Geraardsbergen

Geraardsbergen

Stad in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Arrondissement	Aalst
Coördinaten	50°46′N, 3°52′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	79,71 km² (2009) 79,16% 11,66% 9,18%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	32.399 (01/01/2011) 49,39% 50,61% 406,44 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 19,39% 62,37% 18,24%
Buitenlanders	2,45% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Guido De Padt (Open Vld)
Bestuur	sp.a, Open VLD
Zetels sp.a Open VLD CD&V Vlaams Belang	31 10 10 7 4
Economie
Gemiddeld inkomen	15.498 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	6,51% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 9500 9500 9500 9500 9500 9500 9500 9500 9500 9506 9506 9506 9506 9506 9506 9506	Deelgemeente Geraardsbergen Goeferdinge Moerbeke Nederboelare Onkerzele Ophasselt Overboelare Viane Zarlardinge Grimminge Idegem Nieuwenhove Schendelbeke Smeerebbe-Vloerzegem Waarbeke Zandbergen
Zonenummer	054
NIS-code	41018
Politiezone	Geraardsbergen - Lierde
Website	www.geraardsbergen.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Aalst in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal    België

Geraardsbergen is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad ligt in de Denderstreek, aan de Dender en tegen de Oudenberg aan. De stad telt ruim 32.000 inwoners (2010). In de wielrennerswereld is de stad berucht omwille van de steile en hobbelige helling van de Muur van Geraardsbergen. De stad is ook bekend om zijn mattentaart. De heilige Bartholomeus en Adrianus zijn haar patroonheiligen. De plaatselijke benaming voor Geraardsbergen luidt Giesbaargen.

Het stadhuis

Geschiedenis

Geraardsbergen in 1649 door J. Blaeu

Geraardsbergen werd na 1060 gesticht door Boudewijn VI van Vlaanderen wegens zijn strategische ligging op een heuvel aan de rechteroever van de Dender op de grens met het hertogdom Brabant en het graafschap Henegouwen. Het graafschap Vlaanderen was tot 1046 in het westen begrensd door de Schelde. In dat jaar palmde Boudewijn V, graaf van Vlaanderen het gebied tussen de Schelde en de Dender in. De westgrens werd vanaf dan de Dender en de steden op deze rivier moesten het nieuw verworven gebied beschermen. Vervolgens kocht Boudewijn de heuvel met het omringend gebied van Geraard van Hunnegem, vandaar de naam Geraardsbergen die hij aan de nieuwe plaats gaf. Maar de plaatsnaam Geroaldi Montem, de Latijnse vertaling van Geraldsberg, is al eerder geattesteerd nog voor Geraardsbergen als oppidum is gesticht. Dit gegeven roept op zijn minst toch vragen op over de stelling als zou het oppidum genoemd zijn naar de lokale heer Geraard van Hunnegem. Is dit oppidum gesticht op de plaats die bekend staat onder de naam Geraards­ber­gen en moet deze stichting dan niet worden gezien als een verschui­ving van niveau waarbij de bestaande nederzet­ting Ge­raards­bergen promoveert tot de status stad? De pre-stedelijke Frankische nederzetting Hunnegem ligt trouwens op de linkeroever en buiten de oorspronkelijke ommuurde stadskern op de rechteroever op de flank van de Oudenberg. In 1068 ontving de plaats reeds stadsrechten van de nieuwe graaf Boudewijn VI. De stadskeure werd op het einde van de 12e eeuw schriftelijk bevestigd door Filips van de Elzas.

In 1081 overtuigde Robrecht I de Fries, hierin geruggensteund door de heer van Boelare, de Benedictijnen om hun abdij te verhuizen van Dikkelvenne naar Geraardsbergen. Zo ontstond de Sint-Pietersabdij. In 1175 werden de relieken van Sint-Adrianus overgebracht naar Geraardsbergen waarbij de abdij werd omgedoopt naar de naam Sint-Adrianusabdij. De abdij, die van grote betekenis zou worden voor de stad, kende een grote bloei en een belangrijk abdijcomplex werd uitgebouwd. De verering van Sint-Adrianus als beschermheilige tegen de pest gaf Geraardsbergen zulk een uitstraling dat de stad ook wel Adrianopolis werd genoemd. Verscheidene mirakels zouden toegeschreven zijn aan de verering van de heilige Adrianus.

Vanaf de 12e eeuw werd Geraardsbergen een centrum van lakennijverheid en kende een grote bloei. De stad ontwikkelde zich vanaf de 13e eeuw verder op de linkeroever van de Dender. In 1332 werden er nieuwe vestingmuren, torens en zes stadspoorten gebouwd. In Geraardsbergen ontwikkelde zich een middeleeuws stadspatroon met een hoge stad en een lage stad.

In de 15e en 16e eeuw was Geraardsbergen, net als Oudenaarde, Brussel, Aalst en Edingen, bekend door de productie van wandtapijten (verdures). De productie was van een zeer hoogstaand niveau. Pronkstukken zijn wereldwijd verspreid in musea van o.a. Boston, Wenen en Madrid.

De bloei van de stad stagneerde verscheidene malen door belegeringen, branden en epidemieën. In de strijd tussen de graven van Vlaanderen en de stad Gent koos Geraardsbergen de kant van Gent en werd in 1381 hierom door de troepen van de graaf platgebrand. De stad werd in grootte voorbijgestreefd door steden zoals Aalst en Oudenaarde. In de 16e eeuw werd Geraardsbergen geteisterd door een grote brand in 1549 en door verscheidene pestepidemieën tussen 1558 en 1585. Op het einde van de 16e eeuw waren er nog slechts 182 huizen bewoond.

Vanaf de 17e eeuw begon Geraardsbergen terug te bloeien. De lakennijverheid kende haar hoogtepunt en in 1697 deed de kantnijverheid haar intrede. Vooral de zware Chantilly uit Geraardsbergen werd wereldwijd verhandeld. Vooral tussen 1840 en 1870 kende de kantindustrie haar grootste bloei.

Ondertussen was er in 1838 een lucifersfabriek opgericht en in 1849 werd er begonnen met het produceren van sigaren. Geraardsbergen werd een steeds belangrijker wordende industriestad en werd ontsloten door de spoorlijn naar Aalst en Brussel in 1855 en een spoorlijn naar Melle en 's-Gravenbrakel in 1867.

Geraardsbergen groeide in de 20e eeuw uit tot een regionale stad. Wegens de te kleine oppervlakte van de stad begonnen de inwoners na de Tweede Wereldoorlog uit Geraardsbergen weg te trekken naar de aangrenzende randgemeenten. Hier werden belangrijke uitbreidingen gerealiseerd die aansloten bij het stadscentrum van Geraardsbergen. De aangrenzende randgemeenten werden bij de fusie in 1971 opgenomen bij de stad. De verder gelegen randgemeenten bleven landelijk en werden in 1977 bij de stad gevoegd.

Kernen

De gemeente Geraardsbergen bestaat naast Geraardsbergen zelf nog uit de deelgemeenten Onkerzele, Overboelare, Goeferdinge en Nederboelare (alle gefusioneerd in 1971) en Schendelbeke, Idegem, Moerbeke, Viane, Zarlardinge, Ophasselt, Smeerebbe-Vloerzegem, Grimminge, Zandbergen, Nieuwenhove en Waarbeke (in 1977).

#	Naam	Oppervlakte (km²)	Bevolking (31/12/2005)
I	Geraardsbergen	1,91	6.445
II	Overboelare	7,60	3.916
III	Zarlardinge	6,53	962
IV	Goeferdinge	3,83	2.609
V	Nederboelare	2,16	923
VI	Schendelbeke	5,89	1.754
VII	Ophasselt	7,49	1.662
VIII	Smeerebbe-Vloerzegem	3,66	760
IX	Idegem	3,41	1.631
X	Zandbergen	6,90	1.614
XI	Nieuwenhove	1,99	467
XII	Waarbeke	2,58	236
XIII	Grimminge	4,41	934
XIV	Onkerzele	8,31	2.738
XV	Moerbeke	6,43	2.968
XVI	Viane	6,59	1.740

Bron: Stad Geraardsbergen

Bezienswaardigheden

• Grote Markt met
  • de basilicale neogotische Sint-Bartholomeuskerk
  • het neogotisch stadhuis
  • een Manneken Pis, een standbeeldje aan de voet van het stadhuis, dat enigszins lijkt op het Manneken Pis van Brussel. Oude stadsrekeningen bewijzen dat het Geraardsbergse kereltje 160 jaar ouder is dan dat van Brussel.
  • de Marbol, een fontein en bron op de Grote Markt, voor het stadhuis. Het is een replica van de oorspronkelijke fontein die in 1930 werd verhuisd. Reeds in de 14e eeuw wordt een bron vermeld.
• Oud-Hospitaal met barok hospitaalkerkje uit 1761-1763
• De Sint-Adriaansabdij, gesticht in 1096, een van de machtige benedictijnenabdijen in Vlaanderen tot haar sluiting in de Franse periode (eind 18e eeuw).
• Hunnegem romaans kerkje en priorij, pre-stedelijke nederzetting op de linkeroever van de stad. Het interieur van de kerk en paxzaal zijn parels van de neogotische schilderkunst.
• De Oudenberg met de Muur van Geraardsbergen, de koninginnenhelling van verschillende wielerwedstrijden, waaronder de Ronde van Vlaanderen. De stad werd in 2004 eenmaal aangedaan door de Ronde van Frankrijk. De Muur is vooral een kuitenbijter doordat de kasseien met hun loopvlak horizontaal liggen en dus eigenlijk trapjes vormen, waardoor hij heel moeilijk te beklimmen is met de fiets. De muur is een helling van de Oudenberg, die op de top plaats biedt aan de Kapel van OLV van de Oudenberg, een bedevaartsoord. Een andere helling uit het wielrennen is de Bosberg op de grens tussen Geraardsbergen en Galmaarden
• De Permanensje: audiovisueel streekbezoekerscentrum van de Vlaamse Ardennen.
• Geraardsbergen heeft tevens een historisch reuzenkoppel, Goliath en Agnes, met als dochter Kinneke Baba. Kinneke Baba is eveneens de benaming van een vereniging van Geraardsbergse en Oost-Vlaamse studenten aan de Vrije Universiteit Brussel. De studenten aan de Universiteit Gent en de Gentse hogescholen verenigden zich sinds 1973 in de studentenclub De Geeraard.

• 

  Priorij Hunnegem (2005).
• 

  Sint-Bartholomeuskerk

• 

  Stadhuis

• 

  Manneken Pis

• 

  De Marbol

• 

  Onze-Lieve-Vrouw van Oudebergkapel

Zie ook de Lijst van onroerend erfgoed in Geraardsbergen.

Sport

In Geraardsbergen spelen de voetbalclubs Jong Geraardsbergen, KSV Geraardsbergen, Sparta Geraardsbergen, Wilskracht Idegem, FC Eendracht Moerbeke, FC Eendracht Onkerzele, Rapide Club Ophasselt, KVR Overboelare en SK Zandbergen

Cultuur

Jaarlijks wordt in de maand februari het einde van de winter gevierd met Krakelingen en Tonnekensbrand. Dit eeuwenoude dubbelfeest werd opgenomen in de Inventaris van Immaterieel Cultureel Erfgoed Vlaanderen (2009) en ingeschreven op de Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO (2010).

Elk jaar vindt in Geraardsbergen op de tweede zondag van september een festival plaats. Het Internationaal Hooghuysfestival voor Draaiorgelspelers brengt in het afgesloten stadscentrum draaiorgels uit meerdere Europese landen samen.

Toerisme

Door de stad loopt onder meer de Denderroute zuid en Denderende steden.

Culinair

Mattentaart

De mattentaart is een gebak bereid op basis van verzuurde melk. De Geraardsbergse mattentaart verkreeg in 2007 van de Europese Unie het label beschermde geografische aanduiding. Het is het eerste Vlaamse streekproduct dat deze Europese bescherming geniet.

Natuur

Recent heeft de gemeente zich geëngageerd om, in samenspraak met de gemeenten Galmaarden en Ninove, de provinciebesturen van Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant, AMINAL en het Vlaams Gewest, het stilte karakter van de streek te vrijwaren, in het kader van het pilootproject Stiltegebied Dender-Mark. Geraardsbergen omvat de volgende natuurgebieden: Moenebroek, Boelaremeerse, Gemene Meers, Raspaillebos, Kortelake en Rietbeemd.

Media

Geraardsbergen heeft sinds 1981 een eigen radiostation M.i.G. wat oorspronkelijk de afkorting was voor 'Muziek in Geraardsbergen'. De radiozender brengt voornamelijk hits en regionale informatie.

Politiek

Burgemeester waren onder anderen :

• jonkheer Jean-Baptiste Lefebvre
• Prosper Spitaels (liberaal) (18xx - 18xx)
• Franz Rens (liberaal) (1897-1900)
• Robert Rens (liberaal) (1953-1958)
• Agnes Allebosch-De Munter (CVP) (1977-1994)
• Freddy De Chou (sp.a) (1995-2000)
• Guido De Padt (VLD) (2001-2006)
• Freddy De Chou (sp.a) (2007-2011)
• Guido De Padt (VLD) (2012- )

Geboren of woonachtig in Geraardsbergen

• Daniël van Geraardsbergen (1016-1096) ook (Daniël de Grammont),derde abt van de Abdij van Cambron volgeling van Bernardus van Clairvaux
• Willem van Moerbeke (Moerbeke, circa 1215 - Korinthe, circa 1286) was een Vlaamse geestelijke en vertaler van vele antieke geschriften
• Percheval van den Noquerstocque, 15e eeuw, vriend van Egidius - Zanger aan de pauselijke kapel
• Pieteren den Brant, middeleeuws dichter (1435) van het Geraardsbergse handschrift en o.a. "de properheden vande vier complexien"
  

  

  Miniatuur uit Roman de Mélusine toegeschreven aan Guillebert de Metz, 1410.
• Peter van Gent (Spaans: Pedro de Gante, geboren als Peeter van der Moere) (Idegem), rond 1480 - Mexico-Stad, 19 april 1572) was een Vlaamse missionaris die actief was in Mexico.
• Laurentius Metsius (Geraardsbergen, 1502 - Namen, 1580) was de tweede bisschop van het bisdom 's-Hertogenbosch, van 1570-1577.
• Laurentius Cuperus (1528-1594) Theoloog,auteur
• Joannes Hauchin (1527-1589), aartsbisschop van het Bisdom Mechelen
• Marcus Nevianus (Marc Neefs of De Neve) (1530-1596 ?) filosoof,poeët,geneesheer
• Pierre Castellanus (Petrus Van de Casteele) (1585-1632),Professor Collegium Trilingue te Leuven, Professor Grieks Universiteit te Orleans, medicus, jurist, hellenist, archeoloog, auteur.
• Guillebert de Metz, 15e eeuw, schrijver, miniaturist, kopiist, schepen van de stad, bibliothecaris van Filips de Goede
• Gabriël Grupello (1644-1730), beeldhouwer
• Constant Van Crombrugghe (1789-1865), kanunnik en stichter van de religieuze orden de Dochters van Marie, de Dames van Maria en de Paters Jozefieten
• Frans Rens (1805 – Gent 1874), Vlaamse letterkundige actief binnen de Vlaamse Beweging
• Ildephonse Stocquart (1819-1889), kunstschilder
• Albrecht Lefebvre (1879-1951), kunstschilder, impressionist
• Paul Van Steenberge (1884-1962), bierbrouwer, hoogleraar en politicus
• Jan De Cooman (1893-1949), kunstschilder
• Karel Rosier (1906-1990), plastisch kunstenaar en dichter
• Frans Van Coetsem (1919-2002), taalkundige, professor Katholieke Universiteit Leuven, Leiden en Cornell University, Ithaca, N.Y., V.S.
• Roel D'Haese (1921–1996), beeldhouwer
• Cyriel Delannoit (1926-1998), Europees kampioen boksen
• Reinhoud D'Haese (1928-2007), beeldhouwer, tekenaar en graficus
• Roger Blanpain (1932), decaan Rechtsfaculteit Katholieke Universiteit Leuven
• Paul Van den Berghe (1933), bisschop van Antwerpen
• Herman Vekeman (1938), letterkundige, auteur, professor Universiteit van Keulen
• Guido Van Liefferinge (1941), stichter van een aantal Vlaamse tijdschriften
• Danny Huwé (1943-1989), journalist
• Truus (1949), zangeres
• Dirk Van der Maelen (1953), politicus
• Guido De Padt (1954), politicus
• Dirk Wayenberg (1955-2007), wielrenner
• Marie-Christine Deurbroeck (1957), atlete
• Ronny Martens (1958), voetballer
• Michaël Borremans (1963), kunstenaar
• Alain Van Den Bossche (1965), wielrenner
• Koen Pletinckx (1974), componist en computerspecialist
• Lisbeth Imbo (1976), radio- en televisiepresentatrice
• Soetkin Baptist (1985), zangeres van de groepen Ishtar, Olla Vogala en Encantar
• Dean Delannoit (1989), zanger
• Baron Herman Vanden Berghe, ere-vicerector, hoogleraar erfelijkheidsleer, Katholieke Universiteit Leuven

Externe links

• Website van de gemeente
• Oude foto's en postkaarten van Geraardsbergen
• Wapens van Geraardsbergen en deelgemeenten

Mediabestanden

Zie de categorie Geraardsbergen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

50° 46' NB, 3° 53' OL