Dendermonde

**Dendermonde**
	Stad in België
	;
	Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Arrondissement	Dendermonde
Coördinaten	51°1′N, 4°5′E
Oppervlakte; – Onbebouwd; – Woongebied; – Andere	55,67 km² (2009); 62,34%; 15,6%; 22,06%
	Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners; – Mannen; – Vrouwen; – Bevolkingsdichtheid	44.484 (01/01/2012); 48,64%; 51,36%; 799,00 inw./km²
Leeftijdsopbouw; 0–17 jaar; 18–64 jaar; 65 jaar en ouder	(01/01/2008); 18,86%; 63,09%; 18,05%
Buitenlanders	2,06% (01/01/2008)
	Politiek en bestuur
Burgemeester	Piet Buyse (CD&V)
Bestuur	CD&V, sp.a
Zetels; CD&V; N-VA; sp.a; Open Vld; Vlaams Belang; Groen;	35; 16; 9; 4; 3; 2; 1;
	Economie
Gemiddeld inkomen	15.730 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	5,36% (jan. 2009)
	Overige informatie
Postcode; 9200; 9200; 9200; 9200; 9200; 9200; 9200; 9200	Deelgemeente; Dendermonde; Appels; Baasrode; Grembergen; Mespelare; Oudegem; Schoonaarde; Sint-Gillis-bij-Dendermonde
Zonenummer	052
NIS-code	42006
Politiezone	Dendermonde
Website	www.dendermonde.be
	Detailkaart
	ligging binnen het arrondissement Dendermonde; in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal	België

Dendermonde (Frans: Termonde) is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad ligt in de driehoek Gent-Brussel-Antwerpen, één van de meest verstedelijkte gebieden van het land. Het is de hoofdplaats van het arrondissement Dendermonde en ligt in de Denderstreek. De stad ligt aan de samenvloeiing van Dender en Schelde en telt 44.000 inwoners, die Dendermondenaars^[1] worden genoemd.

[bewerken] Geschiedenis

Dendermonde in 1649 door J. Blaeu

Stadhuis

De Vlasmarktbrug over de Dender in het centrum

De Oude Dender in Dendermonde (6 mei 2004)

Het gerechtshof in Dendermonde

Opgravingen in het voorjaar van 2010 aan het Kleinzand te Grembergen brachten sporen van een nederzetting uit de vroege ijzertijd (ongeveer 800 v. Chr.) en drie Romeinse brandrestgraven aan het licht. Tevens werd aangetoond dat de site in de Romeinse tijd, vanaf 175 na Chr. opnieuw als landbouwzone in cultuur werd gebracht. Bij graafwerken in de Dendermondse polder werden werktuigen uit het Neolithicum ontdekt. Op de Zwijvekekouter vonden archeologen twee Gallo-Romeinse brandrestengraven. Ze dateren van circa 125-150 na Christus. Op het Hoogveld vond men een graanspieker uit de ijzertijd en een Keltisch-Romeins heiligdom.

Tegen het einde van de Frankische periode ontstond een nederzetting op de plaats van de huidige Vlasmarkt en later ook op de linkeroever, in de schaduw van een burcht die rond de tweede helft van de 10e eeuw door keizer Otto II werd gebouwd. Deze burcht, die omringd werd door Dender en Visgracht, bevond zich op de plaats waar thans het justitiepaleis staat. De burcht vormde de bestuurlijke zetel van het Land van Dendermonde, waar de stad zelf vanaf 1233 geen deel meer van uitmaakte. De naam werd het eerst vermeld in een oorkonde Rainghouts de Thenremonde uit 1087.^[2] Bij de burcht kwam een burchtkapel en op de huidige Grote Markt was in de 11de eeuw een begraafplaats. In 1223 werd er een cisterciënzerinnenabdij gesticht en in 1233 kende Robrecht van Bethune Dendermonde stadsrechten toe.

Reeds in de 13e eeuw was Dendermonde een ommuurde en omwalde stad. Aan de binnenkant van de stadsmuren waren gewelven die bescherming boden bij een vijandelijke aanval. De stad had vier stadspoorten: 1) in het westen de Steenpoort aan de Kerkstraat voor de verbinding met Gent, 2) in het noorden de Waaslandpoort aan de Veerstraat voor de verbinding met het Waasland, 3) in het noordoosten de Mechelsepoort aan de Mechelsestraat voor de verbinding met Mechelen, 4) in het zuidoosten de Brusselsepoort aan de Brusselsestraat voor de verbinding met Brussel.

In 1572 werd Dendermonde door Willem van Oranje veroverd, maar kort daarna door de Spaanse troepen ingenomen en geplunderd.

Vervolgens werd een nieuwe vesting gebouwd. Lodewijk XIV, koning van Frankrijk belegerde de stad in 1667, maar ontsnapte nipt aan de dood en moest zijn leger terugtrekken toen Dendermonde de polders liet overstromen.

In 1706 werd de stad door de Hertog van Marlborough in puin geschoten.

Het tweede Barrièretractaat van 1717 had als gevolg dat de Dendermondse kazernes bemand werden door Nederlanders en Oostenrijkers, die met de troepen in de andere barrièresteden een bescherming tegen een eventuele Franse agressie, moesten garanderen.

Daarna kreeg de stad te lijden van de bezetting door de troepen van de Franse koning Lodewijk XV. In het begin van de 19e eeuw telde Dendermonde 5.000 inwoners. De havenbedrijvigheid en de talrijke religieuze gebouwen typeerden het centrum binnen de stadspoorten en omwalling, waarvan vandaag nog resten overblijven.

In 1800, onder het bewind van Napoleon Bonaparte, bekwam Dendermonde een rechtbank van eerste aanleg. Op de spits van het belfort werd een koperen bol geplaatst met bovenaan de letter N (van Napoleon), die echter in 1814 weer verwijderd werd.

Dendermonde was na Brussel en Mechelen de derde stad op het Europese continent die een spoorwegverbinding kreeg. In 1850 werd de stad bezocht door koning Leopold I. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werd de helft van de huizen in het stadscentrum verwoest, toen het Duitse leger brandstichtte. Wegens zijn vroegere functie van vesting - en garnizoensstad en de catastrofe van 1914 is Dendermonde, ondanks zijn gunstige ligging, niet uitgegroeid tot een grote stad. In 1933-1934 werd een betonnen viaduct over de spoorwegen tussen Dendermonde en Sint-Gillis-Dendermonde aangelegd. In de tweede helft van 20e eeuw werden belangrijke openbare werken uitgevoerd, zoals het dempen van de Oude Vest (een middeleeuwse gracht), het aanleggen van de Noordlaan, een tweede brug over de Schelde (Vlassenbroekbrug) en het omleggen van de Dender buiten het stadscentrum. Vanaf 1970 kwamen er flatgebouwen. Ook nu neemt het aantal appartementen in de binnenstad flink toe.

Tijdens de fusies werden de volgende gemeenten toegevoegd: 1971 Appels, Sint-Gillis-bij-Dendermonde; 1976 Baasrode, Grembergen, Mespelare, Oudegem en Schoonaarde.

Thans oefent de stad een sterke aantrekkingskracht uit op de omliggende gemeenten door het groot aantal winkels, de aanwezigheid van vele scholen voor algemeen en kunstonderwijs. Bovendien is de stad de hoofdplaats van een gerechtelijk arrondissement, waaronder ook Sint-Niklaas en de streek van Aalst vallen.

[bewerken] Deelgemeenten

[bewerken] Appels

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1971 (toen 2900 inwoners).

Bekende bedevaartplaats naar de H. Apollonia.

Aan de Schelde het voetveer Appels-Berlare. Een van de laatste aan de stroom.

[bewerken] Sint-Gillis-bij-Dendermonde

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1971. Sint-Gillis heeft 12.708 inwoners (2005) en telt daarmee meer inwoners dan de vroegere stad Dendermonde van voor de fusies. Is vooral bekend omwille van zijn jaarlijkse bloemencorso (of bloemenstoet), waarbij prachtige wagens gedecoreerd met bloemen door de deelgemeente trekken. Deze stoet vindt elk jaar plaats begin september.

In januari 2009 kwam Sint-Gillis wereldwijd in het nieuws door de steekpartij in Sint-Gillis-bij-Dendermonde.

[bewerken] Baasrode

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (toen 6342 inwoners).

Met in het noorden het toeristisch aantrekkelijke kunstenaarsdorp Vlassenbroek, dat vlak tegen de Scheldedijk ligt, met het beschermde laat-gotische Sint-Gertrudiskerkje (17e eeuw) en de toren (1677) van de Sint-Ursmaruskerk (16e-17e eeuw). Heeft ook een scheepvaartmuseum.

[bewerken] Grembergen

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (toen 6100 inwoners).

Barokke St.-Margarethakerk (begin 18e eeuw) en het natuurreservaat Groot Schoor.

[bewerken] Mespelare

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 540 inwoners).

Ligt aan de Dender en heeft een vroeg-gotische Sint-Adegondiskerk uit de 13e eeuw met romaanse delen; men vindt er het landhuis Spaans Hof (1643) en een schandpaal (17e eeuw).

[bewerken] Oudegem

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 3950 inwoners).

Gelegen aan de Dender en Schelde heeft het de Onze-Lieve-Vrouwekerk met vroeg-gotische toren en met een 13e-eeuwse kruisbeuk. Kloosterhoeve en Bokkenhof (beide 18e eeuw). Oudegem heeft een grote sporthal, een voetbalclub (SK Oudegem), een volleybalclub (VC Oudegem B) en een manege.

[bewerken] Schoonaarde

Maakt deel uit van Dendermonde sinds 1977 (Toen 2190 inwoners), gelegen aan de Schelde. Schoonaarde, dat ten oosten van Wichelen ligt, is van alle deelgemeenten het verst verwijderd van het centrum van Dendermonde.

[bewerken] Overzichtstabel

Nr.	Naam	Oppervlakte (km²)	Bevolking 01/01/2009
I	Dendermonde	8,20	9.214
II	Appels	3,87	2.677
III	Baasrode	8,23	6.058
IV	Grembergen	9,92	6.416
V	Mespelare	1,98	524
VI	Oudegem	7,25	3.967
VII	Schoonaarde	5,64	2.163
VIII	Sint-Gillis-bij-Dendermonde	10,59	12.923

Bron: Stad Dendermonde

[bewerken] Bezienswaardigheden

het Vleeshuismuseum

Markt

St-Gillis-Binnenkerk

Standbeeld voor Pieter-Jan de Smet s.j.

De Grote Markt met zowel middeleeuwse panden als herenhuizen in neotraditionele stijl werd volledig autovrij gemaakt, heraangelegd en in juli 2004 plechtig in gebruik genomen. Een bronzen palmboom met de naam "Coconut voor Dendermonde" werd een jaar later aan het geheel toegevoegd.

Het stadhuis in gotische stijl met Belfort werd in de 14e eeuw gebouwd als lakenhalle. De Belforttoren werd in 1999 door de UNESCO erkend als Werelderfgoed. Het Vleeshuis uit 1461 met een hoektoren is een andere blikvanger op de Grote Markt. Het herbergt het oudheidkundig museum met een collectie waarbij de nadruk ligt op de folklore van de stad. Daarnaast omvat de collectie aardewerk uit de Gallo-Romeinse periode en vondsten uit een Merovingisch grafveld (6de en 7de eeuw). Ook de middeleeuwen en 16e eeuw zijn ruim vertegenwoordigd. Ook fossielen en een volledig skelet van een mammoet (28.000 jaar oud) zijn er te bewonderen.

Andere bezienswaardigheden zijn:

Het Sint-Alexiusbegijnhof met 61 zeventiende-eeuwse huisjes en een kapel uit 1927 werd in 1998 erkend als Werelderfgoed.
De gotische Onze-Lieve-Vrouwekerk uit de 13e eeuw met 2 schilderijen van Antoon Van Dijck en een romaanse doopvont.
Het standbeeld voor Pieter-Jan De Smet, jezuïet en missionaris bij de indianen in de Rocky Mountains in de Verenigde Staten
De negentiende-eeuwse Benedictijnenabdij van Sint-Pieter en Sint-Paulus met neogotische kerk uit 1902.
Het Gerechtshof uit 1927 op het einde van de Kerkstraat bevindt zich op de plaats waar ooit de middeleeuwse burcht van de heren van Dendermonde bevond.
De Gildenreuzen (Mars, Indiaan en Goliath) en het Ros Beiaard werden in 2005 erkend als Werelderfgoed.
De Sint-Gillis-Binnenkerk uit de achttiende eeuw met toren uit de vijftiende eeuw.
De Mechelse en Brusselse Poort uit 1822.
De Cisterciënzerinnen abdij van Zwijveke uit de achttiende eeuw met zuilengalerij uit 1690.
De middeleeuwse Vestingen met Bastionsysteem en aarden wallen.
De oude Denderloop door het historische centrum.

De overige monumenten:

Het Arsenaal uit 1825.
De voormalige Rijkswachtkazerne en tuinwijk met 22 rijkswachtershuizen uit 1879.
Het Gevangenisgebouw uit 1863.
De Infanteriekazerne uit 1830.
Het neogotische Klooster van de Zwarte Zusters op de Vlasmarkt uit 1923.
De Koninklijke Academie van Schone Kunsten in de Dijkstraat in art deco.
De voormalige Handelsbank in Art Deco.
De burgerlijke begraafplaats met originele kerkhofmuur, toegangspoort en praalgraven.
De Kerkstraat, Koningin Astridlaan en het Statieplein met herenhuizen in neotraditionele stijl.
Het stationsgebouw in modernistische stijl.
Het steegbeluik in de Weldadigheidstraat.
De voormalige vismarkt.
't Ros Beiaard, beeld van Jan Desmarets

[bewerken] Erfgoed

Lijst van onroerend erfgoed in Dendermonde

[bewerken] Fietsroutes

[bewerken] Evenementen

Indiaan, werelderfgoed uit Dendermonde samen met het begijnhof en het belfort

[bewerken] Dendermonde

de Ros Beiaard Ommegang: een belangrijk aspect van de Dendermondse folklore is de ommegang van het Ros Beiaard. Dit houten paard van reusachtige afmetingen wordt onder massale belangstelling door de stad gedragen. Het wordt voorafgegaan door praalwagens die een legende uitbeelden waarin heer Aymon, tovenaar Malegijs, de vier Heemskinderen, Karel de Grote en diens zoon Lodewijk de hoofdrol spelen. De ommegang vindt om de tien jaar plaats. Omdat de Dendermondenaars hun paard zo weinig te zien krijgen, is elke ommegang een waar volksfeest en valt het afscheid van het paard altijd zwaar. Menig bejaard Dendermondenaar laat zijn tranen dan vloeien. Op 30 mei 2010 ging de Ros Beiaard stoet uit in Dendermonde. In 2005 werden het Ros Beiaard en de drie reuzen van Dendermonde opgenomen in het Werelderfgoed van de UNESCO.
Traditionele Reuzenommegang: folkloristisch spektakel elke laatste donderdag van augustus. 1000 figuranten omringen de drie gildenreuzen Mars, Goliath en Indiaan. In de volksmond gaat men naar Katuit om de reuzen te zien dansen (zie: Stadsreuzen).
Honky Tonk Jazzkroegentocht
Folkfestival M'Eire Morough (laatste vrijdag en zaterdag van juli).
Parkhappening
De Vierzustersteden
Begijnhoffeesten: de laatste feesten vonden plaats in 2005