Minister

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een minister is een persoon die deelneemt aan de regering van een land, en die over het algemeen ook leiding geeft aan een ministerie.

Het woord minister is overgenomen uit het Latijn, waar het woord 'minister' dienaar betekent. Oorspronkelijk werd het vooral gebruikt om huisdienaren aan te duiden. In het christelijke Latijn duidde het de dienaren van God aan, oftewel de priesters, diakens, enz.

Sinds de 10e eeuw werd het woord gebruikt om dienaren, meer bepaald de raadgevers, van de koning aan te duiden. In de loop van de eeuwen verwierven de ministers langzamerhand meer uitvoerende macht, en zo verkreeg het begrip zijn huidige betekenis.

Eerste minister / minister-president[bewerken]

De eerste minister (primus inter pares) of de minister-president die ook minister is vervult de rol van voorzitter van de ministerraad. Een of meerdere ministers kunnen de rol van viceminister-president oftewel vice-eersteminister vervullen en indien nodig de minister-president of eerste minister bij gelegenheid vervangen.

België[bewerken]

Naast de eerste minister tellen de huidige regeringen ook één of meerdere vice-eersteministers en ten hoogste vijftien ministers (art. 99 GW). In regel beheren zij een bepaald departement. Is dit niet het geval dan worden ze gekwalificeerd als "minister zonder portefeuille".
Naast de Belgische (federale) ministers kent men in België ook ministers in de Vlaamse Regering, de Waalse Regering, de Franse Gemeenschapsregering, de Brusselse Hoofdstedelijke Regering en de Duitstalige Gemeenschapsregering.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Belgische regering - minister van staat

Nederland[bewerken]

De regering van Nederland telt naast de koning momenteel (2013) dertien ministers, die zich elk met een bepaald (beleids)terrein bezighouden. Het regeringsbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle ministers. Belangrijke beslissingen moeten daarom in de wekelijkse vergadering van de ministerraad worden genomen. Deze staat onder voorzitterschap van de minister-president die daarnaast de belangrijke taak heeft om de eenheid te bewaren. De ministers zijn naast minister van het land Nederland tevens allemaal minister van het Koninkrijk der Nederlanden en in die hoedanigheid maken zij onderdeel uit van de Koninkrijksregering. De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie treden feitelijk altijd op in hun hoedanigheid van Rijksminister, omdat hun portefeuilles zich geheel binnen het terrein van de Koninkrijksaangelegenheden bevinden. In wetgeving worden zij aangeduid als 'Onze Minister van Buitenlandse Zaken' en 'Onze Minister van Defensie', zonder de toevoeging 'in zijn hoedanigheid van Minister van het Koninkrijk', omdat het duidelijk is dat zij altijd als Rijksminister optreden.

Salaris[bewerken]

In 2014 bedroeg het salaris van een minister 144.000 euro op jaarbasis (incl. vakantiegeld, excl. eindejaarsuitkering en vaste onkostenvergoeding)[1]. Het salaris van de minister-president bedraagt ook 144.000 euro. De balkenendenorm is een salarishoogte van 180.000, dat is het bedrag waarvan het aanvankelijk de bedoeling was dat de premier dit zou gaan verdienen. Die verhoging is niet doorgegaan, de naam balkenendenorm is gebleven. De precieze hoogte kan het ministerie van Binnenlandse Zaken niet geven, want er komen ook nog toeslagen bij.

Minister zonder portefeuille[bewerken]

Op sommige ministeries zijn er ministers zonder portefeuille, die wel deelnemen aan het kabinetsberaad en een eigen beleidsterrein hebben, maar geen leiding geven aan een ministerie. Veel ministers worden bijgestaan door een staatssecretaris die een bepaald deel van het beleidsterrein voor zijn of haar rekening neemt. Een staatssecretaris is een soort onderminister, maar hij maakt geen deel uit van de ministerraad. Hij komt alleen bij een vergadering van het kabinet als een onderwerp op zijn terrein ter sprake komt.

Voorbeeld van een minister zonder portefeuille is de minister voor Wonen en Rijksdienst. De ambtenaren die zich met dit onderwerp bezighouden, werken bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Nederland). Het budget van Wonen en Rijksdienst maakt ook onderdeel uit van de begroting van dit ministerie.

Een minister zonder portefeuille is in de titulatuur te herkennen, omdat hij altijd "minister voor" een bepaald terrein is. Ministers met portefeuille (die dus aan het hoofd staan van een ministerie), heten altijd "minister van" een bepaald ministerie.

Programmaminister / projectminister / coördinerend minister[bewerken]

Sommige ministers hebben een beleidsterrein dat meerdere beleidssectoren omvat of heel specifiek is of departementen overstijgend is of tijdelijk is. Deze ministers (zonder portefeuille) worden dan ook wel programmaminister of projectminister of coördinerend minister genoemd na hun aanstelling.

Benoeming / beëdiging / installatie / ontslag[bewerken]

Een minister wordt benoemd en beëdigd door de Koning met wie hij de regering vormt en legt daarbij een zuiveringseed af. Hij of zij kan daarbij kiezen voor de eed, de verklaring c.q. belofte.

Het is gebruikelijk dat een minister bij het aflopen van zijn grondwettelijke termijn van vier jaar of als gevolg van een politieke crisis, bij een persoonlijk feit, dan wel wanneer het vertrouwen is opgezegd zijn (of haar) ontslag aanbiedt aan de koning. Die kan dat vervolgens per direct verlenen of in beraad houden. Dit laatste is vaak het geval bij het demissionair worden als gevolg van verkiezingen.

Aanspreektitel[bewerken]

De officiële aanspreektitel voor een minister is excellentie.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Nederlands kabinet - minister van staat - Lijst van Nederlandse ministers - Lijst van Nederlandse ministeries

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. 'Wat is het salaris van een minister, staatssecretaris of burgemeester?', rijksoverheid.nl, laatst geraadpleegd op 11 april 2014.