Eredoctoraat
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een eredoctoraat (doctoratus honoris causa) is een doctoraat dat wordt verleend aan personen die een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd in de wetenschap, zonder dat daarover verslag is gelegd in een proefschrift. Ook komt het voor dat iemand een eredoctoraat krijgt voor niet-academische prestaties, bijvoorbeeld op maatschappelijk gebied of in de politiek. Overigens kunnen ook zij die langs reguliere weg hun doctorsgraad hebben verkregen door het schrijven van een proefschrift, een eredoctoraat van een andere universiteit ontvangen bij wijze van bijzonder eerbewijs voor academische prestaties. Vaak wordt dit eredoctoraat uitgereikt bij feestelijke gelegenheden.
Inhoud |
[bewerk] Titel
De persoon die dit eredoctoraat ontvangt mag de academische graad doctor honoris causa voeren en afgekort als dr.h.c. voor zijn naam zetten. Bij meerdere eredoctoraten wordt wel de titel dr.h.c.mult. (van multiplex, meervoudig) gevoerd. De titel dient onderscheiden te worden van de gewone doctorstitel dr., welke verkregen wordt door een wetenschappelijke promotie. Bij gebruik van meerdere academische titels worden de normale regels in titelvolgorde aangehouden, met als uitzondering dat de eredoctorstitel 'achter' een gewone doctorsgraad staat maar voor alle andere academische graden gaat. Voorbeeld: Prof. dr. dr.h.c.mult. mr. ir. B.D. van den Berg.
[bewerk] Bekendheden die een eredoctoraat ontvingen
Verschillende schrijvers hebben in de loop der tijd een eredoctoraat ontvangen in Nederland waaronder Harry Mulisch, Willem Frederik Hermans, Cees Nooteboom, Salman Rushdie, V.S. Naipaul.
Verdere voorbeelden zijn mensen als Albert Heijn en Bill Gates (beiden van Universiteit Nyenrode), Ruud Lubbers (Universiteit van Tilburg en Radboud Universiteit Nijmegen), Koningin Beatrix en Nelson Mandela (beiden van Universiteit Leiden), Kofi Annan (Universiteit van Tilburg) en Gerrit Krol (Vrije Universiteit Amsterdam).
Voorbeeld in België is Roberto Benigni die op 2 februari 2007 een eredoctoraat kreeg van de Katholieke Universiteit Leuven.
De grote pionier van stervensbegeleiding en waardig sterven Elisabeth Kübler-Ross kreeg niet minder dan 19 eredoctoraten voor haar werk.
[bewerk] Beroering over eredoctoraten
In de praktijk wordt door sommigen het eredoctoraat beschouwd als een chic relatiegeschenk. Helmut Kohl kreeg bijvoorbeeld al tientallen academische titels, en het gerucht gaat dat hij, als men hem niet nog een titel in het vooruitzicht stelt, geen lezing op een universiteit wil geven.
In Nederland ontstond enige beroering toen de Universiteit Nyenrode aan Albert Heijn een eredoctoraat verleende, zogenaamd voor het in Nederland introduceren van de streepjescode, maar in werkelijkheid omdat Heijn een leerstoel had gefinancierd. Uit protest probeerden de Utrechtse wetenschappers André Klukhuhn en Piet Vroon in januari 1993 hun doctoraatsbul in te leveren. Dit bleek echter niet mogelijk.
Elena Ceauşescu wist tijdens de regering van haar man Nicolae Ceauşescu het fabeltje te verspreiden dat ze een groot chemicus was. Niet alleen de Roemeense universiteiten accepteerden dit klakkeloos, maar ook het westen. Bij buitenlandse bezoeken van het paar werden haar regelmatig eredoctoraten toegekend. Een politieke reden zat hier ook achter: omdat men hoopte dat Roemenië bij een conflict het westelijke kamp zou kiezen, moest alles worden gedaan om de Roemeense leider te plezieren. Pas na de val van Ceauşescu werd bekend dat Elena nauwelijks haar school had afgemaakt, laat staan dat ze een hogere opleiding had gevolgd. Haar scheikundeproefschrift (over de stereospecifieke polymerisatie van isopreen) zal zij dus niet zelf hebben geschreven. De universiteiten kregen het schaamrood op de wangen.
Ook het feit dat Prins Filip van België in 2002 een eredoctoraat verkreeg op het patroonsfeest (2 februari, Maria Lichtmis) van de Katholieke Universiteit Leuven (K.U. Leuven) werd door vele wetenschappers in België als een belediging ervaren. Met dit eredoctoraat wilde de K.U. Leuven de inzet van de prins erkennen voor de Europese en internationale positionering van het land. De motivatie van de Leuvense Academische Raad was als volgt: "De prins besteedt bijzondere aandacht aan de wereld van onderwijs en onderzoek, hij beklemtoont de rol van het gezin in de hedendaagse samenleving en hij komt op voor nationale en internationale solidariteit". Meer dan 225 wetenschappelijke medewerkers aan de K.U.Leuven vonden de toekenning van het eredoctoraat aan Prins Filip onterecht. Zij beschouwden het als een 'aanslag' op hun beroepseer. Ook onder studenten en in de media en de politiek was de kritiek groot. Later bleek dat de K.U. Leuven in eerste plaats 'het koninklijk instituut' te willen eren en niet noodzakelijk een wetenschappelijke of een maatschappelijke verdienste van de prins.
Gelijkaardige reacties vielen er in Nederland te horen toen de Universiteit Leiden op 8 februari 2005 een eredoctoraat uitreikte aan Koningin Beatrix, volgens de universiteit vanwege de wijze waarop zij het belang van de vrijheid telkens weer aan de orde had gesteld. De universiteit, die als motto Praesidium Libertatis draagt ("bolwerk van de vrijheid"), was op de dag af 430 jaar geleden gesticht, als geschenk van Willem van Oranje. Velen waren dan ook van mening dat hier de Oranjes werden gehonoreerd en niet de prestaties van de vorstin.
