Hoogstraten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoogstraten
Stad in België Vlag van België
Vlag van Hoogstraten Wapen van Hoogstraten
Hoogstraten
Hoogstraten
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
105,32 km² (2011)
83,99%
6,24%
9,77%
Coördinaten 51° 24' NB, 4° 46' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
20.867 (01/01/2014)
51,41%
48,59%
198,13 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,23%
64,35%
14,42%
Buitenlanders 23,43% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Tinne Rombouts (CD&V)
Bestuur CD&V, N-VA
Zetels
CD&V
Hoogstraten leeft
N-VA
Anders
27
10
9
5
3
Economie
Gemiddeld inkomen 15.871 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 4,51% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2320
2321
2322
2323
2328
Deelgemeente
Hoogstraten
Meer
Minderhout
Wortel
Meerle
Zonenummer 03 - 014
NIS-code 13014
Politiezone Noorderkempen
Website www.hoogstraten.be
Detailkaart
HoogstratenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Hoogstraten is een plaats en stad in de Belgische provincie Antwerpen. De stad ligt in de Kempen, tegen de grens met Nederland. Hoogstraten telt ruim 20.000 inwoners, waarvan 3.446 inwoners (meer dan 15%) uit Nederland komen. Hoogstraten is de hoofdplaats van het gerechtelijk kanton en kieskanton Hoogstraten.

Toponymie[bewerken]

Sinds het ontstaan van Hoogstraten omstreeks 1210 tot diep in de 18e eeuw waren er verschillende spelwijzen in gebruik voor het toponiem. Zo werd de plaatsnaam gedurende deze periode afwisselend als Hoochstratum, Hochstraten, Hoestraten, Hoochstraten, Hoistraten, Hoighstraten, Hoichstraten, Hoeghstraten, Hoechstraten en Hoegstraten geschreven. Van de 18e eeuw tot 1930 was de officiële spelling Hoogstraeten. In 1930 besloot de Koninklijke Commissie van Toponymie en Dialectologie de spelling te moderniseren tot Hoogstraten.

Leo Hermans verklaart het toponiem[1] Hoogstraten in het jaarboek van de Hoogstratens Oudheidkundige Kring Toponymie van Hoogstraten als volgt: "De naam Hoogstraten kan wijzen op de hoge ligging van de straat of kan de naam zijn van de belangrijkste straat van het dorp".[2].

Een andere, aansluitende verklaring, vertrekt van de Germaanse woorden Hauha (hoog) en strata (straat). Guy Muësen stelt in Meerle en het Land van Hoogstraten in de Middeleeuwen dat het Germaanse woord strata is afgeleid uit het Latijn en verwijst naar een heirbaan. Hij beargumenteert deze verklaring uit het feit dat vele plaatsen die aan zulke heirbaan lagen, nog steeds een naam hebben die is afgeleid van strata[3]. De Romeinen plachten hun wegen over hoogten aan te leggen. In het Engels duidt het woord highway (Oudengels: heahweg, heahstræte = high street) een hoofdweg aan tussen twee steden en vroeger vooral oude Romeinse wegen die zoals gezegd veelal hooggelegen waren[4].

Deze weg in Hoogstraten was volgens sommigen onderdeel van de handelsroute van Leuven naar Breda, die op een hoogterug doorheen het Land van Hoogstraten liep en waarlangs Hoogstraten ontstond. Volgens andere bronnen zou het om de handelsweg van Antwerpen naar ’s-Hertogenbosch gaan die langs de stad liep. Wellicht liepen beide routes in Hoogstraten over dezelfde weg.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

Hoogstraten werd in 1210 gesticht door de hertog van Brabant en voorzien van vrijheidsrechten. Hierdoor ontwikkelde Hoogstraten zich tot een klein handelsstadje. Hoogstraten werd gesticht binnen de parochie Wortel (reeds vermeld in 1155), waardoor de grote Sint-Katharinakerk van Hoogstraten de dochterkerk werd van de kleine Sint-Jan Baptistkerk van Wortel. Ook het kasteel van Hoogstraten bleef onder de parochie van Wortel.[5]

De Bredase geschiedschrijver Thomas Ernst van Goor lanceerde in zijn werk Beschryving der Stadt en Lande van Breda (1744) de theorie dat Hoogstraten gesticht werd door een Vikinghoofdman Gelmel. Op het einde van de 19e eeuw werd deze theorie overgenomen en verkeerdelijk beschouwd als een echte oude legende die mondeling overgeleverd werd. In de 17e-eeuwse bron die Van Goor voor zijn theorie gebruikte, spreekt men echter niet van Vikingen, maar wel van Hunnen. Voor Breda bestaat er echter wel een legende over de Vikingen. In deze Bredase legende, die reeds in 1460 neergeschreven was, is er wel sprake van Hoogstraten, maar niet van Gelmel. Er zijn ook nooit archeologische aanwijzingen gevonden van de aanwezigheid van Vikingen in Hoogstraten.[6]

Een theorie die lang werd aangehouden, is dat Hoogstraten en Wortel gesticht werden binnen Rijkevorsel. Men beweerde lange tijd dat Rijkevorsel ouder zou zijn dan Wortel en dat de kerk van Rijkevorsel de moederkerk van die van Wortel was. Recent onderzoek bracht echter aan het licht dat dit niet klopte. Hierdoor verviel de theorie.[7] Toch blijft er bij de nieuwe theorie een probleem. De oude oorkonde, hoewel waarschijnlijk vervalst, wat overigens veel voor kwam, vertelde iets over de grondverdeling tussen de Sint-Michielsabdij van Antwerpen en het kapittel van Onze-Lieve-Vrouwekerk te Antwerpen. Beide hadden vele gronden in dit gebied, dat volgens deze oude oorkonde "furgularus" heette. De nieuwe theorie veegt dit alles van tafel en laat daar een leemte over. Waardoor de oude theorie toch nog haar kracht kan hebben.

Ook andere theorieën zoals dat Hoogstraten aan den Aard of de Sint-Katelijnekapel ontstond, zijn onjuist.[8]

Het graafschap en hertogdom Hoogstraten[bewerken]

In 1518, onder graaf Antoon I van Lalaing werd het de hoofdplaats van het graafschap Hoogstraten. In 1740 werd het graafschap verheven tot hertogdom.

De Franse Tijd (1795-1814)[bewerken]

Op 11 januari 1814 werd in de Noorderkempen de Slag bij Hoogstraten uitgevochten. Dit betekende het einde van de Franse Tijd in Hoogstraten.[9]

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

De gemeente bestaat naast Hoogstraten zelf nog uit de deelgemeenten Meer, Meerle, Meersel-Dreef, Minderhout en Wortel. De noordelijkste woonkern van België is Meersel-Dreef. Daarnaast is er nog het gehucht Bollekens.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Breda (NL)   Alphen-Chaam (NL) 
 Zundert (NL)  Brosen windrose nl.svg  Baarle-Nassau (NL) 
 Brecht en Wuustwezel   Rijkevorsel   Merksplas 

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 1470 1346 1856 2288 2443 1942 1961 2038 2266
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 2709 2855 2877 2840 3872 4200 4381 4426
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting[bewerken]

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005
Inwoneraantal 13.865 14.260 14.850 15.615 16.499 17.751 18.512
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Hoogstraten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur[bewerken]

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

College van burgemeester en schepenen (2012-2018)
Burgemeester Tinne Rombouts (CD&V)
Schepenen
  1. Michel Jansen (N-VA)
  2. Marc Haeseldonckx (CD&V)
  3. Roger Van Aperen (N-VA)
  4. Joyce De Sager (N-VA)
  5. Jef Vissers (N-VA)
Voorzitter van de gemeenteraad Johan Vermeeren (CD&V)
OCMW-voorzitter Jos Matthé (CD&V)

Lijst van voormalig burgemeesters[bewerken]

Bron: Leunen, M. (1982) Hoogstraten. Historisch fotoboek. Retie: Kempische Boekhandel

