Retie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Retie
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Retie Wapen van Retie
Retie
Retie
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Antwerp.svg Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
48,39 km² (2011)
82,58%
9%
8,43%
Coördinaten 51° 16' NB, 5° 5' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.897 (01/01/2014)
50,60%
49,40%
225,20 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,34%
64,55%
15,11%
Buitenlanders 8,07% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Francis Schepens (NR)
Bestuur Nieuw Retie, sp.a
Zetels
Nieuw Retie
CD&V/N-VA
sp.a
21
10
10
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.023 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2470
Deelgemeente
Retie
Zonenummer 014
NIS-code 13036
Politiezone Kempen Noord-Oost
Website www.retie.be
Detailkaart
RetieLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Martinuskerk

Retie is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Arendonk.

Geschiedenis[bewerken]

Tijdens de Grote Jaarmarktprijs in Retie in 1971 kwam de kersverse wereldkampioen wielrennen Jean-Pierre Monseré in aanrijding met een wagen. Hij overleed ter plaatse. 15 maart 1971 blijft voor vele wieler- en sportliefhebbers een zwarte dag in hun leven, evenals voor de Retiese Wielerclub “De Zonnestraal”, die ook toen die wedstrijd organiseerde. Het ongeval gebeurde op de weg van Lille naar Gierle. Daar is nu ook nog een monument opgericht voor de overleden wereldkampioen. Sinds dat moment organiseert Wielerclub "De Zonnestraal" ter gelegenheid van de kermis in september, de jaarlijkse Herdenkingsprijs Jean-Pierre Monseré.

Geografie[bewerken]

Woonkernen[bewerken]

De Kempense gemeente telt ruim 10.000 inwoners. Binnen de gemeentegrenzen liggen van oudsher meerdere woonkernen: het centrum, Hodonk, Looiend, Obroek en Den Brand. Sinds 1 januari 1977 hoort daar ook het gehucht Schoonbroek bij dat geërfd werd van Oud-Turnhout.

Hydrografie[bewerken]

Retie is het dorp van de Zeven Neten: de Looiendse Nete, de Kleine Nete, de Zwarte Nete, de Werbeekse Nete, de Plas Nete, de Witte Nete en het Nonnen Neetje. Samen met de Wamp vormen zij bovenlopen van de Kleine Nete en zij zijn bij de meest zuivere riviertjes van Vlaanderen. De naam "Retie", is afgeleid van de Latijnse persoonsnaam Retus en duidt het gebied aan dat eertijds een bezit was van een zekere Retus.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Oud-Turnhout   Arendonk    
 Kasterlee  Brosen windrose nl.svg  Mol 
 Geel   Mol   Dessel 

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 1956 1745 2363 2639 2659 2633 2635 2581 2639
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 2896 3486 3552 3900 4658 5820 6619 6927
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting[bewerken]

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005
Inwoneraantal 7945 8295 8707 9020 9440 9733 10.168
Opmerking: Inwoneraantal op 01/01 - Bron: NIS

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Retie
Gemeentehuis

De Lindeboom[bewerken]

In het centrum van het het dorp staat de Retiese dorpslinde. De stam heeft een omtrek van 4 meter en de kruin een doorsnede van 12 meter. Sommige bronnen vermelden de hypothese dat de linde als een soort vrijheidsboom zou geplant zijn in 1332, toen Retie een autonome heerlijkheid in het land van Geel werd. Een van de oudste vermelding van de Lindeboom dateert uit 1652. Een document uit dat jaar meldt immers het overlijden van een zekere "Syken onder de linde". Zoals de naam suggereert, werd deze vrouw als pasgeborene op het einde van de jaren 1500 of in het begin van de 17e eeuw onder de linde te vondeling gelegd. De lindeboom was toen zeker al volwassen, mogelijk honderd, tweehonderd jaar oud. Deze lindeboom was oorspronkelijk naar Germaans gebruik een gerechtslinde. Het was de plaats waar de schepenbank zetelde en het jaargeding plaatsvond. Van 1727 tot begin deze eeuw werd er elke maandag botermarkt gehouden onder deze linde. In 1988 werd de metalen constructie uit 1891 die de linde bijna 100 jaar ondersteund heeft, vervangen door de huidige ondersteuning in padoekhout.

Kasteel van Rethy[bewerken]

Dit is een landhuis uit 1906 waar een fraai park van 30 ha om heen ligt. Er is een hoeve aan verbonden die al in de 16e eeuw werd vermeld. Het ‘Kasteel van Rethy’ vierde in 2006 zijn honderdste verjaardag. Het neogotisch kasteel werd gebouwd naar een ontwerp van de Leuvense architect Langerock in opdracht van François du Four, destijds burgemeester van Turnhout en eigenaar van de drukkerij Brepols. Het prachtig park in Engelse stijl werd aangelegd door de Brusselse landschapsarchitect Jules Buyssens.

Watermolen[bewerken]

De watermolen van Retie is zuidwest van de dorspkern gelegen tussen Retie en Kasterlee aan de oever van de Kleine Nete. Het is een onderslagmolen met een metalen waterrad met houten schoepen en een metalen maalinstallatie in het bakstenen molenhuis met schilddak.

Waarschijnlijk waren de Paters Benedictijnen van de Abdij van Corbie de bouwers van de molen. De molen bestaat mogelijk al van de achtste eeuw. In het register van Leenhof van Brabant staat al een vermelding over de watermolen van het jaar 1134. In dat jaar was de watermolen eigendom van het adellijk geslacht, de Berthouts van Grimbergen. Juridisch was het een zgn. banmolen. Zulke molens stonden onder toezicht van de dorpsheer, elke onderdaan was verplicht er zijn graan te laten malen en een gedeelte van het meel als belasting in natura aan de soevereine heer af te staan. In 1765 werd de watermolen in steen herbouwd. De ganse 19de eeuw bleef de watermolen en omliggende goederen eigendom van heren met een huuder-molenaar op de watermolen en bijhorende oliemolen. Uiteindelijk, in 1912 verkocht baron du Four uit Turnhout, de watermolen, de grote hoeve en omliggende goederen aan molenaar Jan Quets uit Retie.

Pastorie[bewerken]

In de Passstraat, richting Kasterlee, bevindt zich de voormalige Pastorie, gebouwd in 1696 in opdracht van prelaat Crils van de norbertijnerabdij van Tongerlo. Destijds was het de woning van de pastoor (tot 1819 een Tongerlose norbertijn), maar ook de tijdelijke verblijfplaats van de abt die geregeld op bezoek kwam om de tienden te innen. In 1995 werd de buitengevel van het gebouw volledig gerestaureerd. Momenteel wordt het gebouw gebruikt door de politie en verschillende verenigingen. De rechterzijvleugel werd begin 2005 ingericht als polyvalente ruimte ‘De Vest’.

Retabel van Sint-Job[bewerken]

De kerk van Sint-Job in Schoonbroek bezit een uitzonderlijk meesterwerk, een houtgesneden retabel uit de 16de eeuw dat het leven van Job uitbeeldt. Het O-L-Vrouwaltaar (1784) is afkomstig uit de Priorij van Corsendonk in de buurgemeente Oud-Turnhout. Over het retabel zijn tot nu toe geen archivalia gevonden. Stilistisch gezien kan het als een relatief hoogstaand Antwerps werk uit ca. 1530 worden beschouwd. In 1864 - 1865 werd het gerestaureerd. Het retabel bevindt zich op het hoofdaltaar en is samengesteld uit een retabelkast met verhoogd middenvak en twee zijvakken, een geschilderde predella en twee dubbele zijluiken, binnen en buiten beschilderd. De bovenzijde is accoladevormig uitgewerkt. Op de verhoogde rondboog boven het middenvak van de kast prijkt een beeldje van Sint-Job.

