Edegem

Edegem

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Antwerpen
Coördinaten	51°9′N, 4°26′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	8,65 km² (2009) 32,94% 31,46% 35,6%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	21.171 (01/01/2010) 48,09% 51,91% 2.448 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 18,17% 59,74% 22,09%
Buitenlanders	3,75% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Koen Snyders (CD&V/N-VA)
Bestuur	CD&V/N-VA, Open Vld
Zetels CD&V/N-VA sp.a-spirit-Groen! Vlaams Belang Edegem Anders Open Vld	27 11 5 5 3 3
Economie
Gemiddeld inkomen	18.559 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	4,82% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2650	Deelgemeente Edegem
Zonenummer	03
NIS-code	11013
Politiezone	HEKLA
Website	www.edegem.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Antwerpen in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Edegem is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 21.500 inwoners. Edegem behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Kontich.

Geschiedenis

Middeleeuwen

In 1173 werd Edegem onder zijn oude benaming Buyseghem voor het eerst in een oorkonde vermeld. De oorkonde in kwestie regelt de overdracht van het Buizegemkerkje aan een nieuwe kerkheer. De bisschop van Kamerijk, tot wiens bisdom het Edegemse gebied behoorde, schonk namelijk de Sint-Gorikskerk van "Buyseghem" aan zijn kapittel. Dit kapittel verkreeg daardoor het recht om onder de vorm van "tienden" belasting te innen, maar moest dan wel instaan voor het onderhoud van de kerk en de benoeming van de pastoor. Zo stapte de parochie Buizegem en daarmee ook Edegem officieel de geschiedenis binnen.

Door allerlei omstandigheden werd het kerkje circa 1300 voor de eredienst opgegeven en werd op het gehucht Edegem (destijds Adingaheem) een nieuwe levenskrachtige kerk als parochiecentrum geboren. Terwijl er op Buizegem slechts een in puin vallend kerkje en een oud kerkhof overbleven, werd rondom de nieuwe Edegemse Sint-Antoniuskerk een dorpscentrum uitgebouwd. In de latere Middeleeuwen kende het nieuwe dorpscentrum Edegem een aangroei.

Van 1387 af was het dorp onderworpen aan de heer Van Cantecroy te Mortsel. Van dat Mortselse kasteel uit zouden de ambtenaren worden aangesteld, onder wie de schout of drossaard wel de voornaamste was. Deze schout of drossaard was het hoofd van het burgerlijk en gerechtelijk bestuur. Samen met de schepenen en de secretaris-griffier vormde hij de schepenbank, ook "de wet" genoemd. De schepenbank had naast een administratieve ook een rechterlijke functie.

Tussen 1500 en 1830 kreeg Edegem, zoals trouwens zoveel dorpen uit het Antwerpse, af te rekenen met periodes van afwisselend oorlog en vrede. Nadat in 1566 de beeldenstorm in de kerk verwoestingen had aangericht, volgden de gebeurtenissen van de godsdienstoorlogen en de strijd tussen Noord en Zuid elkaar onophoudelijk op. In 1585, toen de Spanjaarden Antwerpen belegerden en hun troepen de Scheldestad vanuit het openliggende platteland naderden, werd de dorpskerk in brand gestoken, maar gelukkig ook door de nog ter plaatse gebleven inwoners geblust. Het is de tijd van de verbrande steden, de wolvenplaag en de angstzaaiende pest.

Ancien Régime

Omstreeks de eeuwwisseling 1600 stonden er van de 85 huizen een 38-tal leeg. En nadat het Twaalfjarig Bestand van 1609 tot 1621 enige verademing had gebracht, sloeg de Retorsie in alle heftigheid toe in de jaren 1632-1642, toen geestelijken en leden van het dorpsbestuur als vogelvrijverklaarden waren en hun leven voortdurend bedreigd was. Met de Vrede van Münster kwam er weer enige rust, wat weerspiegeld werd door de herstellingen aan het kerkgebouw en de geleidelijke verfraaiing van het kerkinterieur.

Het einde van de 17de eeuw werd gekenmerkt door de oorlogen van Lodewijk XIV, terwijl Edegem, juist zoals alle andere dorpen, in 1797 te maken kreeg met de "Besloten Tijd", toen alle bedehuizen moesten gesloten worden.

De 19de eeuw bracht weinig verandering in het stille dorp. Edegem bleef wat het altijd geweest was, een landbouwdorp, waarvan de goede grond werd geprezen. In 1830 kwam het wel tot vrij heftige artilleriegevechten op het Molenveld, tussen Belgische vrijwilligers en Hollandse troepen.

