Antonius Triest

Mgr. Antonius Triest. (rechts)

Antonius Triest (Beveren-Waas, 1577 - Gent, 28 mei 1657) was de vijfde bisschop van Brugge en nadien bisschop van Gent.

Hij mag niet worden verward met Petrus Jozef Triest, stichter in de negentiende eeuw van de Broeders van Liefde en de Zusters van Liefde van Jezus en Maria (Gent).

Levensloop

Antonius Triest werd geboren in een adellijke familie op het kasteel 'Hof Ter Walle' in Beveren-Waas. Vader Filips was heer van Auweghem, ridder van het Gulden Vlies en schepen van de stad Gent. Zijn moeder was Maria van Royen, dochter van Filips, heer van Gijzegem. Zijn oudere broer Nicolaas was tussen 1616 en 1629 verschillende keren schepen van de Keure te Gent. Zijn jongere broer Jan-Baptist was eerst infanteriekapitein in dienst van de Spaanse koning en werd later capucijn.

Antonius Triest was pas tien toen hij door de kruinschering in de geestelijke stand werd opgenomen. In 1596 promoveerde hij tot licentiaat in beide rechten in Leuven en even later werd hij adellijk gegradueerd kanunnik van Sint-Baafs in Gent. Van toen af verbleef hij in deze stad. In september 1602 werd hij tot diaken en priester gewijd.

De kerkelijke benoemingen volgden elkaar snel op. In 1606 werd hij aartsdiaken van de Sint-Baafskathedraal. Hij was al voordien aalmoezenier en hofkapelaan benoemd bij de landvoogden Albrecht en Isabella. In 1610 werd hij deken van het Sint-Donaaskapittel in Brugge.

Bisschop van Brugge

In augustus 1616 werd Triest tot vijfde bisschop van Brugge benoemd en op 9 juli 1617 werd hij in de Sint-Donaaskathedraal tot bisschop geconsacreerd. Hij nam als leuze: 'Confidenter' (Met vertrouwen). Triest spande zich onmiddellijk in om de relaties met de besturen van de stad Brugge en van het Brugse Vrije te verstevigen. Hij kon ze er beide toe brengen geldelijke bijstand te verlenen bij de wederopbouw van kerken en kloosters. Meteen maakte hij werk van zijn beheersplichten en op enkele jaren tijd deed hij tweemaal visitatierondes in alle parochies van zijn bisdom. Om hierin te worden bijgestaan, organiseerde hij jaarlijks nog meer gedetailleerde visitaties door de dekens, die over elk van de hen toegewezen parochies uitgebreid verslag moesten uitbrengen. Hij inspecteerde ook de kloosters en de kloosterhospitalen, waar hij strengere statuten oplegde, in de geest van de Contrareformatie.

Zijn aandacht ging ook naar het gelovige volk. Hij streefde ernaar het katholieke geloof in ere te herstellen, gesteund op strikte naleving van de kerkelijke voorschriften, en op gebed, devotie en regelmaat in de lering. Hij leverde grote inspanningen om het cathechismusonderricht overal te doen ingang vinden. Hij werd hierin vooral door de jezuieten bijgestaan.

Triest verwachtte dat hij als bisschop van Brugge zou sterven. Hij liet een kapel aan de kathedraal aanbouwen, gewijd aan de heilige Carolus Borromeus. Met het kapittel kwam hij overeen dat hijzelf en zijn erfgenamen er zouden bijgezet worden.

Bisschop van Gent

In 1620 werd Triest door de aartshertogen onverwacht tot bisschop van Gent benoemd. Hij nam zijn nieuwe zetel in bezit in 1622. Tijdens zijn lang episcopaat werd hij de allesdominerende figuur van de katholieke herleving in Gent: 'de eeuw van Triest' heeft men terecht kunnen zeggen over de zeventiende eeuw in deze stad. In zijn persoonlijk leven blonk hij uit door vroomheid en liefdadigheid. Daarnaast was hij een onvermoeibaar organisator. Gemiddeld om de drie jaar bezocht hij elk van de 150 parochies van zijn bisdom.

Al bleef hij als een gestreng kerkleider besturen, hij wordt toch ook in de herinnering bewaard als een hartelijke man. Zijn riant buitengoed (“Belvédère”), gelegen in de wijk van Ekkergem, genoot grote bekendheid om zijn prachtige hovingen, serres en oranjerieën. Hij kocht er schilderijen voor, onder meer bij David Teniers I. Hij liet in de kathedraal een nieuwe beiaard hangen. Ook voor de kathedraal kocht hij merkwaardige kunststukken, onder meer bij de schilders Rubens en Antoon Van Dyck en bij de beeldhouwer Jeroom Duquesnoy (1602-1654).

Triest stond bekend als een sociaalvoelend en kunstminnend man. Hij stichtte de Gratiskas voor armen (er werd geen intrest gevraagd) in 1641. Hij richtte ook een weeshuis op voor meisjes en zorgde geregeld voor brooduitdelingen aan behoeftigen, wat hem erg populair maakte bij de vele Gentse armen.

Zijn praalgraf bevindt zich in het hoogkoor van de Sint-Baafskathedraal. In Ekkergem herinnert een straatnaam aan hem.

Geschorst

In 1653 werd Antonius Triest geschorst door de paus omwille van zijn sympathie voor Cornelius Jansenius, waarvoor hij trouwens reeds in 1651 en 1652 door de paus was ontboden. Hij had geweigerd naar Rome te gaan en weigerde aanvankelijk de brief - die het werk van Jansenius veroordeelde - voor te lezen in zijn kerken, wat hij onder druk van aartshertog Leopold toch deed. Maar de brief werd onmiddellijk door de kritische commentaar van bisschop Triest ontkracht.

Op 12 mei 1653 werd Triest gesuspendeerd, maar op 24 juli 1653 schreef hij een brief naar de paus om zich te onderwerpen en vergiffenis te vragen. De verzoening gebeurde op 23 september 1653 in Brussel.

Werken

• Instructio decanorum christianitatis Brugensis (1618)
• M. CLOET (ed.), Itinerarium visitationum Antonii Triest episcopi Gandavensis (1623-1654). De visitatieverslagen door bisschop Triest, Leuven, 1976.

Literatuur

• A.-C. DE SCHREVEL, Antoine Triest, in: Biographie nationale de Belgique, Tome 25, 1930-32, col. 614-624.
• Michel CLOET, Antoon Triest, prototype van een contrareformatorische bisschop, op bezoek in zijn Gentse diocees (1622-1657), in: Bijdragen en mededelingen voor de geschiedenis der Nederlanden, 1976, blz. 394-405.
• Herman COOLS, Bisschop Antoon Triest, Catalogus van tentoonstelling in Cortewalle, Beveren, 1977.
• Rik CASTELAIN, Met bisschop Triest op bezoek in de parochies van de dekenij Oudenaarde (1623-1654), in: 8ste Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring “De Gaverstreke…”) (1980), p. 359-404.* Michel CLOET, Bisschop Triest op bezoek in het Land van Beveren, in: Het Land van Beveren, 1977, blz. 82-106.
• Els PIETERS, Antoon Triest, in: M. CLOET (red.), Het bisdom Brugge, Brugge, 1985.
• Michel CLOET, Triest (Antonius), in: Nationaal Biografisch Woordenboek, 15 (1996), kol. 721-732.
• Michel CLOET, De Gentse bisschop Antoon Triest elf maal op bezoek te Emelgem (1624-1655), in: Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis te Brugge, 2006, blz. 44-63.

Voorganger: Karel-Filips De Rodoan	Bisschop van Brugge 1617-1622	Opvolger: Denis Stoffels
Voorganger: Jacob Boonen	Bisschop van Gent 1622-1657	Opvolger: Karel van den Bosch