Crypte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De crypte van de abdijkerk Rolduc met de cenotaaf van Ailbertus van Antoing

Een crypte is een ondergrondse ruimte in een kerkgebouw, veelal bedoeld als begraafplaats of om relikwieën van martelaren en andere heiligen tentoon te stellen. Meestal betreft het romaanse kerken en bevindt de crypte zich onder het priesterkoor of onder de viering. Soms is er een extra crypte onder het westwerk. Ook wereldlijke gebouwen, zoals paleizen, kunnen een grafkelder bezitten, die in sommige gevallen als crypte wordt aangeduid.

Geschiedenis[bewerken]

Het uit het Grieks afgeleide woord "crypte" betekent "verborgen". De meeste cryptes zijn ontstaan uit de grafkelders van heiligen, vaak al in de tijd van het Romeinse Rijk of de vroege middeleeuwen. Boven de graven werd vaak een kerk of kapel gebouwd, die later meestal werd toegewijd aan de betreffende heilige. Soms werden cryptes ook bij andere kerken gebouwd, waarbij relieken van heiligen die van elders waren overgebracht een plaats kregen in de crypte. Soms was de crypte een geprivilegieerde begraafplaats voor hoge geestelijken.

Crypten werden het meest gebouwd in de periode dat het romaans de overheersende bouwstijl was, maar er zijn ook oudere crypten, en een enkele jongere, gotische crypte. Nadat in de 12e eeuw het gebruik ontstond om relieken in reliekschrijnen zichtbaar voor de gelovigen in de kerk zelf te tonen, kwam daarna vrij snel een eind aan de bouw van crypten.

Voorbeelden van crypten[bewerken]

In Nederland[bewerken]

In Nederland bevinden zich de bekendste crypten in de Sint-Servaasbasiliek en de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht (die er beide meerdere hebben), in de Abdijkerk Rolduc, de Sint-Pancratiuskerk in Heerlen, de stiftskerk van Thorn (ook met twee crypten), de Pieterskerk te Utrecht en de Lebuïnuskerk in Deventer.

In België[bewerken]

Eén van de grootste crypten in België is die van de voormalige abdij van Sint-Truiden, die als één van de weinige onderdelen van de abdijkerk in ruïneuze staat bewaard is gebleven. Belangrijke crypten zijn verder die van de Sint-Gertrudiskerk in Nijvel, de Sint-Baafskathedraal in Gent en de Sint-Hermeskerk in Ronse. Twee voorbeelden van moderne crypten zijn de Koninklijke Crypte van het paleis in Laken en de crypte bij de IJzertoren in Diksmuide.

Elders[bewerken]

De twaalf romaanse kerken van Keulen bezitten alle één of meerdere crypten. Fraaie crypten zijn ook te vinden in de abdijkerk van Maria Laach, het Munster van Bonn, de Dom van Speyer, de Dom van Mainz, de Dom van Regensburg, de Dom van Bamberg en de Dom van Freising. Een relatief jonge crypte is die van de Dom van Berlijn, waarin een groot aantal Hohenzollern hun laatste rustplaats gevonden hebben.

De bekendste crypte van Frankrijk is die van de kathedraal van Saint-Denis bij Parijs, waar bijna alle Franse koningen begraven zijn. Andere kerken met inpossante crypten zijn de basiliek van Vézelay en de kathedralen van Chartres, Rouen en Straatsburg. In Engeland is de crypte van de kathedraal van Canterbury, waar eertijds de tombe van Thomas Becket stond opgesteld, wellicht de bekendste, hoewel ook de kathedralen van Winchester, Hereford en Worcester grote en indrukwekkende crypten bezitten.

Tot de bekendere crypten in Europa behoren verder: de crypte van de kathedraal van Santiago de Compostella met het reliekschrijn van de apostel Jakobus, de pauselijke crypte (Grotte Vaticane) van de Sint-Pietersbasiliek in Rome (Vaticaanstad) en de keizerlijke crypte van de Habsburgers in de Capucijnenkerk in Wenen. Voorbeelden van moderne cryptes zijn de Cripta Colònia Güell in Santa Coloma de Cervelló (Spanje), ontworpen door Antoni Gaudí, de crypte van Henry en Marie Clews in het Chateau de la Napoule nabij Cannes (Frankrijk) en de crypte van de Basiliek van het Nationaal Heiligdom van de Onbevlekte Ontvangenis in Washington DC (Verenigde Staten).

Zie ook[bewerken]