Bornem

Bornem

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Mechelen
Coördinaten	51°5′N, 4°14′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	45,76 km² (2009) 69,44% 10,58% 19,98%
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	20.866 (01/01/2012) 49,50% 50,50% 456,01 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 19,69% 62,67% 17,64%
Buitenlanders	1,57% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Luc De Boeck (CD&V)
Bestuur	CD&V / Groen
Zetels CD&V/N-VA sp.a-spirit Vlaams Belang Open Vld Groen!	27 15 5 4 2 1
Economie
Gemiddeld inkomen	16.731 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	4,86% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2880 2880 2880 2880	Deelgemeente Bornem Hingene Mariekerke Weert
Zonenummer	03 - 052
NIS-code	12007
Politiezone	Klein-Brabant
Website	www.bornem.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Mechelen in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Bornem is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. Bornem behoort tot het kieskanton Puurs en het gerechtelijk kanton Willebroek.

Geschiedenis

Het grondgebied was al bewoond in de Gallo-Romeinse tijd. De naam werd in 1101 Burnehen gespeld ("verblijf bij de bron").

Het Land van Bornem behoorde aanvankelijk net als Hingene, Mariekerke en Sint-Amands tot het Graafschap Vlaanderen, aan de grens met het Hertogdom Brabant. De parochie behoorde tot het bisdom Kamerijk, later tot dat van Gent en sedert 1801 tot het aartsbisdom Mechelen.

Verkeer

De gemeente Bornem ligt aan de N16 die tussen Sint-Niklaas en Mechelen loopt. De gemeente bezit eveneens een spoorwegstation gelegen op spoorlijn 54.

Stationsgebouw te Bornem, gelegen aan spoorlijn 54.

Geografie

De gemeente ligt aan de rechteroever van de Schelde, tegenover de gemeente Temse, waarmee ze door de Scheldebrug verbonden is, stroomopwaarts van Antwerpen. Samen met de gemeenten Puurs en Sint-Amands vormt Bornem de streek Klein-Brabant. De gemeente telt ruim 20.000 inwoners.

Kernen

Bornem telt naast het centrum zelf nog de deelgemeenten Hingene, Mariekerke en Weert, alle aan de Schelde. In Hingene liggen nog de gehuchten Wintam en Eikevliet. In Bornem-centrum ligt nog het gehucht Branst.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Temse	Kruibeke	Schelle
		Niel
Hamme	Sint-Amands	Puurs

Demografie

Evolutie van het inwoneraantal

19e eeuw

Jaar	1806	1816	1830	1846	1856	1866	1876	1880	1890
Inwoneraantal	3336	3507	4043	4631	4709	4800	5056	5119	5463
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten

Jaar	1900	1910	1920	1930	1947	1961	1970	1976
Inwoneraantal	5993	6987	7486	8030	9067	9834	10.694	11.136
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting

Jaar	1977	1980	1985	1990	1995	2000	2005	2007
Inwoneraantal	17.314	17.986	18.398	18.813	19.453	19.939	19.939	20.347
Opmerking: Inwoneraantal op 01/01 - Bron: NIS

Politiek

Burgemeester

• 1970-2010: Jozef Van Eetvelt (CD&V)
• 2010-heden: Luc De Boeck (CD&V)

2013-2018

Burgemeester is Luc De Boeck (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij	10-10-1976		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006		14-10-2012
Stemmen / Zetels	%	25	%	25	%	25	%	25	%	25	%	27	%	27
CVP1/CD&V2	64,431	19	55,791	17	63,21	17	58,941	18	47,621	14	-		38,282	13
CD&V+N-VA	-		-		-		-		-		48,99	15	-
N-VA	-		-		-		-		-		-		15,44	4
VU	8,81	1	8,68	1	-		3,8	0	-		-		-
VLD-VU	-		-		-		-		10,41	2	-		-
PVV1/VLD2	4,61	0	6,711	1	-		-		-		10,45	2	-
SP1/sp.a2	22,161	5	19,321	5	-		18,81	5	22,111	6	-		17,222	5
sp.a-spirit	-		-		-		-		-		19,01	5	-
SAMEN	-		-		32,93	8	-		-		-		-
AGALEV1/Groen!2/Groen3	-		-		-		7,131	1	8,461	1	6,042	1	8,093	2
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2	-		0,651	0	-		7,141	1	11,391	2	15,522	4	6,752	1
GB	-		8,85	1	-		-		-		-		-
ETA	-		-		3,87	0	-		-		-		-
BLAUW	-		-		-		4,2	0	-		-		-
B! Democratisch	-		-		-		-		-		-		7,16	1
Beter Bornem	-		-		-		-		-		-		7,06	1
Tot. stemmen	12213		12973		13675		14117		14530		15098		15393
Opkomst %					96,57		94,81		93,26		94,76		93,01
Blanco en ongeldig %	3,03		4,09		3,17		3,41		2,51		2,98		1,89

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden

Onze-Lieve-Vrouw van de Krocht in de crypte van de Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Leodegariuskerk

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Bornem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

• Het dorpsplein en de kerk van Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Leodegarius zijn beschermd als respectievelijk dorpsgezicht en monument. De Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Leodegariuskerk heeft een torenvoet en een koor uit de 12e eeuw. De bovenbouw van de toren is van 1840. Onder het hoofdaltaar bevindt zich de wettelijk beschermde crypte uit de 11de eeuw, waar Onze-Lieve-Vrouw van de Korcht wordt vereerd.
• Het neogotisch Kasteel de Marnix de Sainte-Aldegonde van de adellijke familie van Marnix van Sint-Aldegonde werd in 1888 gebouwd op de plaats waar een 11de-eeuwse burcht stond.
• Het sas, een afwateringssluis uit 1592.
• De Sint-Bernardusabdij werd gesticht in 1603 en vernieuwd in 1773. De abdij is onder meer bekend door de ruim 40.000 boeken over de orde der Cisterciënzers.
• Een voormalige fort uit de verdedigingslijn van Antwerpen
• Meerdere muziekstraatjes van de SIM-route
• Breeven, een park en recreatiedomein en tevens verscheidene sportfaciliteiten
• De kinderboerderij
• De dijken aan de Schelde
• Tussen Bornem en deelgemeente Weert ligt de Oude Schelde, een afgesneden meander van de Schelde.
• Sinds 4 september 1976 is Bornem verbroederd met de Batterij VeldArtillerie Para-commando.

Cultuur

Evenementen

• augustus: bedevaart Onze-Lieve-Vrouw van de Krocht
• 15 augustus of zondag erna: processie
• rond 15 augustus: de 100 km dodentocht
• zondag voor de dodentocht: fietsdodentocht
• woensdag na de oktoberkermis: jaarmarkt
• zondag na 14 juni: kleine kermis
• zondag na Sint-Michiel: grote kermis
• zondag na Sint-Vincentius:, 19 juli: kermis parochie Branst
• Het Breevenement
• Het jaarlijkse Palingfestival en het Vis- en Folklore weekend in deelgemeente Mariekerke.
• Fakkeltocht (sinds 2010 , ter ere aan Wapenstilstand)
• Bal van de burgemeester
• Bornem zingt

Televisie

• De bekendste reeks die in Bornem gefilmd is, is de TV1-reeks 'Stille Waters'. Het café Sint-Vadde werd vaak gebruikt als locatie. 'De Notelaer', dat vroeger het buitenverblijf van graaf d'Ursel van Hingene was, werd gebruikt als woning van Alex Vorlat. De overzetdiensten van Mariekerke en Sint-Amands, een buurgemeente van Bornem, kregen een belangrijke rol in de serie. Het café "Koningsrek" te Branst, ter plaatse beter bekend als "Zates", dat aan de overzetdienst van Mariekerke gelegen is, werd ook gebruikt als locatie.
• Chris Van den Durpel ging met zijn typetje 'Kamiel Spiessens' ook naar Mariekerke om het dorpje te verkennen.
• De vtm serie "Nonkel Jef" werd ook opgenomen in Bornem en zijn deelgemeentes. Zo is de boerderij van Jef te vinden in Weert. Ook in andere deelgemeentes werden scènes zijn opgenomen. Zo is er een scène bij de visvijver "de wiel" in Hingene.
• Bij de televisieserie De Rodenburgs van vtm is er een aflevering in Hingene (Bornem) opgenomen.
• Ook is er een aflevering van de één-serie Wolven opgenomen aan het kasteel D'Ursel van Hingene.
• Van de bekende politiecommissaris Witse werd uitzonderlijk ook een aflevering in Bornem gedraaid. De kinderboerderij Barelhoeve aan de Barelstraat werd toen gebruikt als buitenlocatie. De serie wordt normaal enkel in Halle en omstreken opgenomen maar daar vonden de producenten geen geschikte locatie voor deze buitenopnames. Binnenopnames in Bornem, meerbepaald in de Sint-Jozefkliniek, werden wel al vaker voor de TV-reeks gebruikt.
• Verschillende opnames van Thuis die zich afspelen in het ziekenhuis waar Tibo werkt, werden ook in de Sint-Jozefkliniek gemaakt.
• Verschillende locaties, zowel binnen- als buitenlocaties, van de vtm-serie Clan werden in Bornem opgenomen. Zo doet het oude gemeentehuis van Hingene dienst als politiekantoor, een woning in Eikevliet werd gebruikt als notariswoning. Ook in de Huveneersbasisschool werden er opnames gemaakt.

Film

Bornem is een gegeerde filmlocatie in Vlaanderen. Voor onderstaande films werden locaties in de gemeente gebruikt.

• Voor de film Iedereen Beroemd van Dominique Deruddere is er een kort telefoongesprek gefilmd in een plaatselijk café, Sint-Vadde.
• Het kasteel in de films over Blinker, met name Blinker en Blinker en het Bagbag-juweel is het kasteel van graaf Marnix de Saint-Aldegonde, de graaf van Bornem.
• Voor Team Spirit 2 van Jan Verheyen is er ook in Bornem gefilmd. Onder meer werd het voetbalterrein van voetbalclub FC Mariekerke gebruikt als vaste locatie.
• Voor de film Windkracht 10 - Koksijde Rescue van Hans Herbots werd het kasteel van Hingene, dat gelegen is in het park van Hingene, gebruikt als locatie voor een leger-feestje. Hetzelfde kasteel D'Ursel in Hingene werd in de jaren 80 al eens gebruikt in de bekende Urbanus-film Koko Flanel. Urbanus modelleerde als Placide op een catwalk voor het kasteel.
• Zware jongens
• De duistere diamant

Sport

Verenigingen

• Voetbalclub KSV Bornem: 3de nationale
• Voetbalclub FC Mariekerke: 4de nationale
• Voetbalclub KFC Wintam: 4de provinciale Antwerpen
• Voetbalclub KVS Branst: 4de provinciale Antwerpen
• Voetbalclub KVK Hingene: 4de provinciale Antwerpen

Evenementen

• rond 15 augustus: de 100 km dodentocht
• zondag voor de dodentocht: fietsdodentocht

Geboren in Bornem

• Frans Simonau (1783 - augustus 1859), kunstschilder
• René Bernard Lenaerts (1902 - 1992), professor muziekwetenschappen
• Willy Peremans (28 juli 1907 - 14 augustus 1986), professor geschiedenis
• Albert Sercu (1918 - 1978), wielrenner
• Eddy Pauwels, 2 mei 1935, wielrenner
• Walter Boeykens (1938 - 2013), dirigent, muziekpedagoog en klarinettist
• Jan De Maeyer, 1 september 1949, componist, muziekpedagoog en hoboïst
• Marc Van Ranst, 20 juni 1965, hoogleraar virologie en epidemiologie
• Sabine Hagedoren, 1968, weervrouw bij de Vlaamse zenders van de VRT
• Tarik Fraihi, 6 september 1969, politiek filosoof en publicist
• Kristine Van Pellicom, 1969, actrice
• Daniel Verelst, 19 juni 1969, wielrenner
• Ianka Fleerackers, 1971, actrice en presentatrice
• Sanne (pseudoniem van Sandra Denotté), 1973, zangeres
• Hind Fraihi, 1976, onderzoeksjournaliste

Partnersteden

• Bornheim (Duitsland)
• Gordes (Frankrijk)
• Nquthu (Zuid-Afrika)

Trivia

• In de Nederlandse stad Breda werd een straat naar de gemeente genoemd. (Bornemstraat)
• In de stad Gent is een café die de oude naam van de gemeente draagt, café Bornhem.

Externe links

• Website van de gemeente
• Website van het Kasteel van Bornem
• De gemeente Bornem op Facebook

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Bornem van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 6' NB, 4° 14' OL