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Tinne Rombouts (CD&V). Zij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[11] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[12] 14-10-2012[13]
Stemmen / Zetels  % 23 % 23 % 23 % 25 % 25 % 25 % 27
CVP1/CD&V2 42,051 11 36,051 9 30,581 8 34,651 9 25,241 7 39,052 11 32,082 10
N-VA - - - - - - 20,12 5
VU 2,63 0 2,98 0 - - - - -
SP 1,82 0 2,96 0 3,76 0 - 4,6 0 - -
AGALEV1/Groen!2 - - 12,491 2 19,721 4 14,511 3 9,972 2 -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - - 7,311 1 8,982 1 4,532 0
FB 15,87 3 18,27 4 - - - - -
KGB 37,64 9 39,74 10 - - - - -
K.V.B. - - 36,65 10 45,64 12 36,45 11 35,29 10 -
DE - - 16,52 3 - - - -
HOOP - - - - 11,89 3 6,71 1 -
Hoogstr.leeft - - - - - - 29,13 9
anders - - - - - - 14,14 3
Totaal stemmen 8270 9033 9800 10116 11113 11040 11608
Opkomst % 97,15 96,41 95,24 92,84
Blanco en ongeldig % 2,37 3,64 4,02 4,54 4,63 3,6 2,3

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Onderwijs[bewerken]

Hoogstraten is ook een regionaal onderwijscentrum, met onder andere vier secundaire scholen. In het Klein Seminarie[14] en het Instituut Spijker kan men de meeste ASO-richtingen volgen, zoals de samenstellingen van Latijn, Grieks, Wetenschappen, Wiskunde, Moderne talen en Humane wetenschappen.

Verder zijn er nog twee technische/beroepsscholen: VTI Spijker en VITO. Het VTI biedt technische en beroepsrichtingen aan in de sectoren hotel, kantoor, toerisme, voeding-verzorging, bakkerij, restaurant-(groot)keuken en sociaal technische wetenschappen. Het VITO biedt ook technische en beroepsrichtingen, maar in de sectoren Hout, Bouw, Chemie, Land- en Tuinbouw, Elektronica en Elektriciteit-Mechanica. Zowel het Klein Seminarie (jongens) als het Spijker (meisjes) bieden een internaat aan (in tegenstelling tot de scholen zelf zijn de internaten gescheiden).

Door de nabijheid van de grens en de aanwezigheid van een internaat volgen nogal wat Nederlandse leerlingen er secundair onderwijs: afhankelijk van het leerjaar en de studierichting: 8 à 25%.

Sport[bewerken]

Beroemde Hoogstratenaars[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Hoogstraten of een andere significante band met de gemeente hebben:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hoogstraten stadsbestuur, Waar komt de plaatsnaam vandaan? (Toponymie)
  2. Leo Hermans; Jaarboek van de Hoogstratens Oudheidkundige Kring 1967: Toponymie van Hoogstraten; 1967
  3. Guy Muësen; “Meerle en het Land van Hoogstraten in de Middeleeuwen”; HOK; 1996
  4. Online Etymology Dictionary
  5. VAN DEUN, P., Het ontstaan van Hoogstraten, in: Jaarboek Erfgoed Hoogstraten, 2008-2009, 3, p.135-145.
  6. VAN DEUN, P., Het ontstaan van Hoogstraten, in: Jaarboek Erfgoed Hoogstraten, 2008-2009, 3, p.120-125.
  7. VAN DEUN, P., Het ontstaan van Hoogstraten, in: Jaarboek Erfgoed Hoogstraten, 2008-2009, 3, p.128-135.
  8. VAN DEUN, P., Het ontstaan van Hoogstraten, in: Jaarboek Erfgoed Hoogstraten, 2008-2009, 3, p.125-128.
  9. J. Huijbrechts, 'Tussen Antwerpen en Breda ...' - De vergeten veldslag - 11 januari 1814, in: Jaarboek Erfgoed Hoogstraten, 6, 2014-2015
  10. Stedelijk Museum Hoogstraten
  11. 1961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  12. Vlaanderenkiest.be: Gegevens 2006
  13. www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012
  14. Klein Seminarie
  15. Biografie Martinus Wolf