Calvinisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Westerkerk te Amsterdam.
Protestantisme

Titelpagina Statenvertaling

in Nederland

..Stromingen

Lutheranisme
Lutheranisme
Vrijzinnig-Protestantisme
Vrijzinnig-protestantisme
Midden-orthodoxie
Protestantse Kerk in Nederland
Modern-Gereformeerd
Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland
Orthodox Protestantisme
Calvinisme
Gereformeerd Protestantisme
Orthodox-protestantisme
Orthodox Gereformeerd
Orthodox-gereformeerden
Bevindelijk Gereformeerden
Bevindelijk gereformeerden
Evangelisch
Evangelisch Christendom

Het calvinisme is in strikte zin het theologische gedachtegoed van de hervormer Johannes Calvijn (1509-1564), met de daaruit voortvloeiende sociale en politieke leer. Omdat Calvijn een zwaar stempel gedrukt heeft op het gereformeerd protestantisme als kerkelijke stroming worden tegenwoordig calvinisme en gereformeerd protestantisme dikwijls met elkaar vereenzelvigd. In hoeverre het latere gereformeerd protestantisme afwijkt van of overeenkomt met het oorspronkelijke gedachtegoed van Calvijn is een studie op zich.

Verspreiding van het calvinisme[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Gereformeerd protestantisme voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het calvinisme zorgde in de 16e eeuw voor 'de tweede reformatorische golf', nadat aanhangers van het lutheranisme van de grote hervormer Maarten Luther de eerste vervolgingen hadden ondervonden. Het calvinisme had grote invloed in onder meer Frankrijk (zie: Hugenoten), Schotland, (waar John Knox het calvinistische denken verbreidde, waarmee de Schotse Reformatie begon), alsmede in delen van Zwitserland en de Nederlanden. De leer sloeg ook in bij de puriteinen in Engeland en in de Verenigde Staten, waar het nog te vinden is in de presbyteriaanse en congregationalistische kerken aldaar.

In Nederland en Vlaanderen is het calvinisme tegenwoordig in een breed kerkelijk spectrum van het protestantisme terug te vinden. De Protestantse Kerk in Nederland en alle gereformeerde kerkgenootschappen baseren zich mede op Calvijns theologie.

Het calvinisme is in verschillende Europese landen en zelfs ver daarbuiten de hoofdstroming geworden van het christendom, dit was ook het geval in Nederland, de Nederlandse Grondwet is zelfs sterk gebaseerd op calvinistische principes, standpunten en uitgangspunten. Vandaag de dag is het katholicisme de grootste stroming van het christendom in Nederland, de op één na grootste stroming is nog steeds het calvinisme. In Duitsland en Scandinavië is vooral het lutheranisme een erg belangrijke stroming, het calvinisme speelt echter in Duitsland ook een grote rol.

De overgrote meerderheid van de Afrikaanstalige bevolking in Zuid-Afrika en Namibië is ook een aanhanger van het calvinisme, de Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika en de Nederduits Gereformeerde Kerk om precies te zijn. Het calvinisme was vroeger ook in Polen, Oostenrijk, Hongarije en Roemenië (vooral Transsylvanië) erg belangrijk.

Populair taalgebruik[bewerken]

In het spraakgebruik wordt met calvinisme een verzameling eigenschappen bedoeld die typisch Nederlands zouden zijn. Ingetogen gedrag; ingetogen in het uiten van emoties; niet te koop lopen met je successen, kapitaal of bezittingen en daar weinig waarde aan hechten; starheid in principes; soberheid, zuinigheid, lijdzaamheid en arbeidsethos.

Calvinisme en kapitalisme[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Johannes Calvijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Verschillende auteurs, te beginnen met Richard Henry Tawney en Max Weber, hebben een verband gelegd tussen de opkomst van het kapitalisme in het zestiende-eeuwse West-Europa en die van het calvinisme in dezelfde tijd. Deze religieuze stroming kent bepaalde waarden die volgens Weber nodig waren om een kapitalistische economie te kunnen voeren.

Volgens Weber was het kapitalisme niet zozeer hebzuchtig maar vooral rationeel, ordelijk en gericht op vooruitkomen in de wereld. Naast hard werken moesten calvinisten ook betrouwbaar zijn, ijverig, eerlijk, ernstig, gezagsgetrouw. Deze eigenschappen maakten calvinisten tot betrouwbare zakenpartners, hetgeen hun succes nog eens versterkte.

Externe links[bewerken]