Edegem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Edegem
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Edegem Wapen van Edegem
Edegem
Edegem
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Antwerp.svg Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
8,65 km² (2011)
32,79%
31,7%
35,51%
Coördinaten 51° 9' NB, 4° 27' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
21.251 (01/01/2014)
47,96%
52,04%
2456,13 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
18,17%
59,74%
22,09%
Buitenlanders 4,26% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Koen Metsu (N-VA)
Bestuur N-VA, Groen, Open Vld
Zetels
N-VA
Groen
CD&V
Vlaams Belang
Open Vld
27
12
4
9
1
1

Economie
Gemiddeld inkomen 20.645 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 4,82% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2650
Deelgemeente
Edegem
Zonenummer 03
NIS-code 11013
Politiezone HEKLA
Website www.edegem.be
Detailkaart
EdegemLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Antwerpen
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Edegem is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 21.500 inwoners. Edegem behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Kontich.

Geschiedenis[bewerken]

Middeleeuwen[bewerken]

In 1173 werd Edegem onder zijn oude benaming Buyseghem voor het eerst in een oorkonde vermeld. De oorkonde in kwestie regelt de overdracht van het Buizegemkerkje aan een nieuwe kerkheer. De bisschop van Kamerijk, tot wiens bisdom het Edegemse gebied behoorde, schonk namelijk de Sint-Gorikskerk van "Buyseghem" aan zijn kapittel. Dit kapittel verkreeg daardoor het recht om onder de vorm van "tienden" belasting te innen, maar moest dan wel instaan voor het onderhoud van de kerk en de benoeming van de pastoor. Zo stapte de parochie Buizegem en daarmee ook Edegem officieel de geschiedenis binnen.

Door allerlei omstandigheden werd het kerkje circa 1300 voor de eredienst opgegeven en werd op het gehucht Edegem (destijds Adingaheem) een nieuwe levenskrachtige kerk als parochiecentrum geboren. Terwijl er op Buizegem slechts een in puin vallend kerkje en een oud kerkhof overbleven, werd rondom de nieuwe Edegemse Sint-Antoniuskerk een dorpscentrum uitgebouwd. In de latere middeleeuwen kende het nieuwe dorpscentrum Edegem een aangroei.

Van 1387 af was het dorp onderworpen aan de heer Van Cantecroy te Mortsel. Van dat Mortselse kasteel uit zouden de ambtenaren worden aangesteld, onder wie de schout of drossaard wel de voornaamste was. Deze schout of drossaard was het hoofd van het burgerlijk en gerechtelijk bestuur. Samen met de schepenen en de secretaris-griffier vormde hij de schepenbank, ook "de wet" genoemd. De schepenbank had naast een administratieve ook een rechterlijke functie.

Tussen 1500 en 1830 kreeg Edegem, zoals trouwens zoveel dorpen uit het Antwerpse, af te rekenen met periodes van afwisselend oorlog en vrede. Nadat in 1566 de beeldenstorm in de kerk verwoestingen had aangericht, volgden de gebeurtenissen van de godsdienstoorlogen en de strijd tussen Noord en Zuid elkaar onophoudelijk op. In 1585, toen de Spanjaarden Antwerpen belegerden en hun troepen de Scheldestad vanuit het openliggende platteland naderden, werd de dorpskerk in brand gestoken, maar gelukkig ook door de nog ter plaatse gebleven inwoners geblust. Het is de tijd van de verbrande steden, de wolvenplaag en de angstzaaiende pest.

Ancien Régime[bewerken]

Omstreeks de eeuwwisseling 1600 stonden er van de 85 huizen een 38-tal leeg. En nadat het Twaalfjarig Bestand van 1609 tot 1621 enige verademing had gebracht, sloeg de Retorsie in alle heftigheid toe in de jaren 1632-1642, toen geestelijken en leden van het dorpsbestuur als vogelvrijverklaarden waren en hun leven voortdurend bedreigd was. Met de Vrede van Münster kwam er weer enige rust, wat weerspiegeld werd door de herstellingen aan het kerkgebouw en de geleidelijke verfraaiing van het kerkinterieur.

Het einde van de 17de eeuw werd gekenmerkt door de oorlogen van Lodewijk XIV, terwijl Edegem, juist zoals alle andere dorpen, in 1797 te maken kreeg met de "Besloten Tijd", toen alle bedehuizen moesten gesloten worden.

De 19de eeuw bracht weinig verandering in het stille dorp. Edegem bleef wat het altijd geweest was, een landbouwdorp, waarvan de goede grond werd geprezen. In 1830 kwam het wel tot vrij heftige artilleriegevechten op het Molenveld, tussen Belgische vrijwilligers en Hollandse troepen.

Moderne Tijd[bewerken]

Sedert de eeuwwisseling, maar meer nog sedert de Tweede Wereldoorlog, werd Edegem het grote inwijkingsoord en groeide meer en meer uit tot een villadorp. Tussen 1925 en 1930 kwamen de Elsdonkwijk en een aantal landelijke leien of lanen in de richting van Kontich tot stand. Later voltrok zich de grootste metamorfose, door de verkavelingen Molenveld en Buizegem, die een nieuwe stroom inwijkelingen naar Edegem bracht. De niet eens 1.000 inwoners die de gemeente in 1831 telde, waren in 1930 aangegroeid tot bijna 7.000 inwoners en in 1972 werd de 20.000ste inwoner ingeschreven. Het bevolkingsaantal kende in 1981 de piek van 23.802 inwoners.

Geografie[bewerken]

Luchtopname van Edegem-centrum

Kernen[bewerken]

Naast de centrale dorpskern onderscheiden zich onder meer Buizegem, Molenveld en Elsdonk. De wijken Centrum-Noord, Centrum-Zuid, Buizegem, Elsdonk en Molenveld tellen ongeveer evenveel inwoners (4000-4500). De Collegewijk en de wijk Oude Elsdonk zijn kleiner met respectievelijk ongeveer 1500 en ongeveer 800 inwoners.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Antwerpen      Mortsel 
   Brosen windrose nl.svg  Hove 
 Aartselaar   Kontich    

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19de eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 837 822 997 1100 1047 1047 1320 1340 1890
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20ste eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 1688 3010 4160 6669 7856 13.885 19.365 22.146
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting[bewerken]

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2006
Inwoneraantal 22.146 23.422 23.719 23.300 22.932 22.253 21.866 21.668
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Bezienswaardigheden[bewerken]

Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek.
Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Edegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Grot en basiliek: De oprichting van de grot Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdes in het centrum in 1884, naar model van de grot in Lourdes, gaf aan Edegem naambekendheid bij menig bedevaarder en ligt er aan de basis van dat Edegem vaak als "grotgemeente" betiteld wordt. Niet ver van de grot staat de monumentale neo-byzantijnse Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek uit 1933.
  • Domein Mussenburg heeft tot ver buiten Edegem bekendheid verworven. Wijlen Marie Gevers, schrijfster en residente van Mussenburg, evoceerde in haar werk de figuur van de rover Guldentop. Deze zou zich in de woelige Franse tijd op Mussenburg hebben schuilgehouden, maar werd door de Fransen aangehouden en te Antwerpen onthoofd. Zijn op Mussenburg verborgen schat, zo wil het de sage en het werk van Marie Gevers, komt hij in donkere nachten nog steeds bezoeken.

Natuur en recreatie[bewerken]

Wie door Edegem wandelt, zal op zijn weg kunnen genieten van de natuur van Park-Centrum, het Meihof en de recreatiegebieden Romeinse Put en Fort 5 of van de groene plekjes die getuigen van het rijk historisch verleden van Edegem: het Arendsnest bij de grens met Kontich, Mussenburg aan de grens met Hove, de Hazeschrans bij de grens met Kontich en Wilrijk, het eigenlijke dorpskasteel Ter Linden en Hof ter Elst.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

  • Meneerke van Buizegem: In de tweede helft van de 19de eeuw ontstaat in volle Romantiek rond de kerkverplaatsing van Buizegem naar Edegem de sage van "Meneerke van Buizegem". Elk jaar, met start op 30 april, worden er feestelijkheden rond deze sage georganiseerd.
  • wereldDANSfestivalEDEGEM: In het centrum van Edegem vindt jaarlijks rond 15 augustus het wereldDANSfestivalEDEGEM plaats.
  • Rock@Edegem: Dit jaarlijks muziekfestival werd opgericht in 2000 door een groep jongeren in samenspraak met de jeugddienst en de burgemeester. Rock@Edegem is er voor jong en oud en vindt meestal plaats op de laatste zondag van juni op het gemeenteplein van Edegem.
  • Edegemse Parkavonden: Sinds 2001 worden in het parkcentrum elke zomer de Edegemse Parkavonden georganiseerd.
  • Jaarmarkt van Edegem: Deze jaarmarkt vindt steeds plaats het weekend van de eerste zondag van september, en beslaat het hele centrum. Op zondag wordt de markt zowat verdriedubbeld door een openlucht rommelmarkt.

Mobiliteit[bewerken]

Historisch[bewerken]

Van 1875 tot 1931 had Edegem een eigen (maar nu verdwenen) spoorwegstation op de Boniverlei. Dit was de noordelijke tak van spoorlijn 61 tussen het station Mortsel-Oude-God en het (eveneens verdwenen) station Kontich-Dorp.

Heden[bewerken]

Openbaar Vervoer: De gemeente is verbonden via verschillende busdiensten van de vervoersmaatschappij De Lijn verbonden met Antwerpen, Lier, Mortsel, Kontich en andere gemeenten in de omgeving.

Wegverkeer: De belangrijkste wegen die de gemeente doorkruisen zijn de E19, de N1, de N171 en de N173.

Toekomst[bewerken]

Er zijn bepaalde ideeën om rond het jaar 2015 tram 15 vanaf Mortsel, via Edegem, naar Kontich te verlengen. Er zijn ook plannen om tram 6 vanuit Wilrijk naar het Universitair Ziekenhuis Antwerpen in Edegem te verlengen. Maar dit zijn nog maar plannen, die al sinds 2001 geopperd worden.

Politiek[bewerken]

Lijst van Oud-Burgemeesters[bewerken]

Burgemeester Ambtsperiode
François Lanckpaep 1800-1802
François Vermeerbergen 1802-1818
Jacobus Eliaers 1818-1830
Ferdinand du Bois d'Oultremont 1830-1851
Jan-Baptist Ramael 1851-1860
Ad. de Bois-Vilain XIIII 1860-1868
Daniël Puttemans 1868-1872
Karel-Sebastiaan Mast 1873-1883
Petrus-Joannes de Raet 1883-1887
P.F. Van Put 1888
Jan-Frans Van Put 1888
Jan Verbert 1889-1891
P.F. Van Put 1891-1903
Clement Segers 1904-1914
E. Van Noyen 1914-1921
Alfons Schoessetters (liberaal) 1921-1926
Willem Arts 1927-1941
Gaston Mauquoi 1941-1944
Willem Arts 1944-1947
Gaston Adriaenssens (CVP) 1947-1964
Leo Tindemans (CVP) 1964-1968
Jan van den Kerkhof (CVP) 1968 - 1988
Luce Aerts-Lietaer (CVP) 1989 - 1992
Koen Snyders (CD&V) 1992 - 2012

College van burgemeester en schepenen[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Koen Metsu (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, Groen en Open VLD. Samen vormen ze de meerderheid met 17 op 27 zetels.
Schepenen zijn :

  • Peter Verstraeten (Open Vld), schepen van financiën, ruimtelijke ordening en rechtszaken
  • Jeroen Van Laer (Groen), schepen voor jeugd, ICT, participatie, wijkwerking, gezin, kinderopvang, toerisme, internationale solidariteit, gelijke kansen
  • Birre Timmermans (N-VA), schepen van personeelsbeleid, openbare werken en mobiliteit
  • Koen Michiels (N-VA), schepen van sport, onderwijs en evenementen
  • Goedele Van der Spiegel (Groen), schepen van leefmilieu, groenbeleid en landbouw
  • Guy Van Sande (N-VA), schepen van burgerlijke stand en cultuur
  • Brigitte Vermeulen-Goris (N-VA), voorzitter OCMW

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982[1] 9-10-1988[1] 9-10-1994[1] 8-10-2000[1] 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 25 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27
AGALEV1/Groen2 - 11,861 3 12,451 3 15,021 4 15,921 4 - 14,662 4
CVP/VU - - - - 33,59 10 - -
CVP 55,63 16 42,99 14 46,3 15 - - - -
CD&V+N-VA - - - - - 37,01 11 -
CD&V2650 - - - - - - 27,78 9
N-VA - - - - - - 36,24 12
VU 20,69 5 16,83 4 10,16 2 - - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 8,431 1 12,051 3 13,471 3 13,552 4 22,912 7 12,312 3 8,043 1
VIVANT - - - - 3,03 0 - -
SP1/sp.a2 13,11 3 12,681 3 12,121 3 7,931 1 6,631 1 - 4,772 0
sp.a-spirit-Groen! - - - - - 18,79 5 -
KPB 2,14 0 - - - - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - 2,731 0 5,491 1 12,981 3 17,921 5 18,032 5 5,802 1
AOV - - - 2,18 0 - - -
EVB - - - 2,48 0 - - -
CVP-ED - - - 45,87 15 - - -
edegem-anders - - - - - 13,85 3 -
democratiEdegem - - - - - - 1,95 0
Anderen(*) - 0,87 - - - - 0,75
Totaal stemmen 14117 16612 16830 16161 15834 15910 14950
Opkomst % 93,8 92,26 91,71 93,11 89,54
Blanco en ongeldig % 3,17 3,47 2,89 3,9 2,51 2,72 2,01

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meederheid zijn onderlijnd
(*)1982: PCPA 2012: Onafh.Edegem

Economie[bewerken]

De quasi afwezigheid van industrie maakt van Edegem een typische woongemeente. Niettegenstaande zijn ligging in de rand van de metropool Antwerpen, is Edegem echter niet volledig verstedelijkt. Het gemeentebestuur heeft immers ook geïnvesteerd in de aanleg of het behoud van groene zones.

De Edegemnaren hadden in 1999 (aanslagjaar 2000) een inkomen dat 1/3 hoger lag dan het Belgische gemiddelde. Samen met Aartselaar, Bonheiden, Hove en Schilde is het de enige gemeente in de provincie Antwerpen met een gemiddeld inkomen hoger dan 14.000 EUR.[4]

Bekende Edegemnaars[bewerken]

Geboren in Edegem[bewerken]

Wonen in Edegem[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties