Decreet (staatsrecht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een decreet is een uitgevaardigde opdracht die is gemaakt door een regeringsleider, regering of parlement en die de status van wet heeft. De naam die hiervoor wordt gebruikt varieert van land tot land.

België[bewerken]

Een decreet is in België de benaming van een wet in formele zin op het bestuursniveau van de gemeenschappen en de meeste gewesten. Een decreet heeft de kracht van een wet en staat daarmee in de normenhiërarchie op gelijke hoogte. Voor het betreffende grondgebied kan een decreet (oude) wetten die gewest- of gemeenschapsaangelegenheden regelen opheffen, aanvullen, wijzigen of vervangen. (art. 9, BWHI)

De Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap en de Franse Gemeenschapscommissie (in Brussel) kunnen decreten uitvaardigen (zie Art. 127 GW).

Op het vlak van de gewesten ligt het iets moeilijker. Het Vlaams Gewest en het Waals Gewest vaardigen decreten uit op basis van Art. 134 GW en de Bijzondere Wet op de Hervorming van de Instellingen. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest daarentegen worden geen decreten uitgevaardigd, maar ordonnanties (van het Frans: ordonnances), op basis van Art. 134 GW en de Bijzondere Brusselwet. Zij verschillen van decreten door de mogelijkheid van rechterlijk toezicht en de mogelijkheid voor de federale overheid om in te grijpen op bepaalde domeinen.

Decreten en ordonnanties worden gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Decreten van het Vlaams Parlement zijn Nederlandstalig (met Franse vertaling) en decreten het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap zijn Duitstalig (met Nederlandse en Franse vertaling). Decreten van het Waals Parlement en het Parlement van de Franse Gemeenschap zijn Franstalig en voorzien van een Nederlandse vertaling. Decreten van het Waals Parlement worden tevens vertaald naar het Duits. Ordonnanties van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement zijn tweetalig: de Nederlandse en Franse tekst worden tegenover elkaar geplaatst.

Decreten van het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap worden tevens gepubliceerd in het 'Memorial des Parlaments der deutschsprachigen Gemeinschaft'.

Wetten aangenomen door het Nationaal Congres hebben ook de benaming decreet.

Nederland[bewerken]

In Nederland wordt in plaats van "decreet" de term Koninklijk Besluit gebruikt. Hieronder vallen de algemene maatregel van bestuur (AMvB) en het "Klein Koninklijk Besluit". Een Koninklijk Besluit is in Nederland geen wet in formele zin, dit in tegenstelling tot in België. Dit wil zeggen dat het niet vooraf door het parlement hoeft te worden goedgekeurd, en dat het door een rechter aan de grondwet getoetst kan worden.

Frankrijk[bewerken]

Ook in Frankrijk kent men decreten als legislatieve akten. Daar worden met die term de legislatieve akten die uitgaan van de regering benoemd. Deze zijn in Frankrijk erg talrijk, aangezien de regering daar verregaande wetgevende bevoegdheden heeft.

Rusland[bewerken]

Na de Russische Revolutie werd een proclamatie grote betekenis die werd uitgevaardigd door de overheid een decreet (Russisch: декрет; dekret) genoemd en werden meer specifieke decreten oekazes genoemd. Beide namen werden meestal vertaald als 'decreet' (al is het woord oekaze ook opgenomen in de Nederlandse taal). De grondwet van de Russische Federatie uit 1993 noemt een oekaze een presidentieel decreet. Dergelijke decreten hebben de kracht van wetten, maar mogen de grondwet of de regelgeving rond bestaande wetten niet wijzigen en kunnen worden overtroffen door wetten vanuit de Federatieve Vergadering van Rusland (Staatsdoema en Federatieraad).

Voorbeelden[bewerken]

Nationaal recht
Rechtsbron: Verdragen · Belgische Grondwet · Bijzondere wet · Wet, Decreet, Ordonnantie · Rechtspraak · Rechtsleer · Gewoonterecht · Algemene rechtsbeginselen
Publiekrecht: Staatsrecht · Strafrecht · Gerechtelijk recht · Bestuursrecht · Fiscaal recht · Sociale zekerheidsrecht
Burgerlijk recht: Burgerlijk recht · Arbeidsrecht · Handels- en economisch recht · Insolventierecht · Vennootschapsrecht
Rechtbanken: Hof van Cassatie (1) · Grondwettelijk Hof (1) · Raad van State (1)
Hof van beroep (5) · Arbeidshof (5) · Strafuitvoeringsrechtbank (6) · Hof van assisen (11) · Arrondissementsrechtbank (12) · Rechtbank van eerste aanleg (12) (Burgerlijke rechtbank, Correctionele Rechtbank, Jeugdrechtbank) · Rechtbank van koophandel (12) · Arbeidsrechtbank (12) · Politierechtbank (37) · Vredegerecht (225)
Territoriale indeling: Gerechtelijk gebied · Gerechtelijk arrondissement · Gerechtelijk kanton
Actoren van justitie: Rechter · Griffier · Openbaar Ministerie (ook parket) · Ministerie van Justitie · Advocaat · Burgerlijke partij · Benadeelde persoon

Europees Recht
Primair recht: VEU · VWEU · Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
Secundair recht: verordeningen · richtlijnen · besluiten · aanbevelingen · Adviezen
Rechtbanken: Gerecht · Hof van Justitie van de Europese Unie · Europees Hof voor de Rechten van de Mens · Gerecht voor ambtenarenzaken van de Europese Unie

Internationaal recht
Rechtsbron: Verdragen · Rechtspraak · Rechtsleer · Gewoonterecht · Algemene rechtsbeginselen
Rechtstakken: Internationaal Publiekrecht · Internationaal privaatrecht
Rechtbanken: Benelux-Gerechtshof · Europees Hof voor de Rechten van de Mens · Internationaal Gerechtshof · Internationaal Strafhof