Deurne (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deurne
District in België Vlag van België
Flag of Deurne.svg Wapen van Deurne
Deurne (Antwerpen)
Deurne (Antwerpen)
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Fusie 1983
Coördinaten 51° 13′ NB, 4° 28′ OL
Algemeen
Oppervlakte 13,06 km²
Inwoners (1/02/2012) 75.123 (5.764 inw/km²)
Mannen 47,77 %
Vrouwen 52,23 %
Overig
Postcode 2100
Netnummer 03
NIS-code 11002(R)
Oude NIS-code 11012
Detailkaart
Het stadsdistrict Deurne binnen de gemeente Antwerpen
Het stadsdistrict Deurne binnen de gemeente Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Deurne is een plaats in België en een stadsdistrict van de stad Antwerpen. Het is opgedeeld in 20 buurten. District Deurne heeft het tweede grootste inwonersaantal van de stad Antwerpen (district Antwerpen heeft het grootste aantal inwoners).

Deurne wordt vooral gekenmerkt door haar groene omgeving van het park Rivierenhof.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van Deurne (Antwerpen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het ontstaan van een nederzetting[bewerken]

In Deurne en onmiddellijke omgeving werden sporen van voorhistorische bewoning aangetroffen. De Romeinse bezetting in de streek van Deurne duurde vermoedelijk niet langer dan de 3e eeuw van onze jaartelling.

Er wordt verondersteld dat zich in Deurne een kleine Frankische boerengemeenschap vestigde op de rechteroever van de Schijn, nabij de monding in de Schelde, die toen in de huidige bedding van de Antwerpse Ring stroomde.

Aan de hand van enkele schaarse gegevens weet men dat rond 836 de streek grondig werd verwoest door Noormannen. In die tijd bestond Deurne uit een nederzetting of gehucht op de rechteroever van de Schijn, waar men nu de wijk Deurne-Noord vindt. De 12de-eeuwse Eiendijk werd aangelegd in een tijd waarin behoefte was om Antwerpen via de vallei van de Potvliet en van de Schijn behoorlijk te verbinden met de Kempen. In de 12e eeuw behoorde de parochie Deurne tot het land van Rijen, een onderdeel van het hertogdom Brabant dat deel uitmaakte van het Duitse Rijk. De domaniale heer was de prins-bisschop van Luik, die enkel de wereldlijke macht uitoefende. Hoe de Luikse prins-bisschop in het bezit kwam van zijn Deurnse domein is niet duidelijk. Aanvankelijk had hij weinig interesse voor Deurne omdat het een streek betrof die slechts schaars bewoond was door een arme boerenbevolking. Dit verandert in de loop van de 12e eeuw met de opkomst van de steden en een bloeiende landbouw. Het feit dat het aan belang winnende Antwerpen nu vanuit Deurne gemakkelijk te bereiken was en dat de hertog optrad als tolheffer aan de Eiendijk, waren voor de prins-bisschop een aansporing om de domaniale organisatie van zijn bezittingen te organiseren. Zo zien we dat in 1186 op het Bisschoppenhof een schepenbank fungeert, die een vonnis velt bij geschillen.

Vanaf 1288 doen zich in deze streek een aantal belangrijke machtsverschuivingen voor. Jan I, de hertog van Brabant, die door zijn overwinning bij Woeringen de handelsweg naar Rijnland had beveiligd, kreeg gedaan dat de prins-bisschop afzag van zijn immuniteitsrechten op het Deurnse domein. De hertog zou hier voortaan optreden als wereldlijk heer en de Deurnse schepenbank viel van dan onder zijn bevoegdheid. De stad Antwerpen kocht de tol van de Eiendijk af. Deze nieuwe toestand blijft, op enkele uitzonderingen na, voortbestaan tot aan de Franse Revolutie.

Belang van Antwerpen neemt toe[bewerken]

In de 15e eeuw worden de meeste grondbezitters van Deurne rijk, terwijl de Deurnse boer in regel een pachter was, die zijn akkers mocht bewerken op voorwaarde dat hij regelmatig de huur en de tienden betaalde. De landbouw bracht voldoende op om ten hoogste een bevolking van ca. 850 personen te voeden. Antwerpen kent een enorme bloei tijdens de 16e eeuw, het stadsbestuur zal niet alleen trachten de heerlijke rechten over Deurne-Borgerhout te verwerven, maar zullen Antwerpse kooplieden hier overal lusthoven of kastelen bouwen. Zo’n lusthof gold als een statussymbool dat de nieuwe rijken toegang verschafte tot de adel. Kastelen als te Couwelaer, Rivierenhof en Sterckshof dateren uit die tijd. Het bouwen van deze kastelen had tot gevolg dat Deurne in tegenstelling tot Borgerhout zijn landelijk karakter bewaarde. Voor Deurne waren de godsdienstoorlogen een ramp. In 1593 bestond de gemeente praktisch niet meer en toen er eindelijk betere tijden aanbraken, ging de heropbouw uiterst langzaam. Een gedeelte van de huidige Sint-Fredeganduskerk kwam eerst in 1604 onder dak.

De financiële activiteit in Antwerpen nam toe zodat er voldoende rijke lui waren die zich de weelde van een kasteel in Deurne konden veroorloven. Het Rivierenhof in zijn huidige vorm, het kasteel Boekenberg en het Bisschoppenhof dateren uit die tijd. Zo bleef Deurne leven onder archaïsche verhoudingen tot aan de Franse Revolutie, waardoor alle feodale rechten werden afgeschaft.

Tijdens de Franse bezetting in 1800 werden de oude parochiale organisaties opgeheven en vervangen door municipaliteiten. Van dan treedt in Deurne-Borgerhout een eerste burgemeester (maire) op. Er wordt een eerste rudimentaire organisatie van openbare diensten doorgevoerd en er wordt een gemeenteschool gesticht.

In de 19e eeuw breekt een nieuwe bloeiperiode voor Antwerpen aan, diverse inwijkelingen uit de Kempen vinden de weg naar de opkomende grootstad en vestigen zich in Borgerhout en Deurne. Een eerste verbindingsweg tussen de wijken Noord-Centrum en Zuid, wordt in de tweede helft van de 19e eeuw aangelegd. De belangrijkste geografische factor, die in de sociale en economische ontwikkeling van Deurne een rol speelt, is dan ook de strategische ligging naast Antwerpen.

Onder het Hollands bewind (1814-1830) zal het verschil tussen het meer op industrie en handel georiënteerde Borgerhout en het landelijke Deurne zo groot worden dat tenslotte in 1836 beide gemeenten worden gescheiden. Inmiddels telde Deurne 2089 inwoners.

Deurne werkt eigen beleid uit[bewerken]

De eerste Deurnse gemeenteraad werd verkozen op 13 september 1836. Georges Cogels, burgemeester van 1839 tot 1885, was mede-eigenaar van het Rivierenhof en afstammeling van een bankiersfamilie. Hij deed zijn uiterste best bij de bestrijding van de cholera-epidemieën tussen 1859 en 1866. Cogels stond toe dat men door zijn gronden een verbindingsweg met Deurne-Zuid aanlegde. Hij trachtte de inwijking van vreemde arbeiders af te remmen, door het heffen van een taks op volkswoningen. Ook verzette hij zich tegen het inrichten van een bibliotheek en tegen het oprichten van een avondschool. Hij bleef bij zijn standpunt tijdens de schoolstrijd van 1879-1884. De aangroei van de bevolking stelde problemen van sociale aard. Het inwijkinsproces was niet meer te stuiten. Onder het mandaat van burgemeester Florent Pauwels (1885-1908) overschreed het aantal inwoners de 10.000.

Na 1918 verbeterden de sociale toestanden, waarbij ook minder welgestelden een eigen woning te bouwen. Anderzijds bleek ook dat de grootgrondbezitters van Deurne hun gronden op veel voordeligere wijze konden exploiteren, wanneer zij ze omvormden tot bouwgrond en er nieuwe straten lieten doortrekken.

Deurne-Noord: Craeybeckxlaan.

Tot dan was Deurne een landelijke gemeente en waren de belangrijkste posten voorbehouden aan adellijke en invloedrijke families. De aanstelling van August Van de Wiele (1919-1932) na de Eerste Wereldoorlog wees op een gewijzigde levensopvatting. Onder het burgemeesterschap August Van de Wiele kende Deurne zijn eerste grote expansie ingevolge de talrijke nieuwe woonwijken. De voortdurende uitbreiding van de gemeenten, de moderne verkeersaders, de verbindingsmogelijkheden, de aanzienlijke toename van bevoegdheden en activiteiten hebben een nauwere samenwerking tussen de toenmalige gemeenten onderling in het leven geroepen. In 1920 groeide de bevolking tot 15.432. Na de Eerste Wereldoorlog werd deze beweging nog gestimuleerd door een inwijking uit Antwerpen naar de randgemeenten. In 1932 telde Deurne 49.349 inwoners.

De V-bommen (V-1 en V-2), die Deurne teisterden, richtten grote schade aan en maakten tal van slachtoffers. In 1948 was de geleden schade hersteld. In de jaren zestig werden omvangrijke initiatieven gerealiseerd: de sociale woningbouw, modernisering en uitbreiding van de onderwijsinrichtingen, oprichting van een diagnostisch centrum, bouw van een nieuwe bibliotheek, verwezenlijking van verscheidene sportcomplexen en er wordt meer aandacht geschonken aan groenvoorziening.

Aantal inwoners neemt stilaan af[bewerken]

Van 1972 af verminderde het aantal inwoners ten voordele van de verder van de stad gelegen landelijke gemeenten. Vanaf 1976 vertraagde de nood aan geldmiddelen heel wat realisaties en zette vanzelfsprekend ook een domper op te nemen initiatieven. In 1981 werd onder meer het pomp- en zuiveringsstation, op de linker Schijnoever, eindelijk in bedrijf genomen. Het Deurnse OCMW opende in 1981 zijn service-flats en op 12 juni van datzelfde jaar werd een geriatrische kliniek ingehuldigd. Het cultureel centrum Rix, waarvan de tentoonstellingszaal reeds sinds 1979 ter beschikking stond, kon op 12 maart 1982 officieel in gebruik worden genomen.

Fusie[bewerken]

Op 1 januari 1983 werd Deurne met zeven andere gemeenten - Antwerpen, Berchem, Borgerhout, Ekeren, Hoboken, Merksem en Wilrijk - gefusioneerd tot de stad Antwerpen. Hierdoor ontstond een stad met meer dan 500.000 inwoners. Iedere vroegere gemeente werd omgevormd tot "district" met elk een districtshuis, het vroegere gemeentehuis. Vele diensten werden gecentraliseerd. Per district bleef een dienstencentrum bestaan, waar de inwoners voor tal van zaken terecht kunnen: informatie, bevolking, burgerlijke stand, sociale zaken, bouwkundige vergunningen enz.

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling districtsraad 2013-2018
3
7
1
1
13
4
13 
De 29 zetels zijn verdeeld onder:

██ PVDA: 3

██ sp.a Groen: 7

██ Open Vld: 1

██ CD&V: 1

██ N-VA: 13

██ VB: 4

Vóór de fusie[bewerken]

Lijst van burgemeesters en districtsvoorzitters[bewerken]

Zie : Lijst van burgemeesters van Deurne (Antwerpen)

Decentralisatie[bewerken]

Vanaf 1 januari 2001 wordt er gedecentraliseerd. Dit wil zeggen dat bepaalde bevoegdheden, die voordien bij de stad hoorden, terug naar het district komen. De bevoegdheden strekken zich uit over een zestal domeinen: lokaal straatbeeld, jeugdbeleid, cultuurbeleid en feestelijkheden, sport, seniorenwerking en communicatie. Hierdoor zal men sneller kunnen inspelen op de lokale behoefte. Het districtshuis is het eerste aanspreekpunt voor de burger.

Districtsraad[bewerken]

De Deurnse districtsraad bestaat uit 27 zetels.

Resultaten districtraadsverkiezingen sinds 2000[bewerken]

Op 8 oktober 2000 werden de eerste districtsraadsverkiezingen voor het gemeentedistrict Deurne gehouden.

Partij 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012
Stemmen / Zetels % 27 % 27 % 29
CVP 9,51 2 - -
CD&V+N-VA - 11,6 3 -
CD&V - - 5,45 1
VU-ID 3,20 1 - -
N-VA - - 40,72 13
Agalev/Groen 9,98 3 10,27 2 -
VLD 15,88 5 - - -
VLD-Vivant - 9,12 2 -
Open Vld - - 4,66 1
Vivant 1,62 0 - -
SP 18,18 5 - -
sp.a-Spirit - 31,35 9 -
sp.a-Groen - - 23,85 7
Rood! - - 1,49 0
PVDA/PVDA+ 2,44 0 4,43 1 9,75 3
Vlaams Blok/Vlaams Belang-Vlott/Vlaams Belang 37,88 11 43,46 12 14,07 4
WOW 1,32 0 - -
Totaal stemmen 44690 44641 42362
Opkomst % 89,42 85,74
Blanco en ongeldig % 4,00 5,52 3,31

Bronnen: 2000: Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
2006-2012: www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012

De onderstreepte getallen vormen de hieruit onderhandelde bestuursmeerderheid. Van 2013 tot 2018 is dat een coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld, samen goed voor 15 van de 29 zetels.

De huidige districtsraad voor 2013-2018 werd op 14 oktober 2012 gekozen.

De volgende districtsraad wordt 6 jaar later op 14 oktober 2018 gekozen.

Districtscollege[bewerken]

Districtscollege
Districtsvoorzitter Peter Wouters (N-VA)
Districtschepenen
  1. Ariane Van Dooren (CD&V)
  2. Elke Brydenbach (N-VA)
  3. Tjerk Sekeris (N-VA)
  4. Freddy Lorent (Open Vld)

Wapen en vlag[bewerken]

wapen van Deurne

De beschrijving van het wapen (heraldiek) van Deurne (district) luidt als volgt:[1] "In lazuur drie kepers van goud en een hartschild van hetzelfde, beladen met een boom van lazuur."

De beschrijving van de vlag van Deurne luidt als volgt: "Vijf even hoge banen, van blauw, van geel, van blauw, van geel en van blauw."[1]

Onroerend erfgoed[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie: Lijst van onroerend erfgoed in Deurne (Antwerpen)

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren in Deurne[bewerken]

(chronologisch)

Wonen/woonden in Deurne[bewerken]

Fictieve bewoners[bewerken]

  • Het personage Linda Kelchtermans uit het Vlaamse radioprogramma Het Leugenpaleis woonde in Deurne.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties