Dendermonde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Dendermonde

Stad in België

ligging binnen het arrondissement Dendermonde
in de provincie Oost-Vlaanderen

Geografie

Oppervlakte
– Landbouwgronden
– Bossen
– Bebouwde gronden
– Andere

55,67 km² (2005)
52,75%
5,64%
36,60%
5,01%

Bevolking (Bron: NIS)

Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid

43.618 (01/01/2008)
48,94%
51,06%
783 inw./km²

Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder

(01/01/2008)
18,86%
63,09%
18,05%

Buitenlanders

2,06% (01/01/2008)

Politiek en bestuur

Burgemeester

Piet Buyse (CD&V/N-VA)

Bestuur

CD&V/N-VA, sp.a-spirit

Zetels
CD&V/N-VA
sp.a-spirit
Vlaams Belang
Open VLD
Plus

35
13
8
7
5
2

Economie

Gemiddeld inkomen

14.656 euro/inw. (2005)

Werkloosheidsgraad

5,36% ( jan. 2009)

Overige informatie

Postcode
9200
9200
9200
9200
9200
9200
9200
9200

Deelgemeente
Dendermonde
Appels
Baasrode
Grembergen
Mespelare
Oudegem
Schoonaarde
Sint-Gillis-bij-Dendermonde

052

42006

België

Grote Markt Dendermonde

De Oude Dender in Dendermonde (6 mei 2004)

Het gerechtshof in Dendermonde

Dendermonde (Frans: Termonde) is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, gelegen in de driehoek Gent-Brussel-Antwerpen. Het is de hoofdplaats van het arrondissement Dendermonde. Dendermonde, ligt aan de samenvloeiing van Dender en Schelde en telt 43.000 inwoners.

[bewerken] Geschiedenis

Dendermonde in 1649 door J. Blaeu

Op de Zwijvekekouter werden twee Gallo-Romeinse brandrestengraven gevonden. Ze dateren van circa 125-150 na Christus.

Dendermonde ontstond in de schaduw van een burcht die rond de tweede helft van de 10e eeuw door keizer Otto II werd gebouwd. Die burcht vormde de bestuurlijke zetel van het Land van Dendermonde, waar de stad zelf vanaf 1233 geen deel meer van uitmaakte. De naam werd het eerst vermeld in een oorkonde Rainghouts de Thenremonde uit 1087^[1] en kreeg stadsrechten in 1233.

In 1572 werd Dendermonde door Willem van Oranje veroverd, maar kort daarna door de Spaanse troepen ingenomen en geplunderd.

Vervolgens werd een nieuwe vesting gebouwd die omsingeld werd door troepen van Lodewijk XIV, maar deze moesten zich in 1667 terugtrekken toen door de belegerden overstromingen uitlokten.

In 1706 werd de stad door de Hertog van Marlborough in puin geschoten.

Door het tweede barrièretraktaat van 1717 werd Dendermonde gedeeltelijk bezet door Nederlanders en het andere deel door Oostenrijkers.

Daarna kreeg de stad te lijden van de bezetting door de troepen van de Franse koning Lodewijk XV.

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werd de helft van de huizen in het stadscentrum verwoest, toen het Duitse leger brand stichtte. Wegens zijn vroegere functie van vesting - en garnizoensstad en de talrijke verwoestingen is Dendermonde, ondanks zijn gunstige ligging, niet uitgegroeid tot een belangrijk industriecentrum. De stad oefent wel een sterke aantrekkingskracht uit op de omliggende gemeenten door de aanwezigheid van vele scholen en door het Cultureel Centrum Belgica.

Bovendien is Dendermonde de hoofdplaats van een Gerechtelijk Arrondissement waaronder ook Sint-Niklaas en de streek van Aalst vallen.

Tijdens de fusies werden de volgende gemeenten toegevoegd: 1971 Appels, Sint-Gillis-bij-Dendermonde; 1976 Baasrode, Grembergen, Mespelare, Oudegem en Schoonaarde.

[bewerken] Deelgemeenten

[bewerken] Appels

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1971 (toen 2900 inwoners).