De Heerser[bewerken]

De Heerser is een windmolen in Retie die zich op 3 kilometer van de dorpskern bevindt, tussen Retie en Schoonbroek

Kapel Onze-Lieve-Vrouw ter Sneeuw[bewerken]

De kapel ligt in Werbeek, een gehucht van Retie, op de weg naar Mol. Aan deze kapel is volgende legende verbonden:

Willem Verreyt, een marskramer van Baarle, was op de vooravond van Sint Antonius, 16 januari 1645, op weg naar Chaam. Onderwegen zag hij een Lievevrouwebeeldje liggen. Alhoewel het sneeuwde was het beeldje droog. Hij nam het beeldje mee en zette zijn weg voort. Op de Chaamse dijk werd hij door twee soldaten overvallen. De ene soldaat had reeds een geweer in aanslag om de marktkramer te beschieten. Verreyt sloeg het geweer met een stok uit de soldaat zijn handen. De tweede soldaat zette zijn geweer op het hart van Verreyt en schoot. Maar het verwonde de marskramer niet. Drie weken later, op 15 februari 1645, bracht Verreyt het gevonden beeldje naar Werbeek en plaatste het in een boomstronk.

In 1646 werd een houten kapel gebouwd waarin het beeldje een plaats kreeg. In 1665 werd deze kapel vervangen door een stenen kapel. De kapel heeft een achthoekige vorm met een uitbouw voor het priesterkoor. De legende wordt weergegeven in de 4 brandglasramen. In 1974 werd het originele Mariabeeldje gestolen.

Sint-Pieterskapel[bewerken]

De Sint-Pieterskapel is vermoedelijk de oudste kerk van Retie en is gelegen aan de noordwestrand van de dorpskern op het vakantiedomein "De Linde".

Het is een bakstenen zaalkerkje onder een leien dak met dakruiter. De kapel bevindt zich op een verhevenheid en wordt geflankeerd door (lei)linden.

Oorlogsmonumenten[bewerken]

  • In Kortijnen staat een oorlogsmonument om de bemanning en passagiers (pathfinders van de Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie) van Dakota 42-100981 te eren. Het toestel stortte daar neer op 17 september 1944 tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het begin van Operatie Market Garden.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Driekoningenzingen[bewerken]

Er wordt, niet zoals in de meeste streken in België op 6 januari, maar op 5 januari Driekoningen gezongen. In de namiddag gaan de kinderen zingen.

De volwassenen gaan ook zingen, maar dan wel 's avonds. De volwassenen gaan volledig onherkenbaar verkleed en onaangekondigd langs bij vrienden. De vrienden moeten dan proberen te raden wie de gasten zijn met ja-nee vragen waarop de gasten alleen maar mogen knikken als antwoord. Natuurlijk wordt hierbij het nodige bier genuttigd.

Goriënzingen[bewerken]

In Schoonbroek gaan de kinderen de eerste zaterdag na 12 maart zingend rond. Met een veelkleurige papieren hoed op, versierd met bloemen en slingers, gaan de kinderen van deur tot deur en zingen ze 'Goriën, goriën, gee-goa, hèdde gèn kinnekes die meegoan, …'. Met goriënhorens, grote koehorens, die van vader op zoon worden doorgegeven, kondigen de zangers hun komst aan.

Folklorefeest[bewerken]

Elk jaar op 15 augustus vindt er op 't Schijf een Internationaal Folklorefeest plaats. Het feest opent 's morgens met een misviering in openlucht. 's Middags vinden er op het terrein optredens plaats van internationale volksdansgroepen. Ook worden er demonstraties van oude (kunst)ambachten, kinder- en randanimatie aangeboden.[1] 2010 was (voorlopig) echter het laatste jaar waarin het folklorefeest georganiseerd werd.[2]

Krikkrakzingen[bewerken]

De laatste zondag van september trekken de kinderen na zonsondergang zingend door de straten met verlichte voorwerpen: lampions, uitgeholde bieten e.d. Ze zingen dan het krikkraklied (Krikkrak tjoelala, tjoelala krikkrak en overal... en overal waar de meisjes zijn, waar de meisjes zijn en overal, waar de meisjes zijn is’t bal).

Sint Maartenfeest[bewerken]

Sint Maarten is de patroonheilige van de parochie in het centrum gelegen. Dit wordt op 11 november gevierd. In de voormiddag trekken de kinderen van deur tot deur en zingen het "Sinte Mettelied" (Vandoag is 't Sinte-Mètten en mérregen is 't de kruk, we komen uit goeie herten en help os uit den druk.) terwijl ze geld en snoepgoed inzamelen. Reeds weken van tevoren is de jeugd bezig met het verzamelen van hout om een zo groot mogelijke brandstapel te maken. Na het invallen van de duisternis worden de vuren in alle wijken en gehuchten ontstoken. Rond de vuren worden warme chocolademelk en wafels uitgedeeld en vooral de nodige alcoholische dranken genuttigd.

Muziek[bewerken]

Koor[bewerken]

Retie huisvest verschillende koren, waaronder het gemengd koor 4-tune, onder leiding van Bert Verdonk. 4-tune (verwijzend naar 'fortuna: geluk' & '4-stemmig zingen') werd opgericht in november 1999 en telt zo’n 27 zangers. In 2010 werd het koor voor de 3e maal op rij in de ere-afdeling ingedeeld tijdens het koortornooi van de provincie Antwerpen. In 2011 werd het als enige volwassenenkoor finalist van de prestige-wedstrijd Koor van het jaar van Koor&stem.

Mobiliteit[bewerken]

Wegennet[bewerken]

Retie is een landelijke Kempische gemeente gelegen in het oosten van de provincie Antwerpen in het hartje van de driehoek Geel, Turnhout, Mol, en is zeer makkelijk te bereiken via de E34 (uitrit 25).

Wandelwegen[bewerken]

  • De Gracht 16 km
  • Looiendse Bossen 10 km
  • St.-Jobswandeling 9 km
  • Dorpswandeling 4 km
  • Het Warme-Netepad 5 km
  • Beverdonkse Heide 10 km
  • De Graaf 5 km

Fietspaden[bewerken]

  • Miel Ottenpad 30 km
  • Prinsenpad 54 km
  • Corsendonkpad 53 km

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad sinds 1977[bewerken]

In onderstaande lijst staan partijen met dezelfde ideologische strekking onder elkaar. Ze werden niet samengevoegd omdat het enerzijds zo duidelijk blijft sinds wanneer een partij opkomt en je anderzijds ook kan zien of een partij voor een lokale benaming koos of niet. Indien er geen getal staat bij de resultaten, bestond de partij nog niet/niet meer op gemeentelijk niveau of nam ze niet deel aan de verkiezingen.
De data verwijzen naar de dag waarop de verkiezingen plaatsvonden. De installatievergadering van de gemeenteraad vindt van rechtswege plaats in het gemeentehuis, om 20 uur, op de eerste werkdag van januari van het daaropvolgende jaar.
Het resultaat van de partij(en) die een bestuursmeerderheid vormde(n), staat vetjes in de tabel.

10 oktober 1976 10 oktober 1982 9 oktober 1988 9 oktober 1994 8 oktober 2000 8 oktober 2006 14 oktober 2012
19 zetels 19 zetels 19 zetels 21 zetels 21 zetels 21 zetels 21 zetels
% zetel(s) % zetel(s) % zetel(s) % zetel(s) % zetel(s) % zetel(s) % zetel(s)
CVP 56,28 12 48,12 10 48,23 10 47,28 11 38,84 9
CD&VN-VA 44,35 10
CD&V 38,25 9
N-VA 14,81 2
NR 30,84 6 35,01 7 44,34 9 44,03 10 48,74 12
Nieuw Retie 44,23 10 39,46 9
SP 12,88 1 8,62 1
sp.a 11,42 1 7,47 1
GMB 8,25 1
Agalev 6,24 0 6,01 0
VU-ID 6,41 0
KPR 2,46 0
blanco/ongeldig 4,55 % 4,85 % 4,06 % 4,37 % 5,77 % 5,32 % 3,06 %
geldige stemmen 5.028 5.755 6.384 6.724 7.005 7.520 7.618

Burgemeesters[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van burgemeesters van Retie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren in Retie[bewerken]

Woonachtig in Retie[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Cultuurbeleidsplan Retie 2008-2013.pdf - Retie volksfeesten - retie.be
  2. Retie wil nieuwe folklorefeesten