Rechtbank van eerste aanleg
De rechtbank van eerste aanleg is in België een rechtbank die uit verschillende kamers bestaat. Elk van de 27 gerechtelijke arrondissementen heeft een rechtbank van eerste aanleg (zie lijst van Belgische gemeenten). In maart 2013 besliste het kernkabinet om het aantal arrondissementen terug te brengen tot 12, 1 per provincie, plus Eupen en Brussel-Halle-Vilvoorde. De rechtbank wordt geleid door een magistraat die voorzitter genoemd wordt.
De rechtbank van eerste aanleg is ingericht voor alle burgerlijke geschillen en strafzaken, die niet tot de bevoegdheid van een andere rechtbank behoren. Zij heeft een algemene bevoegdheid, met andere woorden zij is bevoegd voor alle geschillen die niet uitdrukkelijk door de wet aan een andere rechtbank zijn toegekend. (Niet de (eerste) bevoegde rechtbank voor handelsbetwistingen, betwistingen in vennootschappen en arbeidsrechtelijke geschillen. Kleine betwistingen komen voor de vrederechter, overtredingen worden gestraft door de politierechtbank.)
De rechtbank van eerste aanleg bestaat uit verschillende kamers:
- burgerlijke kamer: burgerlijke betwistingen boven een zeker bedrag (€ 1860);
- als het over een beslagprocedure gaat, wordt die behandeld door de beslagrechter
- correctionele kamer: bestraffing van wanbedrijven en gecorrectionaliseerde misdaden;
- jeugdkamer: zaken van jeugdrecht (de zogenaamde jeugdrechtbank);
- fiscale kamer: betwistingen over belastingen;
- raadkamer: is een onderzoeksgerecht (velt in principe geen vonnissen ten gronde); zie ook de onderzoeksrechter
In tegenstelling tot wat uit de benaming afgeleid zou kunnen worden, is de rechtbank van eerste aanleg (correctionele kamer) ook bevoegd om de hogere beroepen tegen vonnissen van de politierechtbank in strafzaken te behandelen. Zij wordt dan de (correctionele) rechtbank van eerste aanleg, zetelend in laatste aanleg genoemd. Daarnaast is de rechtbank van eerste aanleg (burgerlijke kamer) ook bevoegd om de hogere beroepen tegen vonnissen van de politierechtbank in burgerlijke zaken en tegen vonnissen van de vrederechter te behandelen.