Sint-Niklaas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint-Niklaas
Stad in België Vlag van België
Vlag van Sint-Niklaas Wapen van Sint-Niklaas
(Details) (Details)
Sint-Niklaas
Sint-Niklaas
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Sint-Niklaas
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
83,8 km² (2011)
64,86%
17,28%
17,85%
Coördinaten 51° 10' NB, 4° 8' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
73.716 (01/01/2014)
48,78%
51,22%
879,70 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
19,80%
61,44%
18,76%
Buitenlanders 5,32% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Lieven Dehandschutter (N-VA)
Bestuur N-VA, sp.a-Groen
Zetels
N-VA
sp.a-Groen
CD&V
Vlaams Belang
Open Vld
SOS 2012
41
13
12
7
5
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen 16.246 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 7,29% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
9100
9100
9111
9112
Deelgemeente
Sint-Niklaas
Nieuwkerken-Waas
Belsele
Sinaai
Zonenummer 03
NIS-code 46021
Politiezone Sint-Niklaas
Website www.sint-niklaas.be
Detailkaart
Sint-NiklaasLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Sint-Niklaas
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Sint-Niklaas is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad is de hoofdstad van het Land van Waas en telt ruim 73.000 inwoners, die Sint-Niklazenaars[1] worden genoemd. De stad is ook bekend om haar marktplein, het grootste van België.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

Hoewel er sporen van voor-Romeinse activiteiten gevonden zijn op het grondgebied van het huidige Sint-Niklaas, lag het regionale centrum in de Romeinse tijd in het nabijgelegen Waasmunster, vermoedelijk vanwege de betere ligging aan de rivier de Durme. De geschiedenis van Sint-Niklaas begint pas in 1217, wanneer de bisschop van Doornik, op advies van lokale geestelijken, een kerk opricht voor de heilige Nicolaas van Myra. De nieuwe parochie was tot medio 16e eeuw ook afhankelijk van het bisdom Doornik. Politiek gezien was het echter onderdeel van het graafschap Vlaanderen. De macht van dat graafschap resulteerde in een snelle economische groei van de stad. In 1241 werd Sint-Niklaas tot administratief centrum van de streek gepromoveerd. Een document van 1248 beschrijft dat Margaretha II van Vlaanderen zes bunders grond ten westen van de kerk aan Sint-Niklaas toevoegde met als voorwaarde dat die voor altijd onverdeeld en onbebouwd moesten blijven. Deze voorwaarde verklaart de ongewone omvang van het marktplein vandaag.

14e eeuw tot 17e eeuw[bewerken]

De stad is nooit ommuurd geweest, waardoor ze steeds makkelijk te veroveren was. In 1381 bijvoorbeeld, werd Sint-Niklaas geteisterd door brand en plundering. De ligging niet ver van de Schelde, tussen Antwerpen en Gent, zorgde desalniettemin steeds voor een snel herstel. In 1513 werden door keizer Maximiliaan I marktrechten verleend die Sint-Niklaas toestonden wekelijks een markt te organiseren. Rond 1580 veroorzaakten rondtrekkende beeldenstormers hevige schade aan de kerk. De 17e eeuw was algemeen genomen een periode van voorspoed; dat liet zich merken in de economische groei die Sint-Niklaas gedurende die periode doormaakte. Vooral vlas en wol zorgden voor economische successen. Dit was ook de tijd dat Sint-Niklaas werd begiftigd met veel administratieve gebouwen en 3 kloostergemeenschappen (de oratorianen, de minderbroeders en de zwartzusters). Deze laatsten bezorgden de regio onderwijs, religie en medische zorgen. Op 25 mei 1690 werd Sint-Niklaas nogmaals geteisterd door een rampzalige brand die ontstaan was in een jeneverstokerij. Niet minder dan 565 huizen werden toen verwoest.

18e eeuw tot heden[bewerken]

Sint-Niklaas op de Ferrariskaart van 1775

In de 18e eeuw profiteerde Sint-Niklaas van de economische vooruitgang onder Oostenrijkse voogdij. In 1764 begon de eerste industriële katoenweverij te werken. Het was de start van een intensieve ontwikkeling van de textielproductie, die Sint-Niklaas omstreeks 1830 transformeerde tot de voornaamste Oost-Vlaamse industriestad na Gent. Aan het einde van de 18e eeuw bracht de Franse Revolutie religieuze intolerantie, ook werd de gemeentelijke administratie door de Fransen gemoderniseerd. In 1803 bracht Napoleon Bonaparte een bezoek aan Sint-Niklaas, dat hij het jaar daarop tot stad bevorderde op grond van het inwoneraantal (circa 11.000). De 19e eeuw werd gekenmerkt door de achteruitgang van de textielbranche. De aansluiting van de stad op het nationale spoorwegennet rond 1850 bracht een positieve kentering teweeg en was de motor van een krachtige relance en een grootscheepse stadsuitbreiding. Onder andere het huidige stadhuis en de Onze-Lieve-Vrouwekerk werden gedurende die periode gebouwd. Na de Tweede Wereldoorlog kwam de textielindustrie pas echt in een crisis, waardoor ze begin 21e eeuw zo goed als volledig verdwenen is. Vandaag is het historische centrum voornamelijk geëvolueerd naar een winkel- en dienstencentrum.

Kernen[bewerken]

Kaart van Sint-Niklaas

De stad telt naast Sint-Niklaas zelf nog de deelgemeenten Belsele, Nieuwkerken-Waas en Sinaai. In het noorden van Belsele ligt het dorpje Puivelde.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2013)
I Sint-Niklaas 31,74 51.143
II Nieuwkerken-Waas 9,86 5.948
III Belsele 20,26 9.997
IV Sinaai 21,94 6.167

De stad Sint-Niklaas grenst aan volgende gemeenten en deelgemeenten:

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Grote Markt, met 3,2 ha het grootste marktplein in België.
  • De Sint-Nicolaaskerk is gesticht in de 13e eeuw en gaf haar naam aan de stad. Na een hevige brand in de 17e eeuw werd de kerk heringericht in barokstijl. Haar aankleding en vooral de kerkschat maken de Sint-Nicolaaskerk tot een van de rijkste van de streek.
  • De Onze-Lieve-Vrouwekerk in neo-byzantijnse stijl staat bekend om haar symbolische wandschilderingen en heeft een verguld, zes meter hoog Mariabeeld op de toren.
  • De Sint-Jozefskerk en de Christus Koningkerk
  • Het Sint-Jozef-Klein-Seminarie werd in de 17e eeuw door minderbroeders gebouwd. Het is nu een middelbare school.
  • Het Stadhuis van Sint-Niklaas
  • Het info.waasland, een bezoekerscentrum ondergebracht in de historische monumenten Cipierage en Parochiehuis.
  • Het cultuurhistorisch museum SteM Zwijgershoek neemt de bezoeker mee op een traject doorheen de tijd, van de prehistorie tot de 21ste eeuw.
  • Het Mercatormuseum behandelt de volledige geschiedenis van de cartografie.
  • Het Huis Janssens, een herenwoning in neo-Vlaamse renaissancestijl, herbergt de collectie van de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas.
  • De Salons voor Schone Kunsten: in een monumentaal neoclassicistisch herenhuis wordt een selectie uit het stedelijk kunstpatrimonium tentoongesteld.
  • Het Huis van de Sint: vanaf midden november tot en met 6 december vormen de Salons voor Schone Kunsten de winterresidentie van Sinterklaas.
  • Het Historisch pijp- en tabakmuseum
  • Het Edgar Tinelmuseum in deelgemeente Sinaai neemt de bezoeker mee in het levensverhaal van Edgar Tinel, een eenvoudige dorpsjongen die het tot pianist schopt en het Brusselse Conservatorium bereikt.
  • Het Heemkundig Museum Nieuwkerken-Waas 200/700 in deelgemeente Nieuwkerken-Waas belicht de voornaamste facetten van het Nieuwkerkse volksleven.
  • De Witte Molen
  • Kasteel Walburg, een waterburcht gelegen in het Romain De Vidtspark.
  • Ruim vijftig kunstwerken, aangekocht door de organisatie Kunst in de stad (KidS), sieren de straten en pleinen van de stad.
  • Recreatiedomein De Ster
  • De zeven stadsreuzen: Sinterklaas, Zwarte Piet, Janneke, Mieke, Caspar, Melchior, Balthasar
1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Sint-Niklaas

Art deco - art nouveau[bewerken]

In Sint-Niklaas zijn een paar voorbeelden te vinden van de art-deco- en art-nouveaustijl. In de late 19de eeuw was Sint-Niklaas een bloeiend centrum voor de textielnijverheid. Vele rijke lieden lieten zich grote huizen bouwen in de stijl naar de toenmalige mode. De huizen rond de Monseigneur Stillemansstraat zijn alle geklasseerd en geven een fraai beeld van de levensstandaard van de Sint-Niklase burgerij van weleer. Ook sommige religieuze gebouwen zijn opgetrokken in deze stijl, zo ook de Broederschool in de Nieuwstraat, en een deel van de Normaalschool in de Kasteelstraat. De Christus Koningkerk (1938) in de Heistraat is een fraai voorbeeld van het modernisme.

Het huis van Edmond Meert, Stationsstraat 85 (1928-'29), was het winterverblijf van een rijke familie van textielfabrikanten. In de jaren 80 werd het pand gekocht door de stad, die er haar kunstcollectie onderbracht (Salons voor Schone Kunsten). Andere merkwaardige gebouwen in het stadscentrum zijn o.m. de zeventiende-eeuwse Cipierage, het Oud-Parochiehuis en het Landhuis op de Grote Markt.

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van burgemeesters van Sint-Niklaas voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De huidige burgemeester is Lieven Dehandschutter.

Uitslagen gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Op 1 januari 1977 werden de voormalige gemeenten Belsele, Nieuwkerken-Waas en Sinaai bij Sint-Niklaas gevoegd.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1946 behaalde de CVP nog 45% van de geldige uitgebrachte stemmen en meteen toch de absolute zetelmeerderheid in de gemeenteraad; in 2000 was ze teruggevallen tot 23%. De Volksunie was in 1976 de 2de partij met 24% van de geldig uitgebrachte stemmen; in 2000 was de partij de 5de met nog 8%. De SP klom van 21% in 1976 naar 27% in 2000 en de VLD van 8 naar 14%. Het Vlaams Blok had in 2000 19% van de meetellende neergelegde stemmen, Agalev 7% en Vivant 2%.

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Lieven Dehandschutter (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en sp.a-Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 25 op 41 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4]
Stemmen / Zetels  % 39 % 39 % 39 % 39 % 39 % 39 % 41
CVP1/CD&V2 44,861 19 38,721 18 36,571 16 31,181 15 23,11 10 - 15,552 7
CD&V+N-VA - - - - - 27,67 11 -
VU1/VU&ID2 23,811 10 15,371 6 10,871 4 7,681 2 8,192 2 - -
N-VA - - - - - - 28,48 13
PVV1/VLD2/VLD-VIVANT3/Open Vld4 7,641 2 7,441 2 10,251 4 11,582 4 13,552 5 9,603 3 7,214 2
VIVANT - - - - 1,83 0 - -
SP 21,01 8 29,42 13 29,46 13 25,8 12 27,2 12 - -
sp.a-spirit-Groen! - - - - - 35,35 14 -
sp.a-Groen - - - - - - 25,68 12
AGALEV - 3,85 0 4,54 1 5,78 1 6,68 2 - -
PVDA1/PVDA+2 0,791 0 0,391 0 0,481 0 0,621 0 - - 1,782 0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - 2,311 0 4,971 1 12,461 5 19,451 8 26,552 11 11,692 5
SNEL 1,88 0 0,6 0 - - - - -
GEMBEL - 1,9 0 - - - - -
SN2000 - - 2,26 0 - - - -
KP-SAP - - 0,31 0 - - - -
ROSSEM - - - 0,75 0 - - -
W.O.W. - - - 2,45 0 - - -
SNAB - - - - - - 1,87 0
SOS 2012 - - - - - - 5,98 2
S²nb Transp. - - - - - - 1,08 0
Anderen(*) - - 0,27 1,72 - 0,82 0,68
Totaal stemmen 46325 47468 48374 48111 48174 47946 47565
Opkomst % 94,39 92,74 91,6 89,29
Blanco en ongeldig % 3,68 4,22 3,98 4,11 3,67 4,24 5,98

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*)1988: LVP 1994: B.E.B./BEB-n, SAMEN, SINT 2006: B.E.B./BEB-n 2012: FOERT

Cultuur[bewerken]

In Sint-Niklaas bestaat een cultus rondom Sinterklaas. Symbool voor de stad zijn twee stadsreuzen. Het gewicht van de sinterklaasreus is 100 kilogram en de pop is zo'n 5 meter hoog. Zwarte Piet is kleiner.

Elke donderdag is het markt op het grote marktplein.

Jaarlijks vinden er de Vredefeesten plaats.

Sport[bewerken]

Voetbal[bewerken]

De stad kent een rijke maar bewogen geschiedenis in het voetbal. Begin jaren 20 sloten zowel Sint-Niklase SK als Excelsior AC Sint-Niklaas zich aan bij de Belgische voetbalbond. SK zou 71 jaar lang in het nationaal voetbal actief blijven en zelfs drie seizoenen in de hoogste afdeling spelen. Ook Excelsior speelde anderhalf seizoen nationaal, maar fusioneerde in 1989 met Sint-Niklase, dat op zijn beurt in 2000 verdween in een fusie met KSC Lokeren. De stad verloor zo zijn succesvolste club. Daarop verhuisde KFC Red Star Haasdonk, uit het nabijgelegen Haasdonk naar Sint-Niklaas om er als Red Star Waasland te spelen, tot die club in 2010 terugkeerde naar Beveren toen daar KSK Beveren verdween. Ondertussen was in de jaren 90 in deelgemeente Nieuwkerken-Waas een nieuwe club ontstaan die snel opklom in de hiërarchie, in 2003 werd herdoopt in FCN Sint-Niklaas en na het vertrek van RS Waasland nam deze club de plaats in als eerste club van de stad in 2010. Men liet de naam wijzigen in Sportkring Sint-Niklaas, als verwijzing naar de 10 jaar eerder verdwenen glorieclub van de stad.

Los hiervan speelde in de 20ste eeuw in de stad ook KFC Gerda Sint-Niklaas, dat eveneens drie jaar nationaal voetbal speelde; maar ook deze club verdween in 2002. Deze club werd heropgericht als SK Gerda Sint-Niklaas. Andere clubs als VK White-Boys Sint-Niklaas speelden altijd provinciaal.

In het damesvoetbal is Sinaai Girls het paradepaardje. Dit team speelt sinds 1993 in de eerste klasse en won liefst drie jaar op rij de Beker van België (2009-2010-2011).

Wielersport[bewerken]

Op het vlak van wielersport is Sint-Niklaas vooral bekend als startplaats van de Ronde van Vlaanderen. De wielerklassieker startte van 1977 tot en met 1997 vanaf de Grote Markt. De stad was ook etappeplaats in de Ronde van Frankrijk van 1973 als aankomstplaats voor rit 1 B, als start- en aankomstplaats van rit 2 A (een ploegentijdrit) en als startplaats voor rit 2 B.

Sinds 2010 vindt er op de Grote Markt een natourcriterium plaats. Op het recreatiepark De Ster werd al enkele keren een veldrit georganiseerd.

Andere sporten[bewerken]

In het volleybal was sporthal De Witte Molen jarenlang thuishaven voor een internationaal volleybaltoernooi, het Flanders Volley Gala.

Zustersteden[bewerken]

Geboren in Sint-Niklaas[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties