Kaprijke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kaprijke
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Kaprijke Wapen van Kaprijke
(Details) (Details)
Kaprijke
Kaprijke
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Oost-Vlaanderen.svg Oost-Vlaanderen
Arrondissement Eeklo
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
33,71 km² (2011)
84,89%
8,03%
7,07%
Coördinaten 51° 13' NB, 3° 37' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
6.298 (01/01/2014)
49,68%
50,32%
186,86 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
19,54%
62,75%
17,71%
Buitenlanders 1,89% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Filip Gijssels
Bestuur SAMEN
Zetels
SAMEN
CD&V
N-VA
17
9
4
4
Economie
Gemiddeld inkomen 17.397 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 3,71% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
9970
9971
Deelgemeente
Kaprijke
Lembeke
Zonenummer 09
NIS-code 43007
Politiezone Meetjesland-Centrum
Website www.kaprijke.be
Detailkaart
MnpKaprijkeLocation1.png
ligging binnen het arrondissement Eeklo
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
OLV Hemelvaartkerk te Kaprijke
Stadhuis van Kaprijke

Kaprijke is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De gemeente ligt in de regio Meetjesland, heeft een totale oppervlakte van 33,71 km² en telt ruim 6000 inwoners, die Kaprijkenaars[1] worden genoemd. Kaprijke heeft een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd en had tot de Franse Revolutie stadsrechten (verkregen in de 12e eeuw door Johanna van Constantinopel).

De grootste kern van de gemeente is Lembeke, dat zowel in oppervlakte als inwonersaantal de andere deelgemeente (Kaprijke) overtroeft. Ten tijde van de grootschalige nationale gemeentefusieronde (jaren 70 van de 20e eeuw), toen Lembeke en Kaprijke samengevoegd werden, kenden beiden echter een gelijkaardig aantal inwoners.

De gemeente heeft als beleid beide kernen gelijkwaardig te behandelen. Dus niet zoals bij de meeste gemeenten, met hoofddorp en deelgemeenten. In het provinciaal ruimtelijk structuurplan (PRS) staat het daarom als "meerkernig hoofddorp" te boek. Veel gemeentelijke voorzieningen zijn dubbel uitgevoerd, in Kaprijke en Lembeke.

Situering[bewerken]

Kaprijke maakt deel uit van de Vlaamse Zandstreek. Dit gebied is nagenoeg vlak, de hoogte schommelt tussen de 4 en 11 meter. In het zuidwesten is een iets meer uitgesproken microreliëf aanwezig dan in het noorden. De laagste delen zijn te vinden in het noorden van de deelgemeente.

Het landschap is overwegend een oud ontginningslandschap, gekenmerkt door een mozaïekachtig patroon van rechthoekige tot blokvormige percelen. In de depressies zijn de percelen meer rechthoekig lang en smal. Dit alles volgens een vrij regelmatig patroon.

Geschiedenis[bewerken]

De naam Kaprijke komt zeer waarschijnlijk van de Gallo-Romeinse naam "Capriacum" wat zoveel betekent als 'Goed van Caprius' (Caprius is een persoonsnaam). Er is voor het eerst sprake van het huidige Kaprijke rond de 13e eeuw, na een periode van zes eeuwen verlatenheid. De Romeinen, die de nederzetting bouwden, sloegen immers in de 5de eeuw op de vlucht voor invallende Germanen.

In 1240 kreeg Kaprijke een keure van Johanna van Constantinopel waarmee het dus stadsrechten had.

Gedurende de Middeleeuwen was een groot gedeelte ervan met heide en moeras bedekt, en diende Kaprijke te worden beschermd tegen de vernietigende invloeden van de zee, dit werd gedaan door de aanleg van de Graaf Jansdijk. Die liep van Antwerpen over Bentille naar Knokke. Deze dijk kon echter niet verhinderen dat Kaprijke in 1403 toch grotendeels overspoeld geweest is.

In de late Middeleeuwen was Kaprijke een vrij welvarend stadje, vooral door aandeel van de lakenweverijk. Het Kaprijks laken was tot ver buiten de grenzen bekend om zijn hoge kwaliteit.

In de 16e eeuw werd Kaprijke gekweld door godsdienstoorlogen die verschrikkelijke oorlogen en plunderingen inhouden, vooral na de Geuzenberoerten in 1547 en nog erger in 1583. Meer dan 20 jaar lang was Kaprijke verwoest en verlaten. Vanzelfsprekend was de nijverheid ook helemaal ten onder gegaan en het kwam er nooit meer tot volle bloei. Alles werd in het werk gesteld om het stadje te heropbouwen wat zich dan weer resulteerde in extra belastingen. Een poging in de goede richting midden de 17e eeuw was het graven van het Kaprijks vaardeken, een kanaal dat Kaprijke langs Lembeke, Sleidinge en Kluizen met Gent verbond.

Kaprijke op de Ferrariskaart (rond 1775)

In 1763 stroopten de Franse legers alles leeg, dit was nog niet het einde van alle ellende want in 1783 vielen diezelfde Fransen weer binnen, ditmaal onder aanvoering van maarschalk d'Humières. De bestuursleden waren gevlucht en niemand kon ontkomen aan de zware brandschatting (= de bewoners moesten belasting betaling aan de invaller, met brandstichting als straf indien niet aan de eisen konden worden voldaan). Onmiddellijk werd het vuur aangestoken en verschillende huizen en schuren, alsook het bovendeel van het stadhuis, dat pas 20 jaar voordien terug heropgebouwd was, brandden af. Om de geleden schade toch enigszins wat de milderen vroegen heel wat pachters afslag op hun pacht en andere verplichtingen.

In de 18e eeuw kende Kaprijke (zoals trouwens gans Vlaanderen) een betrekkelijke rust en bloei. Dit veranderde toen het samen met de omliggende streken aan het eind van de 18e eeuw opnieuw door de Fransen werd veroverd. Kaprijke verloor haar stadsrechten, maar werd wel hoofdplaats van een kanton. Napoleon vaardigde een wet uit waarbij jonge mannen verplicht met het Franse leger moeten strijden. Toen velen in de kleemkapel de Onze-Lieve Vrouw aanriepen een goed lot te trekken om zo van de legerdienst gevrijwaard te zijn, vernietigden de Fransen ook nog de kapel.

Rond 1830, toen België onafhankelijk werd, was Kaprijke voornamelijk op landbouw afgestemd. Toch was er nog zo'n 1/4 bos en heide. Weven en verwerking van vlas gebeurden vooral in de winter.

Kort na de helft van de 19e eeuw kwam de grote industriële crisis over de streek met een sterke daling van de algemene welvaart als logisch gevolg. Van de ongeveer 750 families die Kaprijke toen telde, konden er zich rond 1855 slechts een honderdtal zichzelf welstellend noemen. De kleine landbouwers ,wevers, herbergiers en veldarbeiders konden nog net rondkomen. Maar 1/3 van de bevolking was aangewezen op den Armen. Vandaar dat toen heel wat gezinnen de tocht naar Amerika waagden, hopend op betere omstandigheden aldaar.

In 1871 kreeg Kaprijke een halte op de spoorlijn Eeklo-Zelzate. Doch behalve een straat die Stationstraat heet is alles al jaren verdwenen, voornamelijk door de komst van de auto. Ook de tramlijn die Eeklo over Kaprijks grondgebied met Watervliet verbond, werd hier het slachtoffer van.

De gemeente kreeg haar huidige vorm op 1 januari 1977 toen, in kader van de eenheidswet, het aangrenzende Lembeke bij Kaprijke werd gevoegd. Principieel was de oude gemeente (nu deelgemeente) Kaprijke tegen iedere fusie gekant. Maar indien de fusie van bovenaf zou opgelegd worden wilde zij liefst samengaan met Lembeke om zo het agrarische karakter van de gemeente te behouden. Ook electorale motieven speelden mee. Door, uit Lembeeks standpunt, met het kleinere Kaprijke samen te gaan in plaats van Eeklo hoopte toenmalig Lembeeks burgemeester graaf Adhémar d'Alcantara burgemeester te blijven.[2] Iets wat overigens mislukte, want bij de fusiegemeenteraadsverkiezingen van 1976 werd hij verslagen door de zittend burgemeester van Kaprijke Albert Windey.

Spotnaam[bewerken]

Kaprijkenaren hebben als spotnaam 'Groeningen', naar de groene appelsoort die er vanaf de late Middeleeuwen geteeld werd. De inwoners waren destijds erg trots op deze appels en gaven ze vaak cadeau. Zelfs vorsten kregen het soms als geschenk. Omdat de appels erg typerend groen waren, dachten diegenen die de appels kregen dat Kaprijkenaren gierige mensen waren.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Kaprijke voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Het Plein, een groot rechthoekig dorpsplein omzoomd met een dubbele rij monumentale bomen. Het is het grootste dorpsplein van Oost-Vlaanderen. Het zuidelijke deel van het vroeger veel grotere Plein is in de 19de eeuw verkaveld.
  • De Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk (1787-1788) met oudere, in vroeggotische stijl gebouwde, toren uit ongeveer 1240
  • het stadhuis uit 1663 in barokstijl
  • kasteel Hof ter Kruizen (16e eeuw) met een trapgevel uit 1628
  • Sint-Egidiuskerk, met toren uit de 13e eeuw
  • Westermolen, houten molen naar oorspronkelijk model uit de 15e eeuw.
  • Pastorie Lembeke, neoclassicistische gebouw uit 1772.
  • verschillende oude woonhuizen uit 17de en de 18de eeuw
  • Kleemkapel in Kaprijke

Kernen[bewerken]

De gemeente Kaprijke is opgebouwd uit twee min of meer evenwaardige deelgemeenten: meest noordelijk bevindt zich de deelgemeente Kaprijke en ten zuiden hiervan ligt Lembeke. Tot de deelgemeente Kaprijke behoort ook nog een kleinere kern Bentille die gedeeld wordt met de gemeenten Sint-Laureins en Assenede.

De grens tussen de twee deelgemeenten loopt min of meer gelijk met de autoweg E34/A11 (in de volksmond 'expresweg') die de gemeente doormidden snijdt.

Tabel[bewerken]

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2009)
I Kaprijke 14,68 2.671
II Lembeke 19,01 3.507

Kaart[bewerken]

Kaprijke Lembeke Eeklo Sint-Laureins Sint-Jan-in-Eremo Sint-Margriete Sint-Margriete Watervliet Waterland-Oudeman Bassevelde Oosteeklo Assenede Assenede Boekhoute Ertvelde Sleidinge Waarschoot OostwinkelMnpKaprijkeMap.svg
Over deze afbeelding

De gemeente Kaprijke grenst aan volgende gemeenten en (deel)gemeenten:

Demografische evolutie[bewerken]

  • Bronnen:NIS, www.meetjesland.be en gemeente Kaprijke - Opm:1806 t/m 1991=volkstellingen; 1977, 2002 en 2006=inwoneraantal op 1 januari
  • 1977: aanhechting van Lembeke

Politiek[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van burgemeesters van Kaprijke voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Filip Gijssels van de SAMEN. Deze partij heeft de meerderheid met 9 op 17 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982[3] 9-10-1988[3] 9-10-1994[3] 8-10-2000[3] 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 17 % 17 % 17 % 17 % 17 % 17 % 17
CVP 73,03 13 66,37 13 59,93 13 48,52 8 49,47 8 - -
CD&V+ - - - - - - 23,18 4
N-VA&'plus' - - - - - 12,6 1 -
N-VA - - - - - - 22,46 4
VU - - 19,78 3 - - - -
SP - 8,92 0 10,21 1 - - - -
AGALEV1/Groen2 - - 6,041 0 - - - 7,832 0
VGB 26,97 4 24,7 4 - - - - -
PVV - - 4,05 0 - - - -
SAMEN - - - 49,09 9 50,53 9 50,56 9 46,53 9
ALLEEN - - - 2,39 0 - - -
Pluspunt - - - - - 36,84 7 -
Totaal stemmen 4233 4357 4427 4623 4592 4735 4658
Opkomst % 96,41 95,54 94,76 96,89 92,40
Blanco en ongeldig % 3,64 3,56 3,5 4,91 5,71 6,27 4,04

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Bekende (ex-)inwoners[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties