Maria-Lichtmis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Maria Lichtmis)
Ga naar: navigatie, zoeken
Deel van de serie over
Maria
Mariabeeld
moeder van
Jezus

Maria-Lichtmis of kortweg Lichtmis is een christelijk feest dat op 2 februari gevierd wordt. Het is de herdenking van de "Opdracht van de Heer in de Tempel", waarbij Jezus, zoals elk joods jongetje, wordt opgedragen aan God (zie Lucas 2: 22-35). Daarnaast herdenkt men het zuiveringsoffer dat Maria veertig dagen na de geboorte van Jezus volgens de Joodse wet (Leviticus 12) moest brengen; vandaar de Latijnse naam Purificatio Mariae.

Datum[bewerken]

De datum waarop Maria-Lichtmis wordt gevierd laat zien dat het de laatste feestdag is waarvan de datum verbonden is aan die van Kerstmis. De mis valt namelijk 40 dagen daarna.

In sommige oosterse kerken wordt de juliaanse kalender gebruikt en wordt Maria-Lichtmis, net zoals alle aan een datum gerelateerde feesten, dertien dagen later gevierd, dus op 15 februari. Het wordt daar Hoogfeest van de Presentatie van onze Heer en God en Verlosser in de Tempel of De Ontmoeting van Onze Heer en God en Verlosser Jezus Christus genoemd.

In protestantse kerken is dit feest van z'n mariale karakter ontdaan en binnen de lutherse traditie omgevormd tot het feest van de 'presentatie van de Heer' in de tempel. Daarbuiten is het vrijwel onbekend.

Geschiedenis[bewerken]

De vroegste verwijzing naar een viering werd opgetekend door de pelgrimnon Egeria toen die in het Beloofde Land rondreisde in 381-384. Zij meldt dat 14 februari plechtig gevierd werd in Jeruzalem met een processie naar de Constantijnse Basiliek der Wederopstanding, met een homilie over Lukas 2:22 en een eigen liturgie. Deze zogenaamde Itinerarium Peregrinatio (volgweg van de pelgrim) geeft echter geen naam aan het feest.

De datum 14 februari toont aan dat in die tijd in Jeruzalem de geboorte van Jezus van Nazareth nog op 6 januari (epifanie) werd gevierd. De viering werd door de Heilige Stoel naar 2 februari verplaatst, nadat het feest van de geboorte van Christus op 25 december was gezet.

In Europa raakte het feest vermengd met dat van de christelijke heilige Brigida, wier naamdag op 1 februari valt.[1] Haar verering is terug te voeren op die van de voor-christelijke Ierse godin Brigid en de viering van het Keltische lichtfeest Imbolc. Dit festival markeerde het midden tussen de zonnewende en het lentepunt.

Gebruiken[bewerken]

Processie tijdens de Maria-Lichtmis in de Oud-katholieke kerk in Den Haag, met pastoor Cornelius van Vlooten, door Isaac Israëls, 1881

Op Maria-Lichtmis worden traditioneel kaarsen gewijd en een kaarsenprocessie gehouden vóór de mis; vandaar de naam lichtmis. In veel talen verwijst de naam van het feest rechtstreeks naar kaarsen: (Zweeds: Kyndelsmässodagen, Frans: Chandeleur). De processie staat symbool voor de intrede van Christus in de tempel van Jeruzalem, als het “Licht dat voor alle volkeren straalt”.

Het is tevens de traditie dat er op Maria-Lichtmis pannenkoeken gegeten worden. Dit wordt uitgedrukt in het gezegde: Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt haar pannetje warm.

Patroonsfeest[bewerken]

Lichtmis is ook de datum van het patroonsfeest van de Katholieke Universiteit Leuven, waarvan Maria de beschermheilige is; de Sedes sapientiae.

In Polen en in Guatemala wordt Kerstmis gevierd tot Maria-Lichtmis. De kerstbomen worden dus niet, zoals in de meeste andere landen, na 6 januari opgeruimd, maar pas op 2 februari.[bron?]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Jo Claes e.a. (2006), Beschermheiligen in de Lage Landen, p.59.