincie Antwerpen, na de stad Antwerpen. Mol ligt op de overgang tussen Noorder- en Zuiderkempen.

Geschiedenis[bewerken]

De gemeente is voortgekomen uit de Voogdij Mol, Balen en Dessel, die in de Napoleontische tijd werd opgeheven en waarbij Balen en Dessel zelfstandige gemeenten werden. Het gebied van Postel, tot dan toe zelfstandig bezit van de Abdij van Postel, werd bij de gemeente gevoegd en in 1818 werd ook de Geelse enclave Millegem aan Mol toegevoegd, waarmee het de meest uitgestrekte gemeente van België werd. De bijnaam van de Mollenaars is "Sopweikers".

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Mol is een uitgestrekte gemeente en bestaat buiten Mol-centrum nog uit 11 gehuchten: Achterbos, Donk, Ezaart, Ginderbuiten, Gompel, Heidehuizen, Millegem, Rauw, Sluis, Wezel en het uitgestrekte en dunbevolkte Postel in het noorden dat slechts door een smalle strook met de rest van Mol verbonden is. Tussen het centrum en het gehucht Ezaart bevindt zich de woonwijk Heidehuizen wat, gezien de vele speculaties hieromtrent, door de gemeente Mol wel degelijk aangezien wordt als een gehucht.[2] Desondanks staat het gehucht niet vermeld op de diverse officiële kaarten en is er geen naambord dat de bebouwde kom aanduidt.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31/12/2012)
Bevolkingsdichtheid
inw/km²
I Mol-Centrum 3,97 7.229 1.821
II Achterbos 5,41 3.944 729
III Donk 6,62 1.492 225
IV Ezaart 7,61 3.332 438
V Ginderbuiten 2,61 3.576 1.370
VI Gompel 2,92 1.509 517
VII Heidehuizen 2,65 2.326 878
VIII Millegem 11,92 3.449 289
IX Rauw 13,91 3.057 220
X Sluis 6,82 2.231 327
XI Wezel 5,32 2.740 515
XII Postel 44,43 194 4
Bron:www.gemeentemol.be

Beboste oppervlakte[bewerken]

Naar schatting[3] bedroeg de beboste oppervlakte van de gemeente Mol 4.725 hectare in 1900. In 1950 was er, op basis van het kadaster, een bosareaal van 4.062 hectare.[4] In 1995 bleef nog 3.750 hectare bos over.[3] Gezien geen enkele instantie in Vlaanderen, ook niet het Agentschap voor Natuur en Bos, een nauwkeurige inventaris van de beboste oppervlakte bijhoudt, kan naar de huidige juiste oppervlakte enkel gegist worden. Te verwachten is dat er een verdere afname is. Bebossingen zijn een grote zeldzaamheid, ontbossingen zijn frequent. In principe dient voor elke ontbossing een stedenbouwkundige vergunning afgeleverd te worden. Het bosdecreet biedt mogelijkheid, in twee gevallen, via melding een wettige ontbossing te bewerkstelligen. Van onwettige, vaak sluipende, ontbossingen is meestal geen dossier beschikbaar.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Arendonk, Retie   Dessel, Reusel (NL), Bladel (NL)   Bergeyk (NL) 
 Geel  Brosen windrose nl.svg  Lommel 
 Meerhout   Balen    

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

Bronnen: NIS en Gemeente Mol - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Paul Rotthier (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, sp.a en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 31 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[5] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[6] 14-10-2012[7]
Stemmen / Zetels  % 29 % 29 % 29 % 31 % 31 % 31 % 31
CVP1/CD&V2 35,751 11 24,881 8 27,821 9 31,061 11 27,141 9 33,452 12 26,652 10
VU1/VU&ID2 18,171 5 13,871 4 8,141 2 4,821 1 9,562 2 - -
N-VA - - - - - 2,31 0 27,13 10
PVV1/VLD2/Open Vld3 - 7,91 1 8,661 2 11,732 3 20,562 7 12,982 4 9,593 3
SP1/sp.a2 26,811 8 29,921 9 33,221 12 35,421 13 26,111 9 - 15,722 5
sp.a-spirit - - - - - 23,65 8 -
AGALEV1/Groen!2/Groen3 - - 4,931 0 5,31 1 5,871 1 3,812 0 3,803 0
PVDA 0,89 0 1,15 0 0,35 0 - - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - 1,351 0 5,561 1 10,391 3 15,152 5 7,042 1
VMB-MD 18,39 5 22,29 7 - - - - -
MD - - 1,03 0 - - - -
VMB - - 14,5 4 - - - -
MOL - - - 6,1 1 - - -
Memo-Meermol - - - - - 8,11 2 8,28 2
OS Party - - - - - - 1,79 0
Anderen(*) - - - - 0,37 0,54 -
Totaal stemmen 19319 20646 21826 21811 22957 22940 24417
Opkomst % 95,97 93,94 94,2 95,59 92,38
Blanco en ongeldig % 4,9 5,38 4,82 3,19 4,34 4,41 2,88

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt (*)2000: VSD, 2006: VSD-MOL

Bezienswaardigheden[bewerken]

Burgerlijke bouwwerken[bewerken]

  • Sluizencomplex langs het kanaal Dessel-Schoten
  • Baileybrug (Postel)
  • Ezaartmolen (Ezaart)
  • Casino (Gompel)

Religieuze bouwwerken[bewerken]

Museum[bewerken]

Overig onroerend erfgoed[bewerken]

Toeristische attracties[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

  • Lichtstoet Mol-Ginderbuiten. Jaarlijks evenement op de laatste zaterdag van september.
  • Lichtstoet in Mol-Centrum / Rozenberg bestaat sinds 1885 en heeft jaarlijks plaats op de eerste zaterdag van september.

Cultureel ambassadeur[bewerken]

Sinds 2005 wordt er jaarlijks een Mols gehucht aangeduid als Cultureel Ambassadeur. Bedoeling is dat dat gehucht door het jaar enkele activiteiten organiseert die gedeeltelijk worden gesponsord door de gemeente.

Het Cultureel Ambassadeurschap vloeit voort uit de Molse Feesten die al langere tijd werden georganiseerd in juli en augustus op en rondom het Rondplein in het centrum.

  • 2014: Heidehuizen - Heidehuizen-Hutten Buitengewoon
  • 2013: Sluis - Open Sluis
  • 2012: Wezel - Wezel Grenzeloos
  • 2011: Postel - Natuurlijk Postel
  • 2010: Donk - Donk Sleutelrol
  • 2009: Gompel - Gompel Glashelder
  • 2008: Achterbos - 2008erbos
  • 2007: Ezaart - Ezaart draait
  • 2006: Millegem - Mee met Millegem
  • 2005: Ginderbuiten - Hier is Ginderbuiten

Streekproducten[bewerken]

  • Molse zander, Snoekbaarsfilet, vroeger gevangen in plaatselijke zandputten.
  • Molse witte, een Molse jenever.
  • Kip-kap (hoofdkaas) en pensen (bloedworst) zijn erkende streekproducten
  • Postelse abdijkaas
  • Molse zandzakskes: chocolade tabletten (wit, melk of fondant) in kleine jute zakjes
  • Molder: een streekbier op basis van handgeplukte gagel

Jeugdbewegingen[bewerken]

De gemeente Mol telt zo'n twintig jeugdbewegingsgroepen. Dat grote aantal is het gevolg van de vele gehuchten waarin onafhankelijk van elkaar jeugdbewegingen ontstonden. Vaak zijn deze ook nog eens opgesplitst in jongens- en meisjesgroepen. Hieronder een overzicht van de Molse jeugdbewegingen.[8] Daarnaast kent Mol ook verschillende andere werkingen, zoals het jeugdhuis en de speelpleinwerking.

  • Chiro Centrum Sprankel
  • Chiro Millegem
  • Chiro Rauw Alhambra-Camora
  • Chirojongens Gompel Ambiorix
  • Chirojongens Rauw Alhambra
  • Chirojongens Wezel Albatros
  • Chiromeisjes Gompel Paragon
  • Chiromeisjes Sluis Gorabos
  • Gidsen Achterbos Nele
  • Gidsen Centrum JF Kennedy
  • Jeugd Rode Kruis Mol
  • KSJ Mol
  • Scouts en Gidsen Donk St. Antonius-St. Agnes
  • Scouts en Gidsen Ezaart St. Willebrordus
  • Scouts Achterbos Tijl
  • Scouts Centrum St. Pieter
  • Scouts Ginderbuiten St. Carolus
  • Scouts Sluis St. Paulus

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

De parochies van Mol vormen samen de federatie Mol die op haar beurt deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen en het Bisdom Antwerpen.

Economie[bewerken]

In de 19e eeuw vestigden zich op het grondgebied van Mol tal van bedrijven:

  • De textielindustrie in Mol bloeide. Er waren meerdere wolfabrieken, waaronder deze van Van Iersel, Van Hoof, Krings, en Van Dooren. De fabrieksgebouwen van Van Dooren werden door de gemeente Mol aangekocht en in 1995 verbouwd tot gemeentelijk, cultureel en administratief centrum 't Getouw.
  • In Balen-Wezel nabij de grens van Mol-Wezel vestigden zich een zink- (het huidige Nyrstar) en springstoffenfabriek PRB. Deze bepaalden mee het dagelijks leven in Mol-Wezel. De historische vervuiling van de zinkfabriek liet ook sporen na in Mol-Wezel.
  • Einde 19e eeuw begon Sibelco het zilverzand te winnen, wat de grondstof is voor de glasfabricage en in 1922 werd een flessenfabriek te Donk opgericht (Verlipack, bestaat thans niet meer), terwijl in Gompel een vensterglasfabriek van Glaverbel (tegenwoordig AGC Flatglass Europe) ontstond.
  • In Mol Donk (in de nabijheid van het op Dessels grondgebied gelegen Eurochemic) werd een conventionele elektriciteitscentrale gebouwd. Deze laatste werd in 2010 buiten dienst gesteld.
  • Na de Tweede Wereldoorlog vestigde zich te Mol in 1952 de eerste nucleaire installatie in België. Aanvankelijk bedoeld als proefreactor, werd deze later uitgebreid tot Studiecentrum voor kernenergie (SCK). Het SCK werd in 1990 gesplitst. Dit gaf het ontstaan van het VITO de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.
  • Mol beschikt over enkele bedrijvenzones. Een van de grotere werkgevers van Mol is de Mora-fabriek.

Wekelijkse Markten[bewerken]

Konijnenmarkt[bewerken]

De dierenmarkt, in de volksmond konijnenmarkt genoemd, bestaat reeds sinds 1886 en vindt iedere zondag plaats van 8 tot 12 uur op het Rondplein. Indien het Rondplein niet beschikbaar is (bijvoorbeeld wegens een manifestatie), wordt de konijnenmarkt verplaatst naar de Adolf Reydamslaan en Jakob Smitslaan (beide straten zijn in Mol beter bekend als "Den Boulevard").

De konijnenmarkt heeft begin jaren 1990 heel wat stof doen opwaaien omdat er allerhande huisdieren werden verkocht. Daarnaast mogen op de markt zowel handelaars als particulieren verkopen. Dierenrechtenorganisaties waren van mening dat mensen impulsief een huisdier kochten. Door dit impulsieve gedrag zouden veel van die dieren worden verwaarloosd, gedumpt, gedood (al dan niet door een dierenarts) of stonden de nieuwe eigenaars enkele weken later terug op de markt om het dier opnieuw te verkopen. Zo hebben aanhangers van GAIA via diverse televisieprogramma's, zoals Telefacts en Het ei van Colombus, de "wanpraktijken" op de Molse Konijnenmarkt in beeld laten brengen.[9] Gezien dergelijke "wanpraktijken" zich ook voordeden op andere dierenmarkten in België werd in 1995 de Belgische wet betreffende "het welzijn en bescherming van de dieren" aangepast waardoor het nationaal verboden werd om op openbare markten honden of katten te verkopen. Ook mogen dierenwinkels sindsdien hun dieren niet meer zichtbaar plaatsen vanop straat.[10]

Tegenwoordig mag men op de Molse Konijnenmarkt enkel pluimvee, vogels, knaagdieren en vissen verkopen. Ook dierenbenodigdheden (inclusief diereneten) en waterplanten worden op deze dierenmarkt aangeboden.[11]

Boerenmarkt[bewerken]

De eerste boerenmarkt vond plaats op 9 maart 2008 in de Corbiestraat. Sindsdien kunnen zowel handelaars als particulieren hier op zondag tussen 08:00 en 12:00 hun groenten, fruit, bloemen, natuur- en zuivelproducten, etenswaren en drank verkopen.[11] Particulieren hoeven niet in het bezit te zijn van een leurderskaart, maar moeten zich 's ochtends wel tijdig melden bij de marktleider.

De beslissing om een Boerenmarkt in te richten, is een onrechtstreeks gevolg van de wijziging van de wet op "het welzijn en bescherming van de dieren" in 1995 (zie kopje "Konijnenmarkt"). Hierdoor verloor de Konijnenmarkt een groot deel van haar charme met als gevolg dat het aantal bezoekers en handelaars in de daaropvolgende jaren steeds achteruit ging.[12]

Dinsdagmarkt[bewerken]

Deze gaat elke dinsdag door (behalve met Kerstmis of Nieuwjaar) op het Rondplein en in de Corbiestraat tussen 8 en 12 uur. Op de Dinsdagmarkt staan enkel ambulante handelaars of personen met een leurderskaart.

Bekende inwoners (geboren of wonende)[bewerken]

(alleen inwoners met een biografie op Wikipedia zijn opgenomen)

Partnersteden[bewerken]

Ex-Partnersteden[bewerken]

  • Vlag van Kosovo Pejë (Kosovo), de gemeente Mol heeft in januari 2011 een punt achter deze stedenband gezet.[13]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Mol in cijfers, Gemeente Mol
  2. Heidehuizen op de officiële lijst van Molse gehuchten
  3. a b Vandenbroucke Willy 1996: Evolutie van de bosoppervlakte in de provincie Antwerpen; Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Afdeling Bos en Groen, 116 p. (p. 62-63)
  4. Houet Albert 1950: Modern woordenboek - aardrijkskundig, administratief, statistiek - der Belgische gemeenten. Drukkerij Fr. Van Muysenwinkel, Brussel 3, 621 p. (p. 404)
  5. 1961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  6. Vlaanderenkiest.be: Gegevens 2006
  7. www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012
  8. jeugdwerkmol.be
  9. "Recht voor de besten", een uitgave van GAIA uit 1996
  10. Wet betreffende de bescherming en het welzijn der dieren 14.08.1986 (B.S. 31.01.1987)
  11. a b Dierenmarkt gemeente Mol
  12. Boerenmarkt naast konijnenmarkt
  13. Gemeentebestuur stopt stedenband met Peja in Kosovo