Oost-Vlaanderen
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|||||
| Gewest | |||||
| Hoofdstad | Gent | ||||
| Oppervlakte | 3.007 km² | ||||
|
|
|||||
| Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid |
1.454.716 (01/01/2012) 49,25% 50,75% 487,79 inw./km² |
||||
| Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder |
(1-1-2008) 19,63% 62,57% 17,80% |
||||
| Buitenlanders | 3,50% (01/01/2008) | ||||
|
|
|||||
| Gouverneur | Jan Briers | ||||
|
|
|||||
| Gemiddeld inkomen | 15.832 euro/inw. (2007) | ||||
| Werkloosheidsgraad | 6,47% (jan. 2009) | ||||
|
|
|||||
| NIS-code | 40000 | ||||
| ISO 3166 | BE-VOV | ||||
| Website | http://www.oost-vlaanderen.be | ||||
|
|||||
De provincie Oost-Vlaanderen is een van de vijf provincies van het Vlaams Gewest en een van de tien provincies van België. Zij grenst in het westen aan de provincie West-Vlaanderen, in het noorden aan de Nederlandse provincie Zeeland via Zeeuws-Vlaanderen, in het oosten aan de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant, en in het zuiden aan het Waalse Henegouwen.
Op 1 december 2004 werd André Denys (VLD) gouverneur van de provincie Oost-Vlaanderen. Hij volgde daarmee Herman Balthazar (sp.a) op, die met pensioen ging. De benoeming werd voor het eerst gedaan door de Vlaamse regering.[1]
Inhoud |
Toponymie[bewerken]
Het toponiem Oost-Vlaanderen bestaat uit twee delen, namelijk "oost" en "Vlaanderen".
- Oost verwijst naar de oostelijke ligging ten overstaan van West-Vlaanderen.
- Vlaanderen verwijst naar het historische graafschap Vlaanderen. De naam Vlaanderen dook voor het eerst op in 358, toen de Franken Vlaanderengouw of pagus Flandrensis van de Romeinen onder het beheer kregen.
- Een pagus is een gouw. Het was een soort (klein) graafschap. Iets kleiner dan een arrondissement, maar groter dan een kanton. De Latijnse toenaam Flandrensis verwijst naar het kenmerkende schorre en slib van de streek.
- Pagus Flandrensis was een kustgebied met grote getijdengeulen en groene schorren waarin schapenboeren leefden, al dan niet op terpen [2]. Het gebied strekte zich uit rond Brugge tussen IJzer en Zwin en ontwikkelde zich in de volgende eeuwen tot het belangrijke Graafschap Vlaanderen.
Geschiedenis[bewerken]
Het was het vroegere gebied van de Menapiërs, wier territorium toentertijd nog gelegen was aan de Noordzee. Het gebied tussen Schelde en Dender behoorde echter tot het land der Nerviërs. De Nerviërs woonden tussen de Schelde en de Dijle.
Bij de verdeling van het Frankische rijk in de 9e eeuw kwam het gebied ten westen van de Schelde aan West-Francië, terwijl de gouw Brabant, ten oosten van de Schelde, Lotharingisch werd. Na de verdeling van Lotharingen kwam de volledige gouw Brabant aan Oost-Francië. Pas in de 11e eeuw veroverde de graaf van Vlaanderen het land tussen Schelde en Dender. Zo ontstond Rijks-Vlaanderen.
In 1795 werd, na de verovering door Frankrijk, het departement van de Schelde gevormd. Na de geallieerde bevrijding van 1815 werd dit de basis van de Nederlandse provincie Oost-Vlaanderen, waarvan echter Zeeuws-Vlaanderen, dat ook tot dit departement behoorde, weer werd afgescheiden en toegevoegd aan de provincie Zeeland. In 1830 werd dit de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Tot halfweg de 19e eeuw was Oost-Vlaanderen naar inwonertal de grootste provincie, daarna voorbijgestoken door het toenmalige Brabant, en Antwerpen en tijdelijk ook door Henegouwen.
In 1923 werden de gemeenten Burcht en Zwijndrecht overgeheveld naar de provincie Antwerpen.[3]
Geografie[bewerken]
Topografie[bewerken]
- Hoogste punt: Hotondberg (150 m)
Hydrografie[bewerken]
De Leie komt de provincie binnen vanuit Sint-Eloois-Vijve. Vervolgens meandert (omwille van de geringe bodemhelling) ze langs Olsene, Oeselgem, Gottem, Zulte, Baarle, Machelen, Deinze, Drongen, Astene, Sint-Martens-Leeme, Sint-Martens-Latem, Sint-Denijs-Westrem en ten slotte Gent alwaar ze eveneens in de Schelde afwatert.
De Zuidlede, een rivier die heden ten dage dienstdoet als kanaal, vormt een verbinding tussen de Durme te Daknam (bij Lokeren en de Moervaart te Mendonk. Ook de loop van die Durme (ook wel Kale genoemd) is door de geschiedenis sterk gewijzigd. Oorspronkelijk kwam ze vanuit Aalter de provincie binnen, stroomde vervolgens langs Zomergem en vervolgens oostwaarts tot in Vinderhoute. Daar voegde de Poekebeek, komende vanuit Tielt, zich bij de Durme. Vervolgens stroomde de rivier dan verder noordoostwaarts richting Wondelgem, Langerbrugge, Rodenhuize en Mendonk. Daarna opnieuw oostwaarts doorheen de Moervaartdepressie en zuidwaarts naar Lokeren om via de huidige loop van de Durme in de Schelde uit te monden te Temse. De Brugse Vaart, de Lieve, het Kanaal Gent-Terneuzen en het Schipdonkkanaal hebben de vroegere situatie onherkenbaar veranderd. Aan haar oevers liggen verder ook nog Tielrode en Waasmunster.
De Molenbeek, die ontspringt in Godveerdegem (bij Zottegem), stroomt vervolgens over het grondgebied van Grotenberge, Herzele, Sint-Lievens-Esse, Woubrechtegem, Ressegem), Heldergem, Kerksken, Haaltert, Aaigem, Mere, Erpe, Aalst en Hofstade) alwaar ze uitmondt in de Dender. Ze heeft een lengte van ongeveer 25 kilometer. De Dender zelf komt de provincie binnen te Groten-Buisemont vanuit Henegouwen en passeert vervolgens de plaatsen Overboelare, Geraardsbergen, Schendelbeke, Idegem, Grimminge, Zandbergen, Hemelrijk, Appelterre-Eichem, Ninove, Okegem, Iddergem, Denderleeuw, Welle, Erembodegem, Aalst, Hofstade, Herdersem, Wieze, Mespelare, Denderbelle, Oudegem om ten slotte in Dendermonde (zoals het toponiem doet vermoeden) uit te monden in de Schelde. Buiten het provinciaal territorium voegt ook de Mark zich bij de Dender. Aan haar oevers ligt het Oost-Vlaamse dorp Viane (bij Geraardsbergen).
De Schelde zelf ten slotte komt de provincie binnen nabij Berchem om vervolgens doorheen gans de provincie te meanderen. Aan haar oevers liggen de plaatsen Melden, Oudenaarde, Ename, Welden, Nederzwalm, Zingem, Asper, Gavere, Eke, Semmerzake, Melsen, Schelderode, Zevergem, Merelbeke, Zwijnaarde en Gent. Hier wordt de Schelde afgeleid in de Ringvaart, waar ook de Leie in uitmondt. De Schelde verlaat Gent richting Melle en stroomt vervolgens langs Kwatrecht, Overschelde, Wetteren, Schellebelle, Bruinbeke, Uitbergen, Nederkouter, Wichelen, Schoonaarde, Appels en Dendermonde alwaar de Dender in haar uitmondt. Ze vervolgt haar pad langs Vlassenbroek, Moerzeke en Baasrode. Vanaf hier vormt de rivier de grens met de provincie Antwerpen. Aan Oost-Vlaamse zijde liggen de plaatsen Hamme en Tielrode alwaar nabij de gemeentegrens met Temse de Durme de Schelde vervoegt. De rivier vervolgt haar weg langs Steendorp en Rupelmonde. Aldaar vindt aan de overzijde van de oever (in de provincie Antwerpen) de monding van de Rupel plaats. Ten slotte liggen ook nog de dorpen Bazel en Kruibeke verder stroomafwaarts aan de oevers van de Schelde. In het laatstgenoemde dorp verlaat de rivier de provincie. Alle genoemde rivieren behoren tot het stroomgebied van de Schelde.
Geografische streken[bewerken]
Het noorden van de provincie ligt bijna geheel in de geografische streek Zandig Vlaanderen en wordt vaak verder onderverdeeld in het Waasland (onder andere Sint-Niklaas), het Meetjesland (onder andere Eeklo), het Scheldeland (onder andere Gent en Dendermonde) en de Leiestreek (onder andere Nazareth en Gent). Het zuiden van de provincie is gelegen in Zandlemig Vlaanderen en het uiterste zuiden (onder andere Geraardsbergen, Brakel en Ronse) vormt de Vlaamse Ardennen. De Oost-Vlaamse gemeenten in de nabijheid van de noordelijke Zeeschelde (onder andere Beveren en Sint-Gillis-Waas) ten slotte worden tot de Polders gerekend.
Administratieve indeling[bewerken]
Arrondissementen[bewerken]
Administratieve arrondissementen[bewerken]
Gerechtelijke arrondissementen[bewerken]
Kiesarrondissementen[bewerken]
Door het provinciedecreet van 2011 [4] werd vanaf de provincieraadsverkiezingen 2012 de provincie opgedeeld in 3 kiesarrondissementen en 8 provinciedistricten:
| Kiesarrondissementen | Provinciedistrict | Zetels |
|---|---|---|
| Gent | Gent | 12 |
| Deinze | 11 | |
| Eeklo | 7 | |
| Aalst-Oudenaarde | Aalst | 6 |
| Geraardsbergen | 8 | |
| Oudenaarde | 6 | |
| Dendermonde-Sint-Niklaas | Dendermonde | 10 |
| Sint-Niklaas | 12 | |
| TOTAAL | 72 |
Kantons[bewerken]
(*) Deze kantons zijn zetel van een gerechtelijk kanton.
Gemeenten[bewerken]
Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam
![]() |
|
1. Aalst (stad) |
16. Gavere |
31. Lierde |
46. Sint-Gillis-Waas |
61. Zingem |
Aangrenzende provincies[bewerken]
| Aangrenzende provincies | ||
|---|---|---|
| Zeeland | ||
| West-Vlaanderen | Antwerpen | |
| Henegouwen | Vlaams-Brabant | |
Demografie[bewerken]
Evolutie van het inwonertal[bewerken]
Inwoneraantal x 1000

- Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980=inwoneraantal op 1 januari
- 1815: afscheiding van Zeeuws-Vlaanderen aan de provincie Zeeland
Bezienswaardigheden[bewerken]
Werelderfgoed[bewerken]
In 1998 werden drie Oost-Vlaamse begijnhoven opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Ze zijn opgenomen op deze lijst vanwege hun unieke karakter en inplanting. Daarnaast zijn ze een unieke getuige van de unieke (in die tijd) onafhankelijkheid van de religieuze vrouw (begijn) in de middeleeuwen in West-Europa. Een andere bepalende factor is het unieke en uitzonderlijke karakter van de combinatie aan stedelijke en landelijke planning enerzijds en de combinatie religieus en burgerlijke architectuur anderzijds. UNESCO maakt een onderscheid tussen begijnhoven van het stedelijk type (a), van het pleintype (b) en van het gemengde type (c).
- Het betreft de begijnhoven van Gent (Klein Begijnhof) (c), en Sint-Amandsberg (Groot Begijnhof) (a) en Dendermonde (Alexiusbegijnhof) (b)
Het jaar daarop volgend (1999) nam de UNESCO ook 5 Oost-Vlaamse belforten op in haar lijst van beschermd erfgoed. Ze werden in de lijst opgenomen als erkenning van een architectonische manifestatie van een opkomende burgerlijke onafhankelijkheid van feodale en religieuze invloeden in onder andere het historisch Vlaanderen en het hertogdom Brabant, wat leidde tot een mate van lokale democratie die van groot belang is geweest in de geschiedenis van de mensheid. In vergelijking met de slottoren (symbool van de adel) en de kerktoren (symbool van de kerk) representeert het belfort, als derde toren in het stedelijk landschap, de macht van schout en schepenen. De belforten werden gebouwd tussen de 11e en 17e eeuw en lopen qua bouwstijl daarmee uiteen van romaans, gotisch en renaissance tot barok. Weinig torens zijn vrijstaand. De meeste belforten zijn gebouwd op of aan een stadhuis of lakenhal.
- Het betreft de belforten van Aalst, Dendermonde, Eeklo, Gent en Oudenaarde.
Nationaal erfgoed[bewerken]
Andere belangrijke bezienswaardigheden zijn onder andere:
- De historische middeleeuwse kern van Gent en de twee abdijen die aan de oorsprong van de stad liggen.
- De muur van Geraardsbergen met op de top de kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Oudenberg.
- De Onze-Lieve-Vrouwekerk te Sint-Niklaas.
- De dorpskern en Sint-Martinuskerk van het schildersdorp Sint-Martens-Latem.
- Het Gravensteen te Gent.
Musea[bewerken]
Bekende musea in Oost-Vlaanderen zijn onder andere:
- Het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK) te Gent
- Het Design Museum Gent
- Het Museum voor Schone Kunsten te Gent
- Het Stadsmuseum Gent
- Het Mercatormuseum te Sint-Niklaas.
- De Salons voor Schone Kunsten te Sint-Niklaas.
- Het Jenevermuseum van Eeklo.
- Het Centrum Ronde van Vlaanderen te Oudenaarde.
- Het Canada War Museum te Adegem.
- Het Museum Dhondt-Dhaenens te Deurle.
- Het Provinciaal Archeologisch Museum te Ename.
- Het Schoenenmuseum SONS te Kruishoutem.
Natuur[bewerken]
Provinciale domeinen[bewerken]
De provincie Oost-Vlaanderen beheert een aantal provinciale domeinen[5]:
- Den Blakken[6] (Wetteren) : Promotiecentrum voor sierteelt
- De Boerekreek[7] (Sint-Jan-in-Eremo): Sportcentrum aan de grootste Meetjeslandse kreek
- De Gavers[8] (Geraardsbergen): Recreatiedomein aan 20 hectare grote plas
- Het Gentbos[9] (Merelbeke): 22 ha natuurbos
- Het Leen[10] (Eeklo): 260 ha bos en arboretum
- Puyenbroeck[11] (Wachtebeke): recreatiedomein
- De Roomakker[12] (Tielrode): 12 ha natuurgebied met drie kleiputten
Cultuur[bewerken]
Taal[bewerken]
De officiële taal is het Nederlands. Tegen de taalgrens ligt echter de faciliteitengemeente Ronse, waar Franstaligen ook in hun eigen taal terecht kunnen.
Dialect[bewerken]
Het Oost-Vlaams dialect, vooral door de ouderen nog wel gesproken, vormt een overgangszone tussen het West-Vlaams en het Antwerps/Brabants waarbij de invloed van deze laatste twee op de plaatselijke Oost-Vlaamse dialecten soms heel sterk is.
Media[bewerken]
- AVS richt op de regio's Eeklo, Gent en Oudenaarde en was de eerste regionale televisiezender in Vlaanderen. De zender werd opgericht omstreeks 1981 en heeft een zendlicentie sinds 1988. Er wordt voornamelijk regionaal nieuws uitgezonden.
- TV Oost richt zich, zoals de naam reeds doet vermoeden, op het oosten van de provincie Oost-Vlaanderen (onder andere Geraardsbergen, Dendermonde, Aalst en Sint-Niklaas) en is gevestigd te Sint-Niklaas. De zender behoort tot de mediagroep Concentra en brengt hoofdzakelijk regionaal nieuws. Tot 2 januari 2007 heette de zender Kanaal 3.
- Aalst.TV is de stadstelevisiezender van de regio Aalst. De zender werd opgericht in 2010 en brengt een combinatie van eigen programma's en nieuwsgaring. Sinds december 2012 is Aalst.TV ook elke donderdag te bekijken op TV Oost.
- De Gentenaar, de oudste Belgische krant die nu nog bestaat, behoort tot de mediagroep Corelio. Sinds 1959 verschijnt ze echter als dochterblad van Het Nieuwsblad.
- De stadskrant TiensTiens, die uitsluitend in de stad Gent verschijnt en wordt uitgegeven door de vzw Radar.
Religie en levensbeschouwing[bewerken]
Christendom[bewerken]
Rooms-katholieke godsdienst[bewerken]
De provincie valt grotendeels samen met het Rooms-katholieke bisdom Gent. Daarnaast omvat dit bisdom ook nog de gemeente Zwijndrecht (provincie Antwerpen). De bisschopszetel is gelegen in Gent. Het bisdom telt 34 dekenaten.
Protestantse kerk[bewerken]
In Oost-Vlaanderen bevindt zich de enige kern van oorspronkelijk protestantse gelovigen in Vlaanderen, namelijk in de Geuzenhoek te Sint-Maria-Horebeke (eigenaardige naam voor de plaats van een protestantse gemeente!). Daarnaast zijn er protestantse gemeenten in Aalst, Denderleeuw, Dendermonde, Gent (2), Geraardsbergen en Ronse. Alle behoren ze tot het District Oost- en West-Vlaanderen van de Verenigde Protestantse Kerk in België.
Anglicaanse kerk[bewerken]
Er zijn twee anglicaanse gemeenten in de provincie die zich beide bevinden in de stad Gent en behoren tot het Aartsdekenaat Noordwest-Europa.
Islam[bewerken]
Er zijn verschillende islamitische moskeeën gevestigd in de provincie, de meeste hiervan liggen in de stad Gent. De eerste officieel erkende moskee in de provincie was de Yavuz Sultan Selim-moskee in Ledeberg die erkend werd in 2007. De meeste moskeeën zijn in de Turkse (19) en Marokkaanse (15) traditie. Daarnaast is er nog één moskee in Pakistaanse traditie. De overgrote meerderheid van de Oost-Vlaamse moslims is soenniet.
Mobiliteit[bewerken]
Openbaar vervoer[bewerken]
Het openbaar vervoer in de provincie Oost-Vlaanderen is vooral naar en vanuit de stad Gent georganiseerd. Zowel het busvervoer in de provincie en de steden als de Gentse tram worden geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn.
Het spoorwegvervoer wordt daarentegen op federaal niveau door de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) georganiseerd. Veruit het grootste station is dat van Gent-Sint-Pieters, andere belangrijke stations zijn die van Denderleeuw, Sint-Niklaas, Aalst, Dendermonde, De Pinte, Oudenaarde, Zottegem en Geraardsbergen.
Wegennet[bewerken]
De belangrijkste autostrades die de provincie doorkruisen zijn de E17, de E40, en de E34. Daarnaast hebben de steden Gent (R4), Aalst (R41), Sint-Niklaas (R42) en Eeklo (R43) elks een ringweg.
Politiek[bewerken]
Structuur[bewerken]
Deputatie[bewerken]
Het dagelijks bestuur is in handen van de deputatie. Die telt 6 leden en wordt voorgezeten door de gouverneur. De provincie wordt bestuurd door een coalitie van CD&V, Open Vld en sp.a.
Leden van de deputatie na 1945[bewerken]
Deze lijst is zeer onvolledig.
- Marc De Buck, -2012
- Guido De Padt, 1994-2000
- Guillaume D'Hanens, 1947-1961
- Albert Van Pottelbergh, 1946-1952
- William Verleysen, 1952-
Deputatie 2013-2018[bewerken]
De deputatie voor de periode 2013-2018 bestaat uit zes gedeputeerden (in volgorde van eerste naar zesde gedeputeerde):[13]
- Alexander Vercamer (CD&V)
- Geert Versnick (Open Vld)
- Peter Hertog (sp.a)
- Jozef Dauwe (CD&V)
- Hilde Bruggeman (Open Vld)
- Eddy Couckuyt (CD&V)
Provincieraad[bewerken]
De provincieraad van Oost-Vlaanderen telt 84 zetels tot eind 2012, vanaf 2013 slechts 72.
Zetelverdeling 2013-2018[bewerken]

Uitslagen van de provincieraadsverkiezingen sinds 1994[bewerken]
| Partij | 9-10-1994
Stemmen - % - Zetels |
8-10-2000
Stemmen - % - Zetels |
8-10-2006
Stemmen - % - Zetels |
14-10-2012
Stemmen - % - Zetels |
|---|---|---|---|---|
| CD&V, vroeger CVP | 274.310 - 30,42% - 33 | 241.141 - 25,69% - 25 | 191.284 - 19,8% - 15 | |
| CD&V-N-VA | 265.199 - 27,35% - 25 | |||
| N-VA | 252.466 - 26,1% - 21 | |||
| VB | 88.747 - 9,84% - 6 | 138.193 - 14,72% - 12 | 203.644 - 21,00% - 19 | 89.860 - 9,3% - 6 |
| VLD-Vivant | 231.256 - 23,85% - 22 | |||
| Open Vld, vroeger VLD | 206.361 - 22,88% - 22 | 254.840 - 27,15% - 27 | 186.914 - 19,3% - 15 | |
| Vivant | 7.570 - 0,81% - 0 | |||
| sp.a-Spirit | 163.069 - 16,81% - 14 | |||
| sp.a, vroeger SP | 153.637 - 17,04% - 17 | 138.937 - 14,80% - 13 | 122.761 - 12,7% - 9 | |
| Groen | 80.818 - 8,96% - 4 | 89.316 - 9,52% - 5 | 88.456 - 9,12% - 4 | 87.380 - 9% - 6 |
| PVDA+ | 8.512 - 0,94% - 0 | 7.445 - 0,79% - 0 | 7.610 - 0,76% - 0 | 16.757 - 1,7% - 0 |
| VU&ID | 59.265 - 6,57% - 1 | 59.108 - 6,30% - 2 | ||
| Waardig Ouder Worden | 16.072 - 1,78% - 0 | |||
| Piratenpartij | 11.511 - 1,2% - 0 | |||
| Andere Partijen | 14.104 - 1,56% - 0 | 2.005 - 0,21% - 0 | 10.558 - 1,09% - 0 | 7.913 - 0,9% - 0 |
| Totaal aantal zetels | 84 | 84 | 84 | 72 |
Justitie[bewerken]
Assisenhof[bewerken]
Per provincie wordt er een assisenhof georganiseerd. Het is een rechtscollege dat belast is met het vonnissen van misdaden, politieke delicten en drukpersdelicten (uitgezonderd diegene in verband met xenofobie en racisme). Een hof van assisen bestaat uit twee afzonderlijke organen, namelijk 'het hof', dat bestaat uit een voorzitter, raadsheer in het Hof van Beroep, en uit twee assessoren (bijzitters), rechters in de rechtbank van eerste aanleg en de jury. Deze volksjury van twaalf gezworenen wordt bij elk proces opnieuw samengesteld. Tegen de uitspraak of het arrest van een assisenhof kan men niet in beroep gaan. Wel kan men in geval van procedurefouten in cassatie gaan bij het Hof van Cassatie. Procureur-generaal is Anita Harrewyn van het gerechtelijk gebied Gent.
Structuur[bewerken]
Externe links[bewerken]
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Bestuurlijke indeling van België | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
| Zie de categorie East Flanders van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