Moderne Tijd

Sedert de eeuwwisseling, maar meer nog sedert de Tweede Wereldoorlog, werd Edegem het grote inwijkingsoord en groeide meer en meer uit tot een villadorp. Tussen 1925 en 1930 kwamen de Elsdonkwijk en een aantal landelijke leien of lanen in de richting van Kontich tot stand. Later voltrok zich de grootste metamorfose, door de verkavelingen Molenveld en Buizegem, die een nieuwe stroom inwijkelingen naar Edegem bracht. De niet eens 1.000 inwoners die de gemeente in 1831 telde, waren in 1930 aangegroeid tot bijna 7.000 inwoners en in 1972 werd de 20.000ste inwoner ingeschreven. Het bevolkingsaantal kende in 1981 de piek van 23.802 inwoners.

Geografie

Luchtopname van Edegem-centrum

Kernen

Naast de centrale dorpskern onderscheiden zich onder meer Buizegem, Molenveld en Elsdonk. De wijken Centrum-Noord, Centrum-Zuid, Buizegem, Elsdonk en Molenveld tellen ongeveer evenveel inwoners (4000-4500). De Collegewijk en de wijk Oude Elsdonk zijn kleiner met respectievelijk ongeveer 1500 en ongeveer 800 inwoners.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Antwerpen		Mortsel
		Hove
Aartselaar	Kontich

Demografie

Evolutie van het inwoneraantal

19de eeuw

Jaar	1806	1816	1830	1846	1856	1866	1876	1880	1890
Inwoneraantal	837	822	997	1100	1047	1047	1320	1340	1890
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20ste eeuw tot aan herinrichting gemeenten

Jaar	1900	1910	1920	1930	1947	1961	1970	1976
Inwoneraantal	1688	3010	4160	6669	7856	13.885	19.365	22.146
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting

Jaar	1977	1980	1985	1990	1995	2000	2005	2006
Inwoneraantal	22.146	23.422	23.719	23.300	22.932	22.253	21.866	21.668
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Bezienswaardigheden

Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek.

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Edegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

• Grot en basiliek: De oprichting van de grot Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdes in het centrum in 1884, naar model van de grot in Lourdes, gaf aan Edegem naambekendheid bij menig bedevaarder en ligt er aan de basis van dat Edegem vaak als "grotgemeente" betiteld wordt. Niet ver van de grot staat de monumentale neo-byzantijnse Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek uit 1933.
• Domein Mussenburg heeft tot ver buiten Edegem bekendheid verworven. Wijlen Marie Gevers, schrijfster en residente van Mussenburg, evoceerde in haar werk de figuur van de rover Guldentop. Deze zou zich in de woelige Franse tijd op Mussenburg hebben schuilgehouden, maar werd door de Fransen aangehouden en te Antwerpen onthoofd. Zijn op Mussenburg verborgen schat, zo wil het de sage en het werk van Marie Gevers, komt hij in donkere nachten nog steeds bezoeken.

Natuur en recreatie

Wie door Edegem wandelt, zal op zijn weg kunnen genieten van de natuur van Park-Centrum, het Meihof en de recreatiegebieden Romeinse Put en Fort 5 of van de groene plekjes die getuigen van het rijk historisch verleden van Edegem: het Arendsnest bij de grens met Kontich, Mussenburg aan de grens met Hove, de Hazeschrans bij de grens met Kontich en Wilrijk, het eigenlijke dorpskasteel Ter Linden en Hof ter Elst.

Cultuur

Evenementen

• Meneerke van Buizegem: In de tweede helft van de 19de eeuw ontstaat in volle Romantiek rond de kerkverplaatsing van Buizegem naar Edegem de sage van "Meneerke van Buizegem". Elk jaar, met start op 30 april, worden er feestelijkheden rond deze sage georganiseerd.
• Internationaal Volksdansfestival Edegem: Aan het kasteel van Edegem vindt jaarlijks rond 15 augustus het Internationaal volksdansfestival plaats.
• Rock@Edegem: Dit jaarlijks muziekfestival werd opgericht in 2000 door een groep jongeren in samenspraak met de jeugddienst en de burgemeester. Rock@Edegem is er voor jong en oud en vindt meestal plaats op de laatste zondag van juni op het gemeenteplein van Edegem.
• Edegemse Parkavonden: Sinds 2001 worden in het parkcentrum elke zomer de Edegemse Parkavonden georganiseerd.
• Jaarmarkt van Edegem: Deze jaarmarkt vindt steeds plaats op het eerste volledige weekend van september, en beslaat het hele centrum. Op zondag wordt de markt zowat verdriedubbeld door een openlucht rommelmarkt.

Mobiliteit

Historisch

Van 1875 tot 1931 had Edegem een eigen (maar nu verdwenen) spoorwegstation op de Boniverlei. Dit was de noordelijke tak van spoorlijn 61 tussen het station Mortsel-Oude-God en het (eveneens verdwenen) station Kontich-Dorp.

Heden

Openbaar Vervoer: De gemeente is verbonden via verschillende busdiensten van de vervoersmaatschappij De Lijn verbonden met Antwerpen, Lier, Mortsel, Kontich en andere gemeenten in de omgeving.

Wegverkeer: De belangrijkste wegen die de gemeente doorkruisen zijn de E19, de N1, de N171 en de N173.

Toekomst

Rond het jaar 2015 zal tram 15 vanaf Mortsel, via Edegem, naar Kontich verlengd worden. Er zijn ook plannen om tram 6 vanuit Wilrijk naar het Universitair Ziekenhuis Antwerpen in Edegem te verlengen.

Politiek

Gemeenteraad

Op 8 oktober 2006 waren er verkiezingen voor de gemeenteraad. De Edegemse gemeenteraad telt 27 zetels en bestaat sinds 2 januari 2007 uit volgende fracties :

• CD&V / N-VA : 11 zetels
• GROEN!-SLP : 5 zetels
• Vlaams Belang : 5 zetels
• VLD : 3 zetels
• Edegem-anders : 3 zetels

College van burgemeester en schepenen

Edegem wordt sedert 2 januari 2007 bestuurd door een coalitie van CD&V / N-VA en VLD. Het college van burgemeester en schepenen bestaat vanaf dan uit :

• Koen Snyders (CD&V), burgemeester
• Jan Pszeniczko (CD&V), schepen van sport en personeel
• Peter Verstraeten (VLD), schepen van financiën, ruimtelijke ordening en rechtszaken
• Mia De Schamphelaere (CD&V), schepen van verkeer en onderwijs
• Elke Tindemans (CD&V), schepen van cultuur, ontwikkelingssamenwerking en bevolking en burgerlijke stand
• Bart Breugelmans (CD&V), schepen van jeugd, gezin en feestelijkheden
• Wim Verrelst (CD&V), schepen van leefmilieu en groenbeleid
• Brigitte Vermeulen-Goris (CD&V), voorzitter OCMW en schepen van sociale zaken en seniorenbeleid

Lijst van Oud-Burgemeesters

Burgemeester	Ambtsperiode
François Lanckpaep	1800-1802
François Vermeerbergen	1802-1818
Jacobus Eliaers	1818-1830
Ferdinand du Bois d'Oultremont	1830-1851
Jan-Baptist Ramael	1851-1860
Ad. de Bois-Vilain XIIII	1860-1868
Daniël Puttemans	1868-1872
Karel-Sebastiaan Mast	1873-1883
Petrus-Joannes de Raet	1883-1887
P.F. Van Put	1888
Jan-Frans Van Put	1888
Jan Verbert	1889-1891
P.F. Van Put	1891-1903
Clement Segers	1904-1914
E. Van Noyen	1914-1921
Alfons Schoessetters (liberaal)	1921-1926
Willem Arts	1927-1941
Gaston Mauquoi	1941-1944
Willem Arts	1944-1947
Gaston Adriaenssens (CVP)	1947-1964
Leo Tindemans (CVP)	1964-1968
Jan van den Kerkhof (CVP)	1968 - 1988
Luce Aerts-Lietaer (CVP)	1989 - 1992
Koen Snyders (CD&V)	1992 -

Economie

De quasi afwezigheid van industrie maakt van Edegem een typische woongemeente. Niettegenstaande zijn ligging in de rand van de metropool Antwerpen, is Edegem echter niet volledig verstedelijkt. Het gemeentebestuur heeft immers ook geïnvesteerd in de aanleg of het behoud van groene zones.

De Edegemnaren hadden in 1999 (aanslagjaar 2000) een inkomen dat 1/3 hoger lag dan het Belgische gemiddelde. Samen met Aartselaar, Bonheiden, Hove en Schilde is het de enige gemeente in de provincie Antwerpen met een gemiddeld inkomen hoger dan 14.000 EUR.

Bekende Edegemnaars

Geboren in Edegem

• Marie Gevers (1883-1975), schrijfster
• Paul Willems (1912-1997), schrijver
• François-Xavier de Donnea (1941), politicus
• Hilde Kieboom (1965), voorzitster van de Sint-Egidiusgemeenschap
• Cliff Mardulier (1982), voetballer
• Kobe Van Herwegen (1984), presentator, goochelaar, acteur

Wonen in Edegem

• Lutgart Simoens (1928), radiopresentatrice
• Leo Tindemans (1922), politicus
• Guy Van Sande (1963), acteur
• Yasmine (1972-2009), zangeres
• Serge Pauwels, wielrenner
• Ilse Heylen, judoka
• Christophe Lambrecht, radiopresentator
• Roxane (1979), zangeres
• Christine Van Broeckhoven (1953), professor (onderzoek naar alzheimer)
• Willy Vandersteen (1913-1990), striptekenaar
• Boris Daenen (Netsky), drum and bass muzikant
• Philippe Muyters (1961), Vlaams minister (N-VA)

Externe links

• Website van de gemeente

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Edegem van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 9' NB, 4° 27' OL