Stadspoort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een stadspoort is een doorgang in de omwalling (vesting) van een stad, waar vroeger de toegang werd geregeld.

Toelichting[bewerken]

Een stadspoort met zijn poortgebouw vormde een onderdeel van een stadsmuur of stadswal en was vooral een verdedigingswerk. Ze werd dan vaak met een toren gecombineerd als poorttoren. Oorspronkelijk zal een stadspoort ook 's nachts vaak gesloten zijn geweest, om ongewenste bezoekers aan de stad te weren.

Het woord 'poort' is afgeleid van het Latijnse 'porta' wat 'doorgang' of 'opening' betekent .

Voorkomen[bewerken]

In Nederland zijn er diverse stadspoorten in bijvoorbeeld Amsterdam, Zutphen, Amersfoort, Harderwijk en Zwolle. De oudste poort van Nederland staat in Maastricht, de Helpoort.

In België zijn er nog overgebleven stadspoorten in bijvoorbeeld Brugge, Mechelen, Herentals en de Moerenpoort van Tongeren. De Gentse stadspoorten zijn allemaal verdwenen.

Duitsland: oa. Porta Nigra in Trier en Hexenturm in Jülich

Frankrijk: Porte des Allemands in Metz

Polen: Kraanpoort in Gdańsk

In Rome zijn diverse muren met vele stadspoorten, zoals onder andere de Porta San Sebastiano.

In Londen herinneren alleen straatnamen aan de oude stadspoorten, zoals Aldersgate. Temple Gate is verplaatst naar Paternoster Square.

Evolutie[bewerken]

In de loop van de eeuwen zijn veel oude stadspoorten verloren gegaan. Na de opheffing van de vestingstatus van veel steden werden de wallen geslecht en veel poorten gesloopt. Dit was bijvoorbeeld nodig voor stadsuitbreidingen. Ook werden de stadspoorten en -muren wel als steengroeve gebruikt als ze in onbruik waren geraakt. De stenen werden dan gebruikt voor nieuwe gebouwen.

Ook in de 20e eeuw zijn nog stadspoorten verloren gegaan omdat het verkeer drukker werd en men de stadspoorten sloopte om meer ruimte hiervoor te maken. Nog bestaande stadspoorten, zoals in Naarden, staan nu echter veelal op de monumentenlijst. Vaak ziet men tegenwoordig dat het verkeer links en rechts buiten de poort om wordt geleid

Er worden nog steeds restanten van stadspoorten gevonden, zoals de middeleeuwse Hertogpoort in Nijmegen die werd gevonden onder het Hertogplein. Ook in Harderwijk werden tijdens opgravingen in 2009, fundamenten blootgelegd van de voormalige Luttekepoort. In 2011 is een gerestaureerd muurdeel geplaatst, in de nieuwe parkeergarage van Harderwijk, "Houtwal".


Zie ook[bewerken]