Bekende bedevaartplaats naar de H. Apollonia.

Aan de Schelde het voetveer Appels-Berlare. Een van de laatste aan de stroom.

[bewerken] Sint-Gillis-bij-Dendermonde

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1971. Sint-Gillis heeft 12.708 inwoners (2005) en telt daarmee meer inwoners dan Dendermonde stad. Is vooral bekend omwille van zijn jaarlijkse bloemencorso (of bloemenstoet), waarbij prachtige wagens gedecoreerd met bloemen door de deelgemeente trekken. Deze stoet vindt elk jaar plaats begin september.

In januari 2009 kwam Sint-Gillis wereldwijd in het nieuws door de steekpartij in Sint-Gillis-bij-Dendermonde. Een met een mes bewapende jongeman drong er een kinderdagverblijf binnen en vermoordde er 3 personen, waaronder twee kinderen, en verwondde verschillende andere mensen daar aanwezig.

[bewerken] Baasrode

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (toen 6342 inwoners).

Met in het noorden het toeristisch aantrekkelijke gehucht Vlassenbroek, dat vlak tegen de Scheldedijk ligt, met het beschermde laat-gotische St.-Gertrudiskerkje (17e eeuw) en de toren (1677) van de St.-Ursmaruskerk (16de-17e eeuw). Heeft ook een scheepvaartmuseum.

[bewerken] Grembergen

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (toen 6100 inwoners).

Barokke St.-Margarethakerk (begin 18e eeuw) en het natuurreservaat Groot Schoor.

[bewerken] Mespelare

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 540 inwoners).

Ligt aan de Dender en heeft een vroeg-gotische St.-Adegondiskerk uit de 13e eeuw met romaanse delen; men vindt er het landhuis Spaans Hof (1643) en een schandpaal (17e eeuw.)

[bewerken] Oudegem

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 3950 inwoners).

Gelegen aan de Dender en Schelde heeft het de Onze-Lieve-Vrouwekerk met vroeg-gotische toren en met een 13de-eeuwse kruisbeuk. Kloosterhoeve en Bokkenhof (beide 18e eeuw).

[bewerken] Schoonaarde

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 2190 inwoners), gelegen aan de Schelde. Schoonaarde, dat ten oosten van Wichelen ligt, is van alle deelgemeenten het verst verwijderd van het centrum van Dendermonde.

[bewerken] Overzichtstabel

#	Naam	Oppervlakte (km²)	Bevolking 01/01/2008
I	Dendermonde	8,20	9.207
II	Appels	3,87	2.648
III	Baasrode	8,23	5.964
IV	Grembergen	9,92	6.273
V	Mespelare	1,98	516
VI	Oudegem	7,25	3.967
VII	Schoonaarde	5,64	2.136
VIII	Sint-Gillis-bij-Dendermonde	10,59	12.914

Bron: Stad Dendermonde

[bewerken] Toerisme

[bewerken] Bezienswaardigheden

De Grote Markt met zowel middeleeuwse panden als herenhuizen in neotraditionele stijl werd volledig autovrij gemaakt, heraangelegd en in juli 2004 plechtig in gebruik genomen. Een bronzen palmboom met de naam "Coconut voor Dendermonde" werd een jaar later aan het geheel toegevoegd.

Het Stadhuis in gotische stijl met Belfort werd in de 14de-eeuw gebouwd als lakenhalle. De Belforttoren werd in 1999 erkend als Werelderfgoed. Het Vleeshuis uit 1461 met een hoektoren is een andere blikvanger op de Grote Markt. Het herbergt het oudheidkundig museum met een collectie waarbij de nadruk ligt op de folklore van de stad. Er is echter ook aardewerk uit de Gallo-Romeinse periode en vele voorwerpen uit de middeleeuwen en de 16e eeuw. Ook fossielen en een volledig skelet van een mammoet (28.000 jaar oud) zijn er te bewonderen.

Andere bezienswaardigheden zijn:

Het Sint-Alexiusbegijnhof met 61 zeventiende eeuwse huisjes en een kapel uit 1927 werd in 1998 erkend als Werelderfgoed.
De gotische Onze-Lieve-Vrouwekerk uit de 13e eeuw.
Het standbeeld voor Pieter-Jan De Smet, jezuïet en missionaris bij de indianen in de Rocky Mountains in de U.S.A.
De negentiende eeuwse Benedictijnenabdij van Sint-Pieter en Sint-Paulus met neogotische kerk uit 1902.
Het Gerechtshof uit 1927 op het einde van de Kerkstraat bevindt zich op de plaats waar ooit de middeleeuwse burcht van de heren van Dendermonde bevond.
De Gildenreuzen (Mars, Indiaan en Goliath) en het Ros Beiaard werden in 2005 erkend als Werelderfgoed.
De Sint-Gillis-Binnenkerk uit de achttiende eeuw met toren uit de vijftiende eeuw.
De Mechelse en Brusselse Poort uit 1822.
De Cisterciënzerinnen abdij van Zwijveke uit de achttiende eeuw met zuilengaanderij uit 1690.
De middeleeuwse Vestingen met Bastionsysteem en aarden wallen.
De oude Denderloop doorheen het historische centrum.

De overige monumenten:

Het Arsenaal uit 1825.
De voormalige Rijkswachtkazerne en tuinwijk met 22 rijkswachtershuizen uit 1879.
Het Gevangenisgebouw uit 1863.
De Infanteriekazerne uit 1830.
Het neogotische Klooster van de Zwarte Zusters op de Vlasmarkt uit 1923.
De Koninklijke Academie van Schone Kunsten in de Dijkstraat in Art Deco.
De voormalige Handelsbank in Art Deco.
De burgerlijke begraafplaats met originele kerkhofmuur, toegangspoort en praalgraven.
De Kerkstraat, Koningin Astridlaan en het Statieplein met herenhuizen in neotraditionele stijl.
Het stationsgebouw in modernistische stijl.
Het steegbeluik in de Weldadigheidstraat.
De voormalige vismarkt.
't Ros Beiaard, beeld van Jan Desmarets

[bewerken] Fietsroutes

[bewerken] Jaarlijks terugkerende evenementen

Indiaan, werelderfgoed uit Dendermonde naast het begijnhof en het belfort

[bewerken] Dendermonde

Traditionele Reuzenommegang:

Folkloristisch spektakel elke laatste donderdag van augustus. 1000 figuranten omringen de drie gildenreuzen Mars, Goliath en Indiaan. In de volksmond gaat men naar Katuit om de reuzen te zien dansen (zie: Stadsreuzen).

Honky Tonk Jazzkroegentocht
Folkfestival M'Eire Morough (laatste vrijdag en zaterdag van juli).
Parkhappening
Nacht van het Alternatief
Nacht van de Scholier
City Sounds
De Vierzustersteden
Begijnhoffeesten (de laatste feesten vonden plaats in 2005)

[bewerken] Grembergen

Jaarlijks wagenspel op Kermisdinsdag (de dinsdag na de tweede zondag van september) waarbij groepen op een omgebouwde wagen de spot drijven met gebeurtenissen en bekende Grembergenaren.

[bewerken] Sint-Gillis-bij-Dendermonde

Flanders Open Rugby (internationaal rugbytoernooi)
Bloemencorso

[bewerken] Baasrode

Scheldefeesten:

Jaarlijks het 3de weekend van september een evenement voor jong en oud.

Tuningday:

Oorspronkelijk gestart als een aanvulling op de Scheldefeesten, maar ondertussen een volwaardig evenement geworden. Deze gaat door de 3de zondag van september.

Mosselrock:

Het festival vindt plaats iedere 3de zaterdag van september (weekend Scheldefeesten)

Weekend van de trein:

Een tweedaags festival begin juli dat de stoomtrein extra in de bloemetjes zet. Dit gaat door in het oud station van Baasrode Noord op de stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs.

[bewerken] Oudegem

Fiësta Aaghem

[bewerken] Ros Beiaard Ommegang

Een belangrijk aspect van de Dendermondse folklore is de ommegang van het Ros Beiaard. Dit houten paard van reusachtige afmetingen wordt onder massale belangstelling door de stad gedragen. De ommegang vindt om de tien jaar plaats. Omdat de Dendermondenaars hun paard zo weinig te zien krijgen, is elke ommegang een waar volksfeest en valt het afscheid van het paard altijd zwaar. Menig Dendermondenaar laat zijn tranen dan vloeien.

Op 30 augustus 2007 maakte burgemeester Piet Buyse bekend dat de volgende ros beiaard zal plaatsvinden op 30 mei 2010.

In 2005 werden het Ros Beiaard en de drie reuzen van Dendermonde opgenomen in het Werelderfgoed van de UNESCO.

[bewerken] Politiek

Burgemeesters:

Franciscus Van den Broucke de Terbecq (1820-1837),
Désiré Eyerman (lib.),
Charles Poppe (1856-1861),
Léon De Bruyn (kath.) (1872-1888),
Omer Van Damme,
Leon Bruyninckx (kath.) (1914-1919),
Albéric Van Stappen (Katholieke Partij) (1919-),
Jozef Verbelen,
Fernand Portmans,
William Bruynincx (CVP) (1965-1972),
Albert Cool (CVP) (1972-1986),
Maurits Dierick (CVP) (1986-1994),
Norbert De Batselier (sp.a) (1995-2006),
Theo Janssens (INZET) (2006),
Piet Buyse (CD&V) (2007-).

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1976 behaalde de CVP 51,9 %; in 2000 was dit nog slechts 25,2 %. De SP haalde in 1976 18,3 % en de lijst Inzet 26,5 % in 2000. Het stemmenpercentage van de PVV steeg van 13,6 % in 1976 naar 18,4 % in 2000. De VU haalde in 1976 13,6 % en de KPB 2,6 %. Het Vlaams Blok behaalde in 2000 12 % van de geldige uitgebrachte stemmen, Agalev 5,5% en de lijst Samen 12,4 %.

[bewerken] Verkeer en vervoer

[bewerken] Stations op grondgebied Dendermonde

Station Dendermonde
Station Sint-Gillis
Station Sint-Gillis (Spoorlijn Dendermonde-Puurs-Antwerpen)
Station Oudegem
Station Schoonaarde
Station Baasrode-Noord (Spoorlijn Dendermonde-Puurs-Antwerpen, stoomspoorlijn)
Station Baasrode-Zuid

[bewerken] Parochies en kerken in Dendermonde

Dendermonde-Centrum : De decanale hoofdkerk gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw, op het Onze-Lieve-Vrouw kerkplein.
Dendermonde-Sint-Gillis-Binnen, gewijd aan Sint-Egidius, op het Heldenplein.
Dendermonde-Keur, gewijd aan Sint-Jozef-Arbeider, aan het einde van de Ommegancklaan.
Sint-Gillis-Centrum, gewijd aan Sint-Egidius, in de Sint-Gillislaan.
Sint-Gillis-Lutterzele, gewijd aan Sint-Lutgardis.
Sint-Gillis-Boonwijk, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw-Van-Zwijveke.
Baasrode-Centrum, Sint-Ursmaruskerk in de Sint-Ursmarusstraat.
Baasrode-Vlassenbroek, gewijd aan Sint-Gertrudis, in het centrum van Vlassenbroek.
Baasrode-Briel, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw-Van-Den-Briel, aan de Provincialebaan.
Appels, Sint-Appoloniakerk, in de Hoofdstraat.
Oudegem, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart, in de Hofstraat.
Schoonaarde : De kerk is gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw-Van-7-Weeën, in de Schoonaardebaan.
Grembergen, gewijd aan Sint-Margriet in de Dr. Haekstraat.
Mespelare, gewijd aan Sint-Aldegonde, in de Mespelarestraat.

De protestantse kerkgemeente omvat Dendermonde, Hamme en Zele. De Evangeliekerk bevindt zich op de hoek van de Lindanusstraat en de Oude Vest.

[bewerken] Dialecten

In Dendermonde zijn ruwweg een viertal dialecten te onderscheiden. De differentiatie tussen die dialecten valt te verklaren door de ligging op een kruising van rivieren. Rivieren zijn sterke demarcaties van dialectgroepen. Net als in de rest van Vlaanderen verarmen de dialecten en is het aantal courante sprekers sterk afgenomen.

Het in Grembergen gesproken dialect leunt aan bij de Wase dialecten, zoals dat van de buurgemeenten Zele en Hamme. In Appels, Oudegem, Mespelare en Schoonaarde, die aan de linkerzijde van de Dender liggen hoort men de Oostvlaamse variant van het dialect van de Denderstreek. Sint-Gillis-bij-Dendermonde en Baasrode hanteren de Brabantse variant. Een sterke differentiator tussen die twee is het de uitspraak van de "g", die sterk gutturaal is aan Brabantse zijde en zwak aan Oostvlaamse.

Tenslotte is er het merkwaardige stadsdialect van Dendermonde zelf, dat kenmerken van het Denders en Wase combineert met invloeden van andere stadsdialecten. Onder meer de lange "aa", die "oe" wordt, is ontleend aan de inwijking van Brusselse arbeiders in de 19de eeuw, toen Dendermonde een sterk oplevende industrie kende. Zij bewoonden de wijken die ontstonden aan de "Brusselse forten", de overblijfselen van het Vauban-verdedigingssysteem van de stad, en gaven een stevig pigment aan het dialect binnen de wallen.

[bewerken] Trivia

België gaf één keer een postzegel uit met het stadhuis van Dendermonde met een waarde van 65 cent. Bij een klein deel van die postzegels was er iets misgelopen, het stadhuis stond er omgekeerd op. Die postzegels kregen dan ook de naam 'de omgekeerde Dendermonde'. De postzegels zijn uiterst zeldzaam en kostbaar.

[bewerken] Bekende Dendermondenaars

Norbert De Batselier, voormalig burgemeester en socialistisch politicus
Rosiana Coleners, dichteres
Franz Courtens, kunstschilder
Pierre-Jean De Smet, missionaris bij de Indianen van Noord-Amerika
Joyce De Troch, bekend van de meidengroep 'Opium', tezamen met Inge Moerenhout en Katia Alens. Deze groep was korte tijd actief in de jaren 1990.
Eddy De Mey, weerman op een Vlaamse commerciële zender, VTM.
Vanessa Chinitor, vertegenwoordigde in 1999 het Eurovisie Songfestival voor België.
Harold Van de Perre, kunstenaar
Kurt Rogiers, acteur, woont nu in Grembergen
Kim Kay (Kim Van Hee), zangeres

[bewerken] Geboren in Dendermonde

Willem Kerrickx de Oude (1652 - 1719), beeldhouwer
Florimond Van Duyse, etnomusicoloog
Lodewijk Dosfel, flamingant die ijverde voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit
Guy Verhofstadt, VLD-politicus, Ex-Eerste Minister van België
Louis De Lentdecker, (1924-1999), journalist
Marc Verwilghen, VLD-politicus
Jan Lenssens, voormalig CVP-politicus en Vlaams minister
Timothy Derijck, voetballer
Geert De Vlieger, voetballer
Tim De Meersman, voetballer
Kristof Imschoot, voetballer
Jef Van Extergem, oprichter van de vroegere Vlaamse Kommunistische Partij
Jan Verhas, (1834-1896), kunstschilder
Franz Verhas, (1827-1897), kunstschilder
Preben Van Hecke, Profwielrenner

[bewerken] Zie ook

Max Dendermonde voor de auteur Hendrik Hazelhoff, die zijn pseudoniem-achternaam ontleende aan de naam van de stad.

[bewerken] Bronnen

↑ Piet Buyse, Leen Meganck, Evert Vandeweghe, Robby Vervoort. De Grote Markt van Dendermonde van boven tot onder bekeken. Gent, 2007, ISBN 9789074311632 blz 6