Rupelmonde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de buitenplaats in Nederland langs de Vecht, zie het artikel Rupelmonde (buitenplaats).
Rupelmonde
Deelgemeente in België Vlag van België
Wapen van Rupelmonde Wapen van Rupelmonde
Kruibeke Bazel Rupelmonde Hoboken Wilrijk Antwerpen Hemiksem Aartselaar Steendorp Bornem Weert Temse Sint-Niklaas Sint-Niklaas Haasdonk Beveren Beveren Melsele Burcht Schelle HingeneRupelmondeLocation.svg
Over deze afbeelding
Situering
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Oost-Vlaanderen.svg Oost-Vlaanderen
Gemeente Kruibeke
Fusie 1977
Coördinaten 51° 8′ NB, 4° 17′ OL
Algemeen
Oppervlakte 1,88 km²
Inwoners (01/01/2008) 3.031 (1612 inw/km²)
Overig
Postcode 9150
Detailkaart
Rupelmonde
Rupelmonde
Portaal  Portaalicoon   België

Rupelmonde is een plaats in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van de gemeente Kruibeke. De plaats ligt aan de Schelde, bij de monding van de rivier de Rupel. Op 1 januari 2008 had Rupelmonde 3031 inwoners. De plaats is bekend als geboorteplaats van Gerardus Mercator. Inwoners van het dorp worden Rupelmondenaars genoemd.

Rupelmonde heeft de kleinste oppervlakte van de Kruibeekse deelgemeenten, maar wel de hoogste bevolkingsdichtheid, wat het te danken heeft aan een rijk verleden als stedelijk gebied. Het huidige dorp wordt van Bazel gescheiden door de Hanewijkbeek.

Oorsprong van de naam[bewerken]

De naam Rupelmonde is van een zodanige Vlaamse oorsprong dat het nauwelijks veranderingen heeft ondergaan in de loop der tijd. De plaatsnaam is gebaseerd op de monding van de Rupel, waar de stad een uitzicht op heeft. Slechts een klein aantal oorkonden wijken af van de hedendaagse schrijfwijze, varianten zijn: Ruppelmonde in 1200, Ri(p)plemonde in 1334, Rupplemonde in 1327, verder zien we ook Repelmonde en Rypelmonde opduiken in eerder Brabantse bronnen. Soms wordt er naar Rupelmonde verwezen als Mercatorstede[bron?]. In het hedendaagse dialect heet de plaats Repmond.

Geschiedenis[bewerken]

Ferrariskaart van de stad uit 1770-1777

De allereerste meldingen over een nederzetting op deze plaats hebben het over een Romeinse militaire Castra. Deze zou van groot strategisch belang zijn geweest, gezien de ligging. De Romeinen hadden zo een goed overzicht over de aanpalende vijandelijke gebieden van de Nerviërs, Atrebati en Menapiërs.

Vlaamse kronieken spreken in de 9de eeuw voor het eerst over de stad Rupelmonde. In diezelfde eeuw werd de stad en haar kasteel gedeeltelijk verwoest door doortrekkende Noormannen.

Vanaf de 12de eeuw ontwikkelde Rupelmonde zich tot een belangrijke handelsplaats. In 1271 verleende Margaretha van Constantinopel de stad het privilege om tol te heffen op de Schelde en de Rupel. Vanaf de 14de eeuw bezat Rupelmonde stadsrechten. In de late Middeleeuwen volgde na vele oorlogen de economische neergang.

Vanaf de 19de eeuw begon weer een periode van economische voorspoed. Dit kwam vooral door de oprichting van steenbakkerijen en zoutziederijen. Deze sectoren werden echter weer opgeheven vanwege de kleine oppervlakte van de stad en het gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden. De steenbakkerijen vertrokken rond 1880 naar een nabijgelegen dorp, dat daarna Steendorp werd genoemd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er ter hoogte van Rupelmonde - net als in Antwerpen - een tijdelijke pontonbrug aangelegd om inwoners van Klein Brabant die op de vlucht waren voor oprukkende Duitse troepen een veilige oversteek te bieden.

In 1944 werd de stadskern getroffen door een Duitse V2 raket waarbij tien doden vielen.

Tegenwoordig is Rupelmonde een rustig dorpje, dat meer dan gewone aandacht geniet van vele toeristen. Deze voelen zich aangetrokken door de alom aanwezige historische sfeer.

Burgemeesters van Rupelmonde[bewerken]

Deze namen dateren van voor de fusie van Belgische gemeenten, toen Rupelmonde nog zelfstandig was.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Onze-Lieve-Vrouwekerk dateert uit 1757-1758. De kerk bevat vele beelden en een schilderij "Bezoek van Maria aan haar nicht Elisabeth". Dit is een kopie naar een schilderij van Jacob Jordaens, die het voor deze kerk maakte. Het originele schilderij werd in 1794 door de Fransen gestolen en bevindt zich thans in Lyon. De bouwjaren van de kerk worden op drie gevels in een chronogram weergegeven (zie foto).
  • Op het marktplein van Rupelmonde staat een standbeeld van Gerardus Mercator.
  • Een oude watermolen. Het is een getijdenmolen die volledig maalvaardig en gerestaureerd is sinds 1997.
  • Graventoren op het Mercatoreiland (hier is ook een klein museum). Dit is het restant van het voormalige Gravenkasteel.
  • De wijk het Schelleke met zijn oude vissershuisjes.
  • De vernieuwde Scheldekaai en het veer tussen Rupelmonde en Wintam
  • Verspreid over Rupelmonde staan 33 zonnewijzers, in verschillende soorten, opgesteld.


Wapen en vlag van de vroegere gemeente[bewerken]

Voor de fusie in 1977 had Rupelmonde als zelfstandige gemeente een eigen wapen en vlag. Het wapen werd aan Rupelmonde verleend bij Koninklijk Besluit van 30 januari 1840, waarbij de blazoenering als volgt luidt: "Achtergrond van lazuur met opvliegende dubbele adelaar van goud in het hart beladen met een wapenschild van hetzelfde, met een kasteel van lazuur, in het hoofd vergezeld van een zwaard in hetzelfde, in dwarsbalk geplaatst, de punt naar rechts; het schild gedekt door een gouden kroon [1]. De dubbelkoppige adelaar verwijst naar het Heilige Roomse Rijk en herinnert eraan dat Rupelmonde, net als het hele Land van Waas, eens tot Rijks-Vlaanderen behoorde. Het kasteel verwijst naar de burcht van Rupelmonde, waarvan nu alleen de Graventoren overblijft; het zwaard erboven duidt op de rechtsmacht die de graaf van Vlaanderen uitoefende over Rupelmonde. De vlag van Rupelmonde was van blauw en geel, het blauw aan de stok, evenals de naburige gemeenten Bazel en Temse.[2]

Trivia[